Yahniler Muharebesi Rus Planı

93 harbinde Kafkas Cephesinde İlk büyük Rus taarruzunda Ardahan,Doğu Beyazıt alınmış ancak Kızıltepe, Haylaz ve Zivin Muharebeleri ile Kars,Erzurum üzerine Rus taarruzu durdurulmuştur. Rus ordusu geri çekilmiş ancak Iğdır, Doğu Beyazıt yönüne Osmanlı Saldırıları takviye yetersizliği vs. nedenlerden başarılı olamamış buna karşın 25 Ağustos'ta Başgedikler Muharebesinde Osmanlı ordusu sürpriz bir şekilde Rus ordusunun bu bölgedeki kumandanlık merkezine ve ordusuna saldırarak başarı kazanmış ve onları gerilemeye zorlamıştır. Diğer taraftan Batum'u Osmanlı ordusu boşaltmak zorunda kalmış, Ruslara karşı isyan eden Gürcistan'daki Abhaz halkına Osmanlı yardım etmeye çalışmışsa da pek başarılı olamamıştır.

Eylül 1877'de Kafkaslarda Osmanlı saldırıları durma noktasına gelmişti, Osmanlı ordusu takviye asker alamıyordu, zira Ruslar Balkanlar'da başarılarına devam ettikleri için takviyeler burada kullanılıyordu. Şıpka geçidini almak için yapılan 3. Osmanlı taarruzu da başarı ile püskürtülmüş, Ruslar Lofça Muharebesi'ni kazanıp Plevne'deki Osmanlı ordusunu tam anlamıyla çembere almıştı. Buna rağmen Plevne'deki Osmanlı ordusu Gravitsa mevzilerini alan Rumen ordusuna karşı aynı başarıyı gösteremese de Rusların güneyde ele ettiği mevzileri geri alarak 3. Plevne Muharebesi'ni de kazandı.

Ahmet Muhtar Paşa; Doğu Anadolu'da doğru düzgün takviye alamamasına, söz verildiği halde askerlerinin üzerine giydirecek sonbahar ve kışa uygun giysiler bile bulamamasına karşın Ruslar için durum hiç de öyle değildi. Melikov talep ettiği takviye yardımını Zivin Muharebesinin üzerinden 1,5 ay bile geçmeden alabildi, 1 piyade bölüğü, bir topçu bataryası, Don Kazaklarından 2 tabur; Ardahan'a çekilen Rus ordusundan 5 tabur 1 bölük, Tegukasov'a bağlı Erivan'daki ordudan 1 tabur, dragon birlikleri... Eylül sonunda kısa sürede sadece Melikof komutasındaki Rus ordusu 42.000 piyade,12.000 süvari ve 240 topa ulaşmıştı.

Ahmet Muhtar Paşa mobil güçlerinin yarısını Kerhane-Dünyeli arasında tutuyordu, diğer taraftan kalan kısım Küçük Yahni ve İnah Tepe arasında tahkim edilmiş mevzilerde tutulurken, küçük bir takviye birliği Evliya Tepe ve Vezinköy arasındaydı. Bu duruma göre Türk hatlarının zayıf noktası Küçük Yahni-İnah Tepe arasında gözükmekteydi, Büyük Yahni Dağı-Evliya Tepe, Vezinköy arasındaki bölgenin koruması zayıftı. Buna karşın Vezinköy Türk ordusu için aşırı önemli bir yerdi zira burası ele geçerse Muhtar Paşa zaruri olarak lojistik ve ikmal hatları kesildiğinden Kars'tan çekilmek zorunda kalacak ve savunmasız, takviyesiz kalan Kars sonunda düşecekti.