Kısaca kimdir?
Koçkirilizade Alişir Alişanzade veya Alişer (1865 ya da c. 1882,Sivas, İmranlı - 9 Temmuz 1937, Kafat, Ovacık) Zaza asıllı halk ozanı ve Kürt milliyetçisi. Sivas Kürdistan Teali Cemiyeti Şube Reisi'dir. Alişanzade Mustafa Paşa'nın katibi oldu. Mustafa Paşa'nın ölümünden sonra oğlu olan; Koçgiri aşireti reisi ve Kürt Teali Cemiyeti üyesi olan Alişan Bey'in vasi tayin edildi. Daha sonra Alişan Bey ile beraber Koçgiri İsyanı'nın tertipleyicileri arasında yer almıştır. İlerleyen yıllarda, Seyid Rıza'ya Dersim İsyanı'nda destek vermiş, isyancılara liderlik yapmıştır. İsyan devam ederken, 9 Temmuz 1937'de bölgede yaşayan kendi halkı tarafından karısıyla beraber öldürülmüştür.
Koçgiri İsyanı
—Koçgiri İsyanı
- Dersim Kürtleri, Meclis Kuvvetleri ile nihai bir muharebeye hazırlanmaya başladı ve çok sayıda Türk silah depolarına saldırı düzenledi. Ekim 1920'ye gelindiğinde kendilerini konumu kudretliydi ve Refahiye lideri Alişir, aşiretleri bağımsızlığa hazırladı. Nihayet 15 Kasım 1920'de Türk kuvvetlerine aşağıdakileri belirten bir bildiri verdiler
- Ankara'daki Hükûmet, Padişah'ın yaptığı anlaşmaya uymalı ve Kürt özerkliğini kabul etmelidir
- Erzincan, Malatya, Elaziz (bugün Elazığ) ve Sivas cezaevlerindeki Kürt tutukluların tamamı serbest bırakılacaktır
- Kürtlerin çoğunlukta olduğu bölgelerden Türk hükûmeti çekilmelidir
- Kürt bölgelerine gönderilen Türk askeri de geri çekilmelidir
- 24 Kasım 1920tarihine kadar cevap verilmesini istediler. 25 Aralık'ta Kürtler, Sevr Antlaşması'nda mutabakata varıldığı üzere, Diyarbakır, Bitlis, Van ve Elaziz vilayetlerinde kendilerine daha fazla siyasi hak verilmesini bir kez daha talep ettiler
- Dönemin Erzincan Valisi Ali Kemal, anılarında Alişir'in "Hilafet Ordusu Müfettişi" unvanına sahip olduğunu yazmıştı. Dolayısıyla Koçgiri İsyanı, her ne kadar bölgedeki bazı Kürt milliyetçi ileri gelenlerinin, Sevr Antlaşması'nın (10 Ağustos 1920) bazı maddelerinin Kürtlere özerklik veya bağımsızlık tanıması gerçeğinden yararlanmaya yönelik bir girişimleriyle birlikte Alişir de Kürdistan'ın tanınması için ilgili mercilere mektuplar göndermiştir
- Alişir bir mektubunda Sivas'ın, Koçgiri aşiret bölgesinin ve Zara'nın Kürdistan'a ait olduğundan şu cümlelerle bahsetmektedir "Bilgi için şunu (da) arz eyliyorum ki, Kürdistan'ın ortasında yer alan Harput ve Dersim'den başlayarak Sivas ile Kızılırmak kaynağı olan Zara ve Koçgirili kazası esasen Harput vilayetine bağlı iken, pek yakın zamanda Sivas'a dahil edilmişse de, hududu ve toprağı ve ulusal geleneklerimizle Kürdistan'a bağlı bulunuyoruz. Dersim zaten sancağımızdır…"
- Türk Hükûmeti, Elaziz'e, Pertek'e Kürt bir mutasarrıf atamayı teklif etti, ancak Seyid Rıza ve Alişan Bey'in (Refahiye yetkilisi) temsil ettiği isyancılar bu teklifi reddederek, manda altında bir Kürt hükûmeti değil, bağımsız bir Kürt hükûmeti istedikleri taleplerini yinelediler. Ankara tarafından Merkez Ordu Komutanı Nureddin Paşa ve aralarında Topal Osman'ın taburlarının da bulunduğu yaklaşık 3.000 süvari ve Kuva-yı Milliye'den oluşan bir kuvvet gönderdi. Şubat ayına gelindiğinde harekât başladı, bölgede isyancıların kuvvetli durumuna rağmen isyancılar Sakallı Nureddin tarafından 17 Şubat 1921 tarihine kadar nihai olarak yenildiler
Alişir · diğer bölümler
Üretimleri
Kürtlerin çoğunlukta olduğu bölgelerden Türk hükûmeti çekilmelidir.
Kürt bölgelerine gönderilen Türk askeri de geri çekilmelidir.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Alişir hayat hikâyesinde anıyor Ali Kemal
“Dönemin Erzincan Valisi Ali Kemal, anılarında Alişir'in "Hilafet Ordusu Müfettişi" unvanına sahip olduğunu yazmıştı.”
-
Alişir hayat hikâyesinde anıyor Koçgiri İsyanı
“Daha sonra Alişan Bey ile beraber Koçgiri İsyanı'nın tertipleyicileri arasında yer almıştır.”
-
Alişir hayat hikâyesinde anıyor Kürdistan Teali Cemiyeti
“Sivas Kürdistan Teali Cemiyeti Şube Reisi'dir.”
-
Alişir hayat hikâyesinde anıyor Seyit Rıza
“İsyanın ana lideri Seyit Rıza idi ve Alişir'de onun yanında baş yardımcılarındandı, bundan dolayı Alpdoğan Paşa'nın atf-ı nazariyesini cezbetti.”
-
Alişir kendi hikâyesinde anılıyor Osman Alişiroğlu
“Osman Alişiroğlu, Türk siyasetinde hukukçu kimliğiyle öne çıkan, çok partili dönemin önemli parlamenterlerinden biridir.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.