Zühtü Bayar Hayatı

Mehmet Selim, Dr. Hikmet Ferdâ, Güliz Arda, Ayşe Atlanç, Zâhit Beğen, Mehmet Atılgan ve Mustafa SantaFE imzalarını da kullandı. Muzaffer Hanım ile astsubay ve tüccar Mehmet Feyzi Bayar'ın oğlu, şair Atılgan Bayar'ın babasıdır. İlk ve ortaokulu İstanbul'da tamamladı. 1966 yılında lise öğrenimini siyasal nedenlerle yarıda bıraktı.Akvaryumculuk (1961), avcılık (1957-1962), gazetecilik (1968-1980) ve sahaflık (1980-1982) yaptı. Gençlik ve Oyun dergilerinde çalıştı. Oturum (1964-1966) ve Gelecek (1971) dergilerini yönetti. Yansıma dergisinin kurucuları arasında yer aldı (1971). Türk Solu (1968), Yeni Ortam (1972-1974) ve Vatan (1974-1976) gazetelerinin sanat sayfalarını hazırladı. TRT'de “Sanat ve Bilimkurgu” (1993), Yurt FM'de “Bilimkurgu Gezegeninden” ve “Yazarlar ve Kitaplar” (1994-1995) programlarını hazırladı. 1973 yılında sıkıyönetim mahkemesi tarafından sorgulandı. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, Türkiye Gazeteciler Sendikası, Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS) ve Nazım Hikmet Vakfı danışma kurulu üyesidir. Boşanmış ve bir çocuk babasıdır.

İlk yazısı “Okuldışı İzcilik”, 1961 yılında Gençlik dergisinde yayımlandı. Politika ve sanat konusundaki yazıları; Varlık, Yelken, Yeni Gerçek, Soyut, Papirüs, Ant, May, Türk Solu, İnsancıl, Matbûat ve Nostromo dergilerinde yayımladı. Şükran Kurdakul, onun Asım Bezirci’nin öncülük ettiği ‘nesnel eleştiri’ anlayışından hareketle, Marksist kuramın edebiyat eleştirisini edebiyatımıza uygun şekilde yorumlama çabası gösterdiğini” belirtir. Edebiyat kuramı ve eleştirisiyle ilgili olduğu yıllarda: Burhan Günel, Tekin Sönmez ve Burçak Evren gibi birçok önemli ismi keşfederek yetişmelerine katkıda bulundu. Bayar, ilerleyen yıllarda derin tarih ve arkeoloji çalışmalarına yönelerek; tarihî maddeci dünya görüşünden hareketle kendine özgü bir tarih felsefesi geliştirdi. Özellikle Osmanlı ve İslam sikkeleri üzerine yaptığı araştırma ve keşifleri, batı dünyasında da ilgiyle karşılandı. İlhan Berk onun için: "Osmanlı'nın sanat ve duygu dünyasını en iyi yorumlayan tarihçilerden biri" değerlendirmesinde bulunmuştur. Son yıllarda bilimkurgu türündeki öykü ve romanlarıyla dikkatleri üzerine çekti. "Bilimkurgu ve Gerçeklik" (2001) adlı kapsamlı incelemesinde; bilimkurgunun yalnızca bir sanat türü olmadığını; aynı zamanda doğa ve topluma karşı pozitif bir tavır geliştirdiğini ve giderek bir dünya görüşüne dönüştüğünü ileri sürdü. Bilim ve Ütopya dergisi yazı kurulu üyeliği görevinde bulundu. Ayrıca Nâzım Hikmet Vakfı Danışma Kurulu, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti ve Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS) üyesiydi.