Armatoller Etimoloji

Armatoller (Yunanca: αρματολοί, romanize: armatoloi; Arnavutça: armatolë; Ulahça: armatoli ; Boşnakça: armatoli) veya tekil haliyle armatol (Yunanca: αρματολός, romanize: armatolos; Arnavutça: armatol; Ulahça: armatol; Boşnakça: armatola) Osmanlılar tarafından Armatolik (Yunanca: Αρματολίκι tekil, Yunanca: Αρματολίκια, romanize: Armatolikia, çoğul) adı verilen bir idari bölge içinde Sultan'ın otoritesini uygulamak için görevlendirilen Hıristiyan düzensiz askerler veya milislerdi. Osmanlı İmparatorluğu'nun Yunan bölgelerinde, ya eski kleftler olan ya da bölgelerini savunmak için kleftlere karşı silaha sarılan köy yiğitleri olan Rumlardan oluşuyordu.

Yunan armatoller'i, Yunan yarımadasının her yerinde yarı bağımsız bir statüye sahipti ve armatolik, yüksek düzeyde eşkıyalığın (yani kleftler) olduğu bölgelerde veya ulaşılamayan nedeniyle Osmanlı yetkililerinin yönetmesi zor olan bölgelerde oluşturuldu. 15. yüzyılda Tesalya'nın Agrafa dağları gibi zorlu arazi bölgesinde ilk armatolik kuruldu. Zamanla, armatollerin ve kleftlerin rolleri, Osmanlı yetkilileriyle olan hassas statükoyu korurken, durumun gerektirdiği şekilde hem rollerini hem de bağlılıklarını tersine çevirerek bulanıklaştı. Onlar, silahlarının gücüyle, adamlarıyla, kanunları kendi arzularına göre uygulayan silahlı adamlardı, zira Osmanlı Devleti onların faaliyet gösterdiği alanlarda yetersiz kalıyordu ki bu da Osmanlı için bir başarısızlıktı.

Yunan Bağımsızlık Savaşı sırasında Yunan armatolleri, kleftlerle birlikte Yunan savaş kuvvetlerinin çekirdeğini oluşturdular ve savaş boyunca önemli bir rol oynadılar. Yannis Makriyannis onlardan ve kleftlerden "özgürlük mayası" (μαγιά της λευτεριάς) olarak bahseder. Etkisiz olmalarına rağmen, 1821-1827 döneminin geçici hükûmetleri için geçerli olan tek askerî güç onlardı. Bu süre zarfında düzenli bir ordu oluşturmak için üç girişimde bulunuldu ve başarısız olmalarının nedenlerinden biri de kleft ve armatoles liderlerinin direnişi oldu. Osmanlılarla savaşma nedenleri, ulusal özlemlerden çok kişisel kazançtı; milli projelerden haberdar değillerdi, Osmanlılarla ittifak yaptılar ve Müslümanlar kadar Hristiyanları da soydular.

Yerel Müslüman nüfustan çekilen bazı Arnavut ve Boşnak armatoller ile çoğu Bulgar yanlısı komitacılarla işbirliği yapan bazı Arumen armatoller de vardı.