biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Armatoller
Kültür & Sanat

Armatoller Yunan armatoller

Armatoller (Yunanca: αρματολοί, romanize: armatoloi; Arnavutça: armatolë; Ulahça: armatoli ; Boşnakça: armatoli) veya tekil haliyle armatol (Yunanca: αρματολός, romanize: armatolos; Arnavutça: armatol; Ulahça: armatol; Boşnakça: armatola) Osmanlılar tarafından...

01

Kısaca kimdir?

Armatoller (Yunanca: αρματολοί, romanize: armatoloi; Arnavutça: armatolë; Ulahça: armatoli ; Boşnakça: armatoli) veya tekil haliyle armatol (Yunanca: αρματολός, romanize: armatolos; Arnavutça: armatol; Ulahça: armatol; Boşnakça: armatola) Osmanlılar tarafından Armatolik (Yunanca: Αρματολίκι tekil, Yunanca: Αρματολίκια, romanize: Armatolikia, çoğul) adı verilen bir idari bölge içinde Sultan'ın otoritesini uygulamak için görevlendirilen Hıristiyan düzensiz askerler veya milislerdi. Osmanlı İmparatorluğu'nun Yunan bölgelerinde, ya eski kleftler olan ya da bölgelerini savunmak için kleftlere karşı silaha sarılan köy yiğitleri olan Rumlardan oluşuyordu.

Yunan armatoller'i, Yunan yarımadasının her yerinde yarı bağımsız bir statüye sahipti ve armatolik, yüksek düzeyde eşkıyalığın (yani kleftler) olduğu bölgelerde veya ulaşılamayan nedeniyle Osmanlı yetkililerinin yönetmesi zor olan bölgelerde oluşturuldu. 15. yüzyılda Tesalya'nın Agrafa dağları gibi zorlu arazi bölgesinde ilk armatolik kuruldu. Zamanla, armatollerin ve kleftlerin rolleri, Osmanlı yetkilileriyle olan hassas statükoyu korurken, durumun gerektirdiği şekilde hem rollerini hem de bağlılıklarını tersine çevirerek bulanıklaştı. Onlar, silahlarının gücüyle, adamlarıyla, kanunları kendi arzularına göre uygulayan silahlı adamlardı, zira Osmanlı Devleti onların faaliyet gösterdiği alanlarda yetersiz kalıyordu ki bu da Osmanlı için bir başarısızlıktı.

Yunan Bağımsızlık Savaşı sırasında Yunan armatolleri, kleftlerle birlikte Yunan savaş kuvvetlerinin çekirdeğini oluşturdular ve savaş boyunca önemli bir rol oynadılar. Yannis Makriyannis onlardan ve kleftlerden "özgürlük mayası" (μαγιά της λευτεριάς) olarak bahseder. Etkisiz olmalarına rağmen, 1821-1827 döneminin geçici hükûmetleri için geçerli olan tek askerî güç onlardı. Bu süre zarfında düzenli bir ordu oluşturmak için üç girişimde bulunuldu ve başarısız olmalarının nedenlerinden biri de kleft ve armatoles liderlerinin direnişi oldu. Osmanlılarla savaşma nedenleri, ulusal özlemlerden çok kişisel kazançtı; milli projelerden haberdar değillerdi, Osmanlılarla ittifak yaptılar ve Müslümanlar kadar Hristiyanları da soydular.

Yerel Müslüman nüfustan çekilen bazı Arnavut ve Boşnak armatoller ile çoğu Bulgar yanlısı komitacılarla işbirliği yapan bazı Arumen armatoller de vardı.

02

Yunan armatoller

—Yunan armatoller

Daha önce bahsedildiği gibi, armatoller, toprak tapuları karşılığında askeri/polis görevlerini sürdürdükleri feodal bir sisteme dayalı olarak örgütlenmişlerdi. Osmanlılar 15. yüzyılda Yunanistan'ı fethettiklerinde, armatollerin askeri/polis görevlerini sürdürebilmeleri için onlarla antlaşmalar yapmışlardır. Osmanlılar, zorlu arazilere (yani dağ geçitleri) yakın bölgelerde veya yabancı yönetimine karşı direnişin kleftler tarafından yapılan hırsızlık eylemlerini gerektirdiği bölgelerde barışı koruyan armatol veya kapetanioi (καπετάνιοι, kaptanlar) birimlerine sahip olacaktı. Çoğu armatol, affa uğramış eski kleftlerdi. Yerel paşa ile Müslüman ve Hristiyan topluluk temsilcileri (yerel primatlar) arasındaki anlaşma ile seçilirlerdi. Onlara yerel halk tarafından ödeme yapılırdı ve vergi toplamak için gerekirse güç kullanırlardı. Bu durum, armatoller ve topluluk temsilcileri arasında çatışmalara neden oldu. Rakip grupları yok etmek için aralarında işbirliği yaptıklarını gösteren örnekler de mevcuttur.

