Andonyan Belgeleri

Naim Bey adında birinin varlığından söz eden tek kaynak, Andonyan'ın kitabıdır. Andonyan'ın bildirdiğine göre, bu belgeleri ona Ermeni Tehcirini koordine eden Halep bürosunda çalışan Naim bey adında bir Türk memuru vermiştir. 1937 tarihini taşıyan bir mektubunda Andonyan bu hikâyeyi değişik anlatıyor. Naim Bey kumara bağımlıymış ve paraya ihtiyacı olduğu için, bu belgeleri çok pahali bir fiyata ona satmış.

Naim Bey isminde bir görevli, başka bir kaynaktan tanınmıyor. Şinasi Orel ve Süreyya Yuca Osmanlı arşivinde Halep'te bu isimde bir memura rastlamadıklarını yazdılar. Naim Bey'in varlığı hakkında kesin hüküm vermiyorlar. Düşük dereceli bir memurun, bu tarz gizli belgelere ulaşma imkânının olmadığını açıkladılar.

Alman arşivi de Naim bey hakkında bilgi vermiyor. Tehcir yıllarında Halep'te Alman konsolosu olan Walter Rößler, Naim Bey isminde birini hatırlamadığını bildiriyor. Beatrice Rohner ve konsolos Hoffmann'a bu soruyu ileteceğini bildiriyor. İki isimden de Alman arşivinde bir cevap yok.

• 1983 senesinde Orel ve Yuca, bu belgeleri ilk defa köklü bir araştırmaya tabii tuttular. Orel ve Yuca bu belgelerin kesinlikle sahte olduğu sonucuna vardılar. En önemli açıklamaları:
• Dokuz belge üzerinde bulunan Halep valisi Mustafa Abdülhalik Beyin imzası gerçek imzasıyla örtüşmüyor.
• Andonyan, Osmanlı'da kullanılan Rumi Takvimi ya tanımıyordu ya da ihmalkâr davranarak takvim hatalarını yaptı, kullandığı tarihler belgelerinin tarih ve belge numaralarını anlamsız hale getiriyor.
• Bu telgrafların üzerinde yazan tarihlerde, İstanbul'dan Halep'e gönderilen otantik şifreli telgraflara bakınca Andonyan telgraflarıyla otantik telgraflar üzerlerindeki belge numaraları arasında hiçbir bağlantı yok.
• İki belge dışında her belge normal kâğıt üzerine yazılı, Osmanlının savaş yıllarında kullandığı resmi kâğıtlar üzerinde bulunan işaretlerin hiçbiri Andonyan belgelerinin üzerinde yok.

• Yves Ternon (1989): Muhtemelen otantikler.
• Michael M. Gunter (1989): Mevlanzade Rıfat ve Andonyan'ın kitapları iyi bilinen sahte eserlerdir.
• Andrew Mango (1994): savaş dönemi Osmanlı içişleri bakanı/dahiliye nazırı Talat Paşaya atfedilmiş kuşkulu telgraflar
• Klaus Kreiser (1996):Talat Paşa telgrafları. Osmanlı içişleri bakanı ve Jöntürk üçler yönetiminin önde gelen üyesi Talat Paşaya atfedilen sahte telgraflar
• Christopher J. Walker (1997): Bu belgeler veya buna benzer belgeler yeniden ortaya çıkana kadar ve eğer ortaya çıkarlarsa eleştirel bir açıdan araştırılmalarına kadar, bu belgeler hakkında kuşku kalmaya mecbur.
• Hilmar Kaiser (1999): Osmanlı içişleri bakanlığının bazı Türk belgeleri Andonyan'ın Talat'a atfettiği iki telgrafın içeriği ile belirli bir dereceye kadar uyuşuyor. Orel ve Yuca, bu kaynakları kullanmadılar o yüzden tezleri yeterli değil. Naim-Andonyan belgeleri hakkında başka araştırmaya ihtiyaç var.
• Erik-Jan Zürcher (2004):Ermeni tarafı bu ilişkinin [hükümetin katliamlara karışma ilişkisinin] varolduğunu kanıtlamaya uğraştı, fakat ürettiği bazı belgelerin (Andonyan evrakları denilen belgelerin) sahte oldukları ispatlanmıştır.
• Guenter Lewy (2005): Naim-Andonyan belgelerinin otantikliği hakkındaki tartışmanın sadece bu belgelerle alakalı Osmanlı belgelerinin bulunup yayımlanmalarıyla çözüleceği belli ve bulunmaları sanırım hiçbir zaman gerçekleşmeyecek. O zamana kadar, düşünüyorum ki, Orel ve Yuca'nın bu belgeler hakkında son derece itinalı analizleri belgelerin otantikliği hakkında yeterince soru işareti doğurdu ve bu sayede bu belgelerin ciddi bilimsel araştırmalarda kullanılmaları kabul edilemez hale geldi.
• Berlin / Klenner (2006): Orel ve Yuca tarafından isabetli tespit edilen formel hataların çoğu tarihçi Dadrian tarafından açıklığa kavuşturuldu. Naim-Andonyan belgeleriyle başka kaynakların arasındaki uyumu gösterdi, özellikle daha sonra gerçekleşen jöntürk savaş suçlularına karşı davalarda savcılığın sunduğu belgelerle uyuşumları gösterdi.

1. 1989 Yves Ternon: Enquête sur la négation d'un génocide Andonyan Belgeleri Yves Ternon: Enquête sur la négation d'un génocide 1989

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.