Kısaca kimdir?
Atabeg, atabey ya da atabekü'l-asâkir, Selçuklu Devleti'nde ve sonrasında bazı Türk devletlerinde şehzadeleri eğitip yetiştiren memurlara verilen ünvandır.
Atabeg tarihte Güney Kafkasya'daki devletler tarafından da kullanılmış, bu ünvan Gürcücede "atabagi" (ათაბაგი), Ermenicede "atapak" biçimini almıştır.
Gürcü sarayında atabagi ünvanı
—Gürcü sarayında atabagi ünvanı
Selçuklulardaki atabeg ünvanı Gürcü sarayında da kullanılıyordu ve "atabagi" (ათაბაგი) biçimini almıştı. Başlangıçtan itibaren "atabagi"nin görevi Selçuklularda olduğu gibi tahtın vârisini yetiştirmekti. Bu gelenek eski Gürcü sarayında da vardı ve bu görevi üstlenen erkeklere "mamamdzudze" (მამამძუძე) deniyordu. "Mamamdzudze"bin yerini alan "atabagi" ünvanı ilk kez Kraliçe Tamar döneminde (1184-1213) kullanıldı. Gürcü tarihçi Vahuşti’nin sözleriyle söylenirse “atabagiliğin kabul edilmesiyle spasalara artık spasalar denmiyor, atabagi deniyordu”. "Spasalari" de (სპასალარი) Gürcü kraliyeti tarafından yine Müslüman devletlerden alınan bir ünvandı. Tarihçi Vahuşti'nin bu tespitine rağmen “spasalari” ve “atabagi” sonraki dönemlerde Gürcü devletinde birlikte kullanılmış ünvanlardır. Zaten “spasalari” atlı askerlerle (sipahi) ilişkili bir ünvanken, "atabagi" ise tahtın vârisini yetiştirmekle görevliydi. Ayrıca Gürcü sarayında "atabagi" "spasalari"nin üstünde bir konuma sahipti. Öte yandan Gürcü sarayında “amir-spasalari” (ამირ-სპასალარი) ünvanı taşıyan vezir de vardı.
Atabagi ünvanı ilk kez 1193'te İvane Mhargrdzeli'ye verildi. Bir görüşe göre ise Mhargrdzeli ailesinden olan Ahaltsiheli İvane bu ünvana daha önce sahip olmuştu. 1334 yılında Kral V. Giorgi Samtshe prensi Sargis Cakeli’ye (II. Sargis) "atabagi" ünvanı verdi. Gürcistan Krallığı’nın parçalanmasından sonra Samtshe prensliği “atabagi”yi hükümdarlık ünvanı haline getirdi ve Samtshe Prensliği’nin adı da Samtshe-Saatabago oldu.
Atabeg ünvanı “atapak” biçiminde ayrıca Ermeniler tarafından da kullanılıyordu.
Atabeg · diğer bölümler
Üretimleri
Atabeg ünvanı “atapak” biçiminde ayrıca Ermeniler tarafından da kullanılıyordu.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor Erdoğan Merçil
“1978'de "Fars Atabegleri Salgurlular" çalışması ile doçent, Kirman Selçukluları'nı konu edindiği çalışmasıyla da 1983 yılında profesör oldu.”
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor Alp Arslan
“Hirhiz komutasındaki Çağrı Bey'in komutasındaki orduyu yenerek Horasan'a saldırdı ve üzerine gelen Atabeg Gülsarığ ile diğer Selçuklu komutanlarını yenerek esir aldı.”
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor II. Kaihosro Cakeli
“1536'da Osmanlı ordusu geldi ancak atabegi eski konumuna getirmek için hiçbir şey yapmadı ve taşıyabileceklerinden daha fazla ganimetle geri döndü.”
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor IV. Kvarkvare Cakeli
“Kvarkvare Cakeli (Gürcüce: ყვარყვარე IV ჯაყელი) (1554 – 1581) Samtshe-Saatabago'nun Gürcü prensi ve atabegiydi ve 1573-1581'de Osmanlı'ya bağlı olarak hüküm sürmüştür.”
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor Adana Seferi
“Buna karşılık vermek için Sultan Kayıtbay, Atabeg Özbek'e bir karşı saldırı başlattırdı.”
-
Atabeg kendi hikâyesinde anılıyor Şemseddin İldeniz
“1175), kökeni Kıpçak olan ve Azerbaycan Atabegler devletinin, başka bir deyişle, İldenizliler devletinin kurucusu, bilge siyasi figür ve hükümdardır.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.