Armatoller çoğunlukla Makedonya, Tesalya, Epir, Acarnania ve Aetolia'da (özellikle Agrafa) yoğunlaşmıştı. Mora'da armatollük, Rumeli ve Epir'de olduğu gibi gelişmedi. Mora'da kapoi (κάποι) ve meintanides (μεϊντάνηδες) armatollere benziyordu. Bazı bölgelerde armatollük yapısı uygulanmadıysa da, bölgeler armatolik (αρματολίκια) veya protakta (προτάκτα) olarak ikiye ayrıldı. Bu bölgeler Vardar Nehri'nden (Αξιός) Narda Körfezi'ne (Αμβρακικός) ve Korint Körfezi'ne (Κορινθιακός) kadar uzanıyordu. Kapetanioi, genellikle bu bölgeler üzerinde miras / veraset yoluyla yetkiye sahip olacaktı. Tek bir kapetanio ilk başta yetkisini çevreyi kontrol eden paşaya kabul ettirmek zorunda kalırdı. Daha sonra tüm kapetanioi'ler Dervedji Paşa'ya (Δερβετζή πασά) boyun eğmek zorunda kaldılar.

18. yüzyılda yaklaşık on yedi armatolik vardı. On tanesi Teselya'da ve Orta Yunanistan'ın doğu bölgelerinde, dördü Epir, Akarnanya ve Etolya'da ve üçü Makedonya'da bulunuyordu. Her kapetanio'nun palikarya (eski Yunanca pallix'inden παλικάρια) olarak bilinen sıradan askerleri vardı ve bu palikarya arasındaki bölüm liderleri protopalikara (πρωτοπαλίκαρα) olarak biliniyordu. Palikaryalar, silahlarıyla günlük olarak eğitim alırdı.

Palikaryanın kullandığı ana silah kariofili (καριοφίλι) idi. Nişancılık, palikarya'yı tanımlayan atasözü özelliğiydi. Ayrıca son derece hareketliydiler ve pusu kurma konusunda yetenekliydiler. Palikarya, kleftlerle karşılaşmalarında susuzluğa, açlığa ve hatta acı verici zorluklara karşı dirençliydi.

Klephtopolemos (κλεφτοπόλεμος) terimi, hem kleftlerin hem de armatollerin kullandığı stratejileri/taktikleri adlandırmak için kullanılmıştır. Bu taktikler bugün küçük gerilla grupları tarafından geleneksel olmayan askeri hareketler için kullanılmaktadır. Armatoller geceleri harekât düzenlerdi. Bu strateji "paganaya gitmek" (έβγαιναν στην παγάνα) olarak biliniyordu. Armatoller bunu genellikle kleftler inlerinden çıkarken yapardı. Armatoller, kendilerini kleftler (özellikl

Armatoller · diğer bölümler

← Armatoller profilinin tamamı

03

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Armatoller Ali Paşa I. Murad II. Murad Tepedelenli Ali Paşa
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Armatoller hayat hikâyesinde anıyor Ali Paşa

    “Armatoller, kendilerini kleftler (özellikl 1810-1820 yılları arasında Yunan armatolleri büyük ölçüde Tepedelenli Ali Paşa'nın desteğine bağlıydılar.”

  • Armatoller hayat hikâyesinde anıyor I. Murad
  • Armatoller hayat hikâyesinde anıyor II. Murad
  • Armatoller hayat hikâyesinde anıyor Tepedelenli Ali Paşa

    “Armatoller, kendilerini kleftler (özellikl 1810-1820 yılları arasında Yunan armatolleri büyük ölçüde Tepedelenli Ali Paşa'nın desteğine bağlıydılar.”

04

Kaynaklar

0kaynak kaydı
0farklı yayıncı
0ansiklopedi maddesi
0zaman çizelgesi olayı

Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

05

Ne değişti?

  1. Profil oluşturuldu

    0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.

06

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
07

Buradan nereye?

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →