Zuğaşi Berepe 1993-1995: Kuruluşu, konserler ve Va Mişkunan

Zuğaşi Berepe (Türkçe: Denizin Çocukları), 1993 yılında İstanbul'da Mehmedali Barış Beşli ve Kazım Koyuncu tarafından kurulmuş Lazca sözlü Rock yapan ilk müzik grubudur. Beşli grubun söz yazarlığı üzerinde etkili olurken, Koyuncu ise parçaların müziklerini besteliyordu. Zuğaşi Berepe, yok olan bir dilin geniş kitlelere yeniden tanıtmasından dolayı en önemli gruplardan biri olarak kabul edilmektedir.

Grup, 1993 yılında ŞKU adıyla kuruldu. 1994 yılında İlhan Karahan ve Metin Kalaç'ın dahil olmasıyla birlikte Denizin Çocukları anlamına gelen Zuğaşi Berepe adını aldı. Aynı yılın sonlarında Anadolu Müzik adlı plak şirketi ile anlaştı ve 1995 yılında ilk albümleri Va Mişkunan'ı yayınladı. Doğu Karadeniz müziği'ni folk rock ve hard rock ile birleştiren tulum ve kemençe gibi enstrümanların yanı sıra gitar, elektro gitar, bas gitar ve davul gibi modern enstrümanları da ekleyerek kendi tarzlarını yaratan grup o dönemde dikkatleri üzerine çekti. Geleneksel Karadeniz müziği ile rock müziği sentezleyen grup albümünde çoğunluğu Mehmedali Barış Beşli'nin yazdığı sözlerin yanı sıra anonim eserlere de yer verdi. Albümle birlikte yayınlanan "Va Mişkunan" adlı parçanın klibi ilk Lazca sözlü bir müziğin video klibi oldu. 1996-97 yılları arasında Gürsoy Tanç, Uğurcan Sezen, Cafer İşleyen, Murat Dilek ve ilk albümlerinin kayıtlarında tulum ile eşlik eden Mahmut Turan katıldı.

Bu dönemde birçok konser veren grup gençlerin ilgisini çekerek Karadeniz müziğini farklı bir yöne çekti. 1998 yılının başlarında Ada Müzik ile anlaşan grup ikinci albümünün kayıtlarına başladı. Albümün kayıtları tamamlandığı dönemde grup Belçika'nın Brüksel şehrinde verdikleri konserde albümde yer alan parçaları ilk kez seslendirdiler. Ayrıca bu konserin kayıtları Bruxel-Live adıyla sınırlı sayıda basılarak yayınlandı. Dokuz parçadan oluşan İgzas adını verdikleri ikinci albümleri 1 Aralık 1998 tarihinde yayınlandı. Önceki albümün aksine progresif rock ve elektronik müzik gibi tarzlarda albümde yer aldı. Albüm yayınlandıktan sonra grubun bürokrasisi ve birçok iş ile Kazım Koyuncu ilgilenmeye başladı. Bu konular ile ilgili sıkıntıların artmasından dolayı Kazım Koyuncu gruptan ayrıldı. 1998 yılının son günlerinde Koyuncu'nun gruptan ayrılmasıyla birlikte Zuğaşi Berepe dağıldı. Koyuncu, kısa bir süre sonra solo kariyerine odaklanarak Türkiye'nin sınırlarını aşan bir dinleyici kitlesine ulaştı. Zuğaşi Berepe, Lazca dilinin yeniden duyulmasında önemli bir unsur haline geldi. Daha sonra kendilerinin yarattığı modern Karadeniz müziği 2000'li yıllarla birlikte geniş kitleler tarafından dinlenmeye başlandı.