biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Viktor Orbán
Kültür & Sanat · d. 1963

Viktor Orbán

Viktor Mihály Orbán (Macarca telaffuz: /ˈviktor ˈorbaːn/; d. 31 Mayıs 1963, Székesfehérvár), 1998-2002 yılları arasında ve ardından 2010'dan 2026'ya kadar Macaristan başbakanı olarak görev yapan Macar hukukçu ve siyasetçidir. Aynı zamanda 2003'ten beri Fidesz...

Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Erken yıllar1963–2026
19631990bugün
01

Kısaca kimdir?

Viktor Mihály Orbán (Macarca telaffuz: /ˈviktor ˈorbaːn/; d. 31 Mayıs 1963, Székesfehérvár), 1998-2002 yılları arasında ve ardından 2010'dan 2026'ya kadar Macaristan başbakanı olarak görev yapan Macar hukukçu ve siyasetçidir. Aynı zamanda 2003'ten beri Fidesz partisinin liderliğini yürüten Orbán, ülke tarihinin en uzun süre görev yapan başbakanı oldu. 2014, 2018 ve 2022 seçimlerinde elde ettiği büyük zaferlerle iktidarını koruyan Orbán'ın 16 yıllık kesintisiz dönemi, 12 Nisan 2026 tarihinde yapılan genel seçimlerde sona erdi. Rekor katılımın sağlandığı seçimlerde, Péter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi'ne karşı yenilgiyi kabul etti.

Orbán, 1990'da ilk kez Macaristan Ulusal Meclisi'ne seçildi ve 1993'e kadar Fidesz'in meclis grubuna liderlik etti. 1998 ile 2002 yılları arasındaki ilk başbakanlık döneminde, muhafazakâr koalisyon hükûmetinin başı olarak enflasyon ve bütçe açığı düşürüldü; ayrıca Macaristan NATO'ya katıldı. Yeniden seçimi kaybettikten sonra 2002 ile 2010 yılları arasında muhalefet lideri olarak görev yaptı. Mart 2019'da Fidesz, Avrupa Birliği'nin Hristiyan demokrat siyasi ailesi olan Avrupa Halk Partisi (EPP) üyeliğinden askıya alındı. Mart 2021'de ise, parti tüzüğündeki hukuk devleti vurgusu üzerine yaşanan anlaşmazlık nedeniyle EPP'den ayrıldı.

Orbán'ın 2010'da yeniden göreve gelmesinden bu yana Macaristan'da demokratik gerileme yaşandığı ve yargı bağımsızlığının zayıfladığı yönünde değerlendirmeler yapıldı; yolsuzlukta artış görüldüğü ve basın ile medya üzerinde daha sıkı denetim uygulayan kurumların oluşturulduğu belirtildi. İkinci başbakanlık döneminde, 2013'te Macaristan Anayasası'nda yapılan değişiklikler dâhil olmak üzere birçok tartışmalı anayasal ve yasal reform gerçekleştirildi. 12 Nisan 2026'da, Péter Magyar liderliğindeki Saygı ve Özgürlük Partisi karşısında 2026 Macaristan parlamento seçimlerini kaybettikten sonra yenilgiyi kabul etti.

Orbán, Avrupa Birliği'nde iltica hakkına, ayrıca LGBTQ hakları ile eşcinsel evliliğe karşı çıkmaktadır. Hristiyan milliyetçiliğini ve kendi ifadesiyle "illiberal demokrasi" anlayışını savunurken, yumuşak Avrupa şüpheciliğini benimsedi; liberal demokrasiye karşı durdu ve Çin, Rusya, Türkiye ile daha yakın ilişkiler kurulmasını teşvik etti. Hükûmeti, yönetime yakın elitleri zenginleştirmekle suçlandı ve kleptokrasi olarak nitelendirildi. Orbán döneminde Macaristan; hibrit rejim, baskın parti sistemi veya mafya devleti olarak da tanımlandı.

02

Hayat hikâyesi

02.1Hayatı

Orbán 31 Mayıs 1963'te Segeşvahervar'da orta sınıf bir ailenin; tarım mühendisi Győző Orbán'ın ve konuşma terapisti Erzsébet Sípos'un ilk oğulları olarak dünyaya geldi. Çocukluğunu Fejér kentinin yakınlarındaki kasabalarda geçiren Orbán, 1981 yılında bu bölgedeki Blanka Teleki Lisesi'nden mezun oldu. İki yıllık zorunlu askerlik görevini tamamladıktan sonra Budapeşte'deki Eötvös Loránd Üniversitesi'nde hukuk eğitimi aldı ve yüksek lisans tezini Polonya Dayanışma Hareketi üzerine yazdı. 1987 yılında mezun olduktan sonra, Szolnok kentinde iki yıl yaşadı ve ardından Budapeşte'deki Tarım ve Gıda Bakanlığı'nda sosyolog olarak işe başladı.

1989 yılında, Oxford Üniversitesi'ne bağlı Pembroke Koleji'nde siyaset bilimi okumak için George Soros'un kurucusu olduğu Açık Toplum Enstitüsü'nden burs aldı. Bu kolejdeki danışman hocası Hegelci siyasi filozof Zbigniew Pelczynski idi. Konuşması ülke çapında takdir topladı ve Orbán bu konuşmasıyla ulusal çapta tanınır hâle geldi.

