Adnan Cemgil Yaşamı

1909'da İstanbul'un Fatih ilçesinin Zeyrek semtinde doğdu. Babası Cemil Bey Ticaret-i Bahriye Mahkemesinde zabıt katibi, annesi ev hanımı idi. Büyükbabası hayriye tüccarı (Avrupa tüccarı statüsünde dış ticaret yapan Osmanlı müslüman tüccar) Çankırılı Hacı Ali Efendi'dir. Çocukluk döneminde İstanbul’un işgali, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyetin ilanı gibi önemli olaylara tanıklık etti.

Kadıköy Mekteb-i Sultanisi İstanbul'un işgaliyle kapandığı için eğitimine bir süre Yahudi mektebinde devam etti. Daha sonra Kadıköy Rüşdiyesi'ni bitirdi ve lise eğitimini bugünkü Kabataş Lisesi'nde tamamladı. Lise yıllarında Yükseliş Yolu Derneği'ni kurdu.

Liseden mezun olduktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin Felsefe Bölümü'ne kayıt yaptırdı. Üniversite reformuna tanıklık etti. Öğrenciliği sırasında Milli Türk Talebe Birliği (MTTB) içerisinde yer aldı ve arkadaşlarıyla Birlik dergisini yayımladı. Milli Türk Talebe Birliğinde milliyetçilik ve turancılık ayrışmasının yaşanması ve turancı grupların derneğe hakim olmasıyla bu toplulukla bağını kopardı. İlk yazıları, Birlik dergisinde yayımlandı. 1935'te mezun oldu.

Mezuniyetten sonra bir süre Yeni Adam dergisinde yazılar yayımladı. Yurt dışına gidip, Paris ve Moskova'da Fransızca ve Rusça öğrendi. 1938 yılında Türkiye'ye döndü.

1939'da Ankara'ya yerleşerek öğretmenlik yapmaya başladı. Meslekten istifa ettiği 21 Şubat 1947 tarihine kadar Ankara Erkek Sanat Okulu, Ankara Musiki Öğretmen Okulu ve Atatürk Lisesi gibi okullarda öğretmenlik yaptı. 1941 yılında kendisi gibi sol görüşlere sahip öğretmen Nazife Hanım'la evlendi. Bu evlilikten Dumrul (1942) ve Sinan (1944) adında iki çocuğu dünyaya geldi.

Cemgil, 1941'de Behice Boran, Pertev Naili Boratav, Niyazi Berkes ve Mediha Berkes ile sol eğilimli Yurt ve Dünya dergisini çıkarmaya başladı. Bir yandan da İnönü Ansiklopedisi'nde de redaktör olarak çalıştı; Fransızcadan Türkçeye çeviriler de yaptı. 21. sayıdan itibaren Yurt ve Dünya dergisinin Neşriyat Müdürlüğünü üstlendi. Dergi; II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'de siyasi tartışmaların şekillenmesinde etki oldu. Dergi, ülkedeki siyasi gerilimin ve basın üzerindeki denetimin artması sonucu kapandı. Yurt ve Dünya dergisinde ırkçılığa karşı şiddetli yazılar yazan Cemgil hiçbir ırkın diğerinden üstün olmadığını betimleyen bilimsel değerlendirmelere yer verdiği İlim Karşısında Irk Meseleleri (1945) adlı bir kitap da yayımlamıştır.

Cemgil, Behice Boran ile birlikte 1945 yılında Ant dergisini yayımladı. Ardından Cumhuriyet Halk Partisi'ne muhalif olan ve farklı eğilime sahip kimselerin bir araya geldiği ve yalnızca bir sayı yayımlanabilen Görüşler dergisinin yazar kadrosunda yer aldı. Tan Matbaası Olayları sonrası Görüşler dergisi kapatıldı. Bu sırada Adnan Cemil de öğretmenlik görevinden alındı. Öğretim üyesi olan ve görevlerinden alınan arkadaşları Behice Boran, Pertev Naili Boratav, Niyazi Berkes ve Mediha Berkes ile birlikte verdiği hukuk mücadelesi sonunda Danıştay kararıyla görevlerine döndüler. 24 Sa