Kısaca kimdir?
1757 Hac kervanı baskını, Hac kervanının Mekke'den Şam'a dönerken Bedevi aşiret mensupları tarafından yağmalanması ve katledilmesidir. Kervan, Şam valisi Mekkizade Hüseyin Paşa ve yardımcısı Musa Paşa tarafından yönetilen bir Osmanlı kuvvetinin koruması altındayken, Bedeviler Beni Sahr kabilesinden Ka'dan el-Faiz tarafından yönetiliyordu. Baskın sonucunda tahminen 20.000 hacı ya öldürüldü ya da açlık ve susuzluktan öldü.
Hac kervanlarına yönelik Bedevi baskınları oldukça yaygın olsa da, 1757 baskını bu tür saldırıların zirvesini temsil ediyordu. Tarihçi Aref Abu-Rabia bu baskını bir Hac kervanına karşı düzenlenen "en ünlü" baskın olarak nitelendirmektedir. Saldırı Osmanlı hükûmetinde bir krize neden oldu. Hüseyin Paşa görevden alındı ve Şam'ın eski valisi Azmzade Esad Paşa gibi üst düzey yetkililer sırasıyla ihmalleri veya olayla ilgileri olduğu iddiasıyla idam edildi.
Baskın
—Baskın
Şam emiri ve valisi Mekkizade Hüseyin Paşa, Nisan 1757'de vergi toplama turunu tamamladıktan sonra Temmuz ayında hacı kafilesiyle birlikte yola çıktı ve kafile birkaç hafta sonra Mekke'ye sağ salim ulaştı. Kervan Suriye'ye dönmek üzere yola çıktığında, Musa Paşa komutasındaki kervanın küçük öncü birliği, günümüz Ürdün'ünün orta kesimlerindeki Katrane'de Ka'dan el-Faiz komutasındaki Beni Sahr aşiretinin saldırısına uğradı. Muhafızlar yağmalanıp dağıtıldı ve askerler güneyde Ma'an'a, güneybatıda Gazze'ye, batıda Kudüs'e ve kuzeyde Havran ovasına kaçtı. Tarihçi Abbud al-Sabbagh'a göre Musa Paşa bizzat saldırıya uğradı ve "çıplak ve yalınayak" olarak Havran'ın Dera kasabasına kaçmayı başardı. Musa daha sonra yaralarından dolayı öldü.
Öncü birlikten sağ kalan askerler Şam'a ulaşarak yetkilileri uyardı. Yetkililer de eylül ayı sonunda Hicaz'ın kuzeyindeki Tebük kasabasına ulaşan ana kafileyi desteklemek üzere bir yardım birliği gönderdi. Yardımcı kuvvetler de Katrane ile Ma'an arasındaki bir bölgede aşiret mensuplarının saldırısına uğradı ve Balka ovasından daha fazla ilerleyemedi. Hüseyin Paşa da öncü birliğin yağmalanmasından ve yardım birliğinin dağılmasından haberdar olmuş ve Şeyh Ka'dan'a ulaşmaya çalışmıştı. Hüseyin Paşa'nın temsilcileri Şeyh Ka'dan'a Şam'a güvenli geçiş karşılığında rüşvet teklif ettiler, ancak bu teklif reddedildi.
Kervanın erzağı azalmaktaydı, ve Hüseyin Paşa, Beni Sahr ve daha küçük olan Sariye, Beni Akil ve Beni Kuleyb de dahil olmak üzere müttefik kabilelerin yolda kendilerini beklediğini bilerek ekim ayı sonlarında kervanla birlikte Tebük'ten yola çıktı. Hüseyin Paşa'nın hareketinin üçüncü gününde, Bedevi aşiret mensupları Tebük ile Zat ül-Hac arasında kervana saldırıya geçtiler. Tarihçi F. E. Peters'a göre saldırının yapıldığı yer, günümüz Ürdün'ü ile Suudi Arabistan arasındaki sınırda, Tebük-Ma'an yolu üzerindeki Hallat Ammar'dı.
Baskının hemen başında çok sayıda hacı öldürüldü. Bedevi aşiret mensupları kervanda kalan erzak ve eşyaları yağmalayıp geri çekildi. Yağmalanan eşyalar arasında dönemin Osmanlı padişahı III. Osman'ın egemenliğini temsil eden son derece süslü bir mahmil de vardı. Yaklaşık 20.000 hacı ya saldırganlar tarafından öldürüldü, ya yaralarından öldü ya da Şam'a dönerken yolda açlık ve susuzluktan öldü. Ölen hacılar arasında Sultan Osman'ın kız kardeşlerinden biri de vardı. Baskında Mekkizade Hüseyin Paşa hayatta kaldı, ancak güvenliğinden endişe ettiği için Şam'a dönmedi. 18. yüzyılda Şam'da yaşayan vakanüvis Ahmed el-Budeyri, kadın ve erkek hacıların Bedevi akıncılar tarafından elbiselerinin çıkarıldığını ve çölde çırılçıplak bırakıldıklarını kaydetmiştir.
1757 Hac kervanı baskını · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
1757 Hac kervanı baskını hayat hikâyesinde anıyor Gazze Sancağı
“Birkaç yıl sonra 1762'de Gazze Sancağı'na sancak beyi (kaymakam) olarak yeniden atandı.”
-
1757 Hac kervanı baskını hayat hikâyesinde anıyor Zâhir el-Ömer
“Hüseyin Paşa imparatorluk makamlarına bir şikâyette bulunarak Celile'nin nüfuzlu Arap şeyhi Zâhir el-Ömer'in Bedevi kabileleri baskına teşvik ettiğini iddia etti.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.