14 ve 15 yaşındayken, okulunun komünist gençlik örgütünün (KISZ) sekreterliğini yaptı. (KISZ üyeliği, üniversite kabulü için zorunluydu). Orbán, daha sonra verdiği bir röportajda, siyasi görüşünün askeri hizmet sırasında keskin bir şekilde değiştiğini söylemiş ve daha önce kendisini komünist rejimin ‘naif ve özverili bir destekçisiʼ olarak gördüğünü belirtmiştir.

02.2Erken dönem siyasî kariyeri

30 Mart 1988'de kurulan Fidesz'in (Mac. Fiatal Demokraták Szövetsége, “Genç Demokrat İttifakı”) kurucu üyelerinden biri olan Orbán, Fidesz'in ilk sözcüsü olarak siyasal kariyerine başladı. Fidesz'in kurucuları ve ilk üyeleri, Viktor Orbán da dahil olmak üzere, komünist rejime muhalif olan Bibó István Koleji öğrencileriydi. Bu kolejde Orbán, sosyal bilimler dergisi Századvég'i (‘Yüzyılın Sonu’) çıkarttı.

1989'da Budapeşte'deki Kahramanlar Meydanı'nda, Imre Nagy ve bastırılan Macar Devrimi sonrasında komünist rejim tarafından idam edilen devrimcileri anma töreninde Orban siyasal bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşmasında, Macaristan Halk Cumhuriyeti'ndeki Kızıl Ordu birliklerinin geri çekilmesini ve serbest seçilerin yapılması için çağrıda bulundu. 1989 yazında, Macaristan Halk Cumhuriyeti'nin ve tek partili komünist rejimin lağvedilmesinin ardından düzenlenen ve yeni demokratik düzenin nasıl olacağına dair tartışmaların yapıldığı Yuvarlak Masa Görüşmeleri'ne, Fidesz'i temsilen, László Kövér ile birlikte bu görüşmelere katılmıştır.

1990 genel seçimlerinde partisinin Pest şehrinden milletvekili seçildi. Fidesz'in parlamentodaki grup başkanı olarak atandı ve bu görevine Mayıs 1993'e kadar devam etti. 18 Nisan 1993 tarihinde, Orbán, kurulduğu günden bu yana ortak bir kurulca yönetilen Fidesz'in yapısının değiştirilmesiyle ilk ve tek başkanı seçildi. Kendisinin liderliği altında, Fidesz yavaş yavaş özgürlükçü bir öğrenci kolektifinden, merkez sağ bir halk partisine dönüştü.

Muhafazakâr bir çizgiye kayış, parti üyeleri arasında ciddi bir bölünmeye sebep oldu. Péter Molnár, Gábor Fodor ve Zsuzsanna Szelényi gibi önemli figürler de dahil olmak üzere, bazı üyeleri partiden ayrıldı ve liberal partiye katıldılar.

1994 genel seçimlerinde Fidesz zar zor %5 barajını aşabildi. Bu seçimde Orbán Fejér kentinden milletvekili seçilerek parlamentoya girdi. 1994-1998 yılları arasında Avrupa Entegrasyon İşleri Komitesinin başkanlığını yaptı.

Bu dönemde merkez sağın baskın partisi Macar Demokrat Forumu (MDF) güç kaybederken, Fidesz ciddi bir destek toplamaya başlayarak merkez sağdaki boşluğu doldurmaya başladı.

1992 yılının Eylül ayında, Orbán, Liberal Enternasyonal'in başkan yardımcılığına seçildi. Ancak Kasım 2000'de Fidesz, Liberal Enternasyonal'den ayrıldı ve muhafazakâr enternasyonal olan Avrupa Halk Partisi'ne katıldı.

03

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Viktor Orbán Özgürlük Partisi Erdoğanizm 9. Türk Devletleri Teş...
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Viktor Orbán hayat hikâyesinde anıyor Özgürlük Partisi

    “12 Nisan 2026'da, Péter Magyar liderliğindeki Saygı ve Özgürlük Partisi karşısında 2026 Macaristan parlamento seçimlerini kaybettikten sonra yenilgiyi kabul etti.”

  • Viktor Orbán kendi hikâyesinde anılıyor Erdoğanizm

    “Macaristan'daki Viktor Orbán yönetimi ile benzerlikler kurulan bu model, uluslararası literatürde illiberal demokrasi olarak da tartışılmaktadır.”

  • Viktor Orbán kendi hikâyesinde anılıyor 9. Türk Devletleri Teşkilatı Semerkant Zirvesi

    “• Üyeler • İlham AliyevAzerbaycan cumhurbaşkanı • Kasım Cömert TokayevKazakistan cumhurbaşkanı • Sadır CaparovKırgızistan cumhurbaşkanı • Recep Tayyip ErdoğanTürkiye cumhurbaşkanı...”

04

Kaynaklar

0kaynak kaydı
0farklı yayıncı
0ansiklopedi maddesi
0zaman çizelgesi olayı

Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

05

Ne değişti?

  1. Profil oluşturuldu

    0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.

06

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
07

Buradan nereye?

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →