biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat & Tiyatro
  3. Yusuf Ahıskalı
Yazar, şair ve Gazeteci · 1909–1983

Yusuf Ahıskalı

Yusuf Ahıskalı, 1940 kuşağının toplumcu gerçekçi şair, yazar ve yayıncılarındandır. Kurduğu matbaalar ve çıkardığı 'Ses' dergisiyle döneminin edebiyat dünyasında önemli bir köprü görevi görmüş, siyasi duruşu nedeniyle hapis cezaları almıştır.

Hayat çizgisi 5 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
190919501983
Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Yusuf Ahıskalı (10 Mart 1909, Trabzon - 26 Haziran 1983, İstanbul), Türk sosyalist yazar, şair ve gazetecidir.

"Çağlayan" takma adını kullanmış; birçok yayın ve matbaa kurmuş; toplumcu gerçekçi bir üslubla öykü, şiir ve oyunlar yazmış, kitaplar ve dergiler çıkarmıştır. 1940 kuşağının çabuk unutulan şair ve yazarlarından biri olmuştur. Sosyalist bir ideoloji benimsemesine rağmen hayatında hiçbir siyasi partiye üye kalmamıştır. Fakat Türkiye Sosyalist Partisi ile ilişkisi olduğu için bir süre hapis yatmıştır.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1909

    Doğum ve Erken Yıllar

    1909 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1926

    Ahıskalı 1926 yılında Trabzon Ticaret Lisesi'ni, 1929 yılında İstanbul Sultanahmet Ticaret Lisesi'ni, 1934 yılında da İstanbul Yüksek İktisat ve Ticaret Okulu'nun konsolosluk bölümünü bitirmiş ve Gümrük Teftiş Heyeti'ne girmiş, bir süre çeşitli kurumlarda müfettiş olarak çalışmıştır.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1938

    1938 yılında istifa ederek edebiyat ve yayım alanında çalışmaya karar vermiştir.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1939

    1939 yılında Ses adlı dergiyi yayımlamaya başlamıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1940

    1940 kuşağının çabuk unutulan şair ve yazarlarından biri olmuştur.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1941

    Ahıskalı 1941 yılında dergiyi Salah Birsel'e devretmiş ve son sayısı çıkarılmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1942

    Ahıskalı'nın ilk matbaası olan Arkadaş Basımevi 1942'de, Mete Matbaası ise 1960 yılında kurulmuştur.

    İlk üretimler tek kaynak
  8. 1946

    1946 yılında Yeni Ses'i Türkiye Sosyalist Partisi'nin yayın organı olmasını amaçladığı için üçüncü kez yayımlamış ve 4 ay hapis cezasına çarptırılmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1948

    Ahıskalı 1948 yılında Ses dergisinin 11.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1951

    Ses dergisini son kez 1951 yılında Zihni Anadol ile birlikte çıkarmış fakat bunun sonucunda tekrar 4 buçuk ay hapis yatmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1953

    Ahıskalı haftalık olarak yayımlamaya başladığı ve tek sayfadan oluşan Güleryüz adlı gazete ile 1953 yılında tekrar yayım hayatına girmiştir.

    İlk üretimler tek kaynak
  12. 1960

    Güleryüz, 1960 askerî darbesinden sonra bir süre daha yayımlanmış, son sayısı 19 Ekim 1960 tarihinde çıkmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1980

    Ahıskalı, 1980 yılında Parkinson hastalığına yakalanmış, Bulgar Yazarlar Birliği'nin davetiyle tedavi olmak için Bulgaristan'a gitmiş ve bir süre Sofya'da kalmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1983

    1983 yılında kalp krizi geçirerek 74 yaşında ölmüştür.

    Önemli eserler tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

01Hayatı ve kariyeri

Yusuf Ahıskalı, Edirne Antlaşması sonucu Ruslara geçen Gürcistan topraklarından Trabzon'a göç etmek zorunda kalan Ahıskalı bir ailenin çocuğu olarak 1909 yılında doğmuştur. Çocukluğu savaş yıllarında ve türlü hastalıklardan muzdarip bir şekilde şehirden şehre göç ederek geçmiştir. Yazarın, Savaş Çocukları adlı yapıtı kendi çocukluğundan esinlerek yazdığı öykü ve şiirlerden oluşmakta ve savaş olgusunun çocuklar üzerinde bıraktığı etkiyi işlemektedir.

Ahıskalı 1926 yılında Trabzon Ticaret Lisesi'ni, 1929 yılında İstanbul Sultanahmet Ticaret Lisesi'ni, 1934 yılında da İstanbul Yüksek İktisat ve Ticaret Okulu'nun konsolosluk bölümünü bitirmiş ve Gümrük Teftiş Heyeti'ne girmiş, bir süre çeşitli kurumlarda müfettiş olarak çalışmıştır. 1938 yılında istifa ederek edebiyat ve yayım alanında çalışmaya karar vermiştir.

Müfettiş olarak çalıştığı dönemde Trabzon'da yayın hayatını sürdüren Halk gazetesinde yazılar yazmıştır. 1939 yılında Ses adlı dergiyi yayımlamaya başlamıştır. Ses'in yazar kadrosunda kendisinin ve birçok tanınmış yazarın yanı sıra Necip Fazıl Kısakürek, Abidin Dino, Suphi Nuri İleri, Fikret Adil, Faik Bercmen, Sabiha-Zekeriya Sertel, Naci Devrim, Naci Sadullah ve İhsan Altay vardı. Derginin şair kadrosunu ise Arif Dino, Bedri Rahmi, İlhan Berk, Nail V. ve Asaf Halet Çelebi oluşturmaktaydı. Aynı zamanda Nâzım Hikmet'in birçok şiiri de "Nurettin Eşfak" takma adıyla dergide yer almıştır.

Derginin 2. sayısında yayımlanan bir resmin siyasi bir simge olduğunu düşünen dönemin hükûmet yetkilileri Ahıskalı'ya derginin adına "Yeni" ibaresini eklemek şartıyla yayım yapabileceğini söylemiştir. Derginin adı Yeni Ses olmuş olsa bile dönemin karışık durumu nedeniyle yayım hayatına ara vermek durumunda kalmıştır. Ahıskalı 1941 yılında dergiyi Salah Birsel'e devretmiş ve son sayısı çıkarılmıştır.

Yusuf Ahıskalı 37 yaşındayken, Suphi Nuri İleri'nin ve hem hocası hem de dönemin CHP İstanbul İl Başkanı olan Meki Hikmet'in ısrarı üzerine 1946 seçimleri öncesinde CHP'ye girmiş, büyük bir hevesle çalışmış fakat partinin özgürlükleri kısıtladığını ve "gerçek bir 'Halk' partisi olmadığını" söyleyerek seçim öncesi istifa etmiştir. Aynı yıl Türkiye Sosyalist Partisi'nin lideri Esat Adil, Yusuf Ahıskalı'nın matbaasına gelerek onu partiye girme konusunda ikna etmiştir. 1946 yılında Yeni Ses'i Türkiye Sosyalist Partisi'nin yayın organı olmasını amaçladığı için üçüncü kez yayımlamış ve 4 ay hapis cezasına çarptırılmıştır. Her ne kadar Ses'in daha etkili olması isteğiyle partiye girme teklifini kabul etmiş olsa da Ahıskalı, partinin halka inemediği için etkili olmayacağını söyleyerek kısa süre sonra istifa etmiştir.

Ahıskalı 1948 yılında Ses dergisinin 11. sayısını yayımlamayı başarmış ama aynı ay içinde dergi kapatılmıştır. Ses dergisini son kez 1951 yılında Zihni Anadol ile birlikte çıkarmış fakat bunun sonucunda tekrar 4 buçuk ay hapis yatmıştır.

Ahıskalı haftalık olarak yayımlamaya başladığı ve tek sayfadan oluşan Güleryüz adlı gazete ile 1953 yılında tekrar yayım hayatına girmiştir. 4. sayısından sonra gazetenin yayımına ara verilmiş ve yazdığı bir yazı yüzünden 7 yıl hapis cezasıyla yargılanmıştır. Güleryüz, 1960 askerî darbesinden sonra bir süre daha yayımlanmış, son sayısı 19 Ekim 1960 tarihinde çıkmıştır.

Ahıskalı, 1980 yılında Parkinson hastalığına yakalanmış, Bulgar Yazarlar Birliği'nin davetiyle tedavi olmak için Bulgaristan'a gitmiş ve bir süre Sofya'da kalmıştır. Fakat hastalığına bir çare bulunamamış ve Türkiye'ye geri dönmüştür. 1983 yılında kalp krizi geçirerek 74 yaşında ölmüştür.

Küçükçekmece, Sefaköy'deki bir kütüphaneye Yusuf Ahıskalı'nın adı verilmiştir.

02Eserleri

Ahıskalı, bütün eserlerini kendi kurduğu matbaalarda basmış ve yayımlamıştır. Arkadaş Basımevi, Yeni Ses Neşriyatı, Esi Yayınları ve Mete Matbaası'nın kurucusudur. Ahıskalı'nın ilk matbaası olan Arkadaş Basımevi 1942'de, Mete Matbaası ise 1960 yılında kurulmuştur. Bu yayınevleri üniversite öğrencilerinin yanı sıra dönemin yazarlarının devamlı uğradığı; sanat ve edebiyat söyleşilerinin yapıldığı bir yer olmuş ve neredeyse bir edebiyat ekolüne dönüşmüştür.

03Şiir 22 kitap · kapaklı raf
22 kitap 1940 → 1979 · 39 yıl

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.

04Piyes
  • Mürşit (1960)
  • Kakabu (1972)
04

Üretimleri

1946 · ESER Sosyalizmin Gelişme Yılı

Sosyalizmin Gelişme Yılı

eser
1970 · ESER Yeni İnsanlık Bilimi ve Bildirisi

Yeni İnsanlık Bilimi ve Bildirisi

eser
05

Kaynaklar

5kaynak kaydı
5farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
14zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Yusuf Ahıskalı
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Baytimur, Nazlı Memiş. "Yusuf Ahıskalı". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. 19 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2024.
    teis.yesevi.edu.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Yusuf Ahıskalı Kimdir? Hayatı ve Eserleri". Türk Edebiyatçılar. 7 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2024.
    turkedebiyatcilar.net · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "AHISKALI, Yusuf". Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı (İngilizce). 19 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2024.
    ktb.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "SEFAKÖY YUSUF AHISKALI KÜTÜPHANESİ". Küçükçekmece Belediyesi. 19 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2024.
    kucukcekmece.istanbul · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Yusuf Ahıskalı” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    5 kaynak ve 14 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Hatice Nakiye Hanım

Divan Şairi ve Eğitmen · 1846–1899

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Emine Işınsu Öksüz

Yazar, romancı ve Editör · 1938–2021

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Gaye Boralıoğlu

Yazar, senarist · d. 1963

Edebiyat & Tiyatro alanındaki tüm profiller →