Veysel Hilmi Paşa

19. yüzyılda Manastır'da Arnavut asıllı bir âileye doğdu. 1843'te orduya katılarak 3. Ordu'nun Bosna Eyâleti'ndeki faaliyetlerine katkılarda bulundu. 1867 ya da 1868'de binbaşı rütbesine terfî etti. Hersek İsyânı sırasındaki hizmetlerinden ötürü mirliva yapıldı. 93 Harbi'nde Ahmed Eyüb Paşa'nın komuta ettiği Tuna Cephesi Doğu Ordusu'na nakledildi. Temmuz 1877'deki Eski Zağra Muharebesi'nde Ciğersöken tepesini tutarak Ilıca yolunu kesti ve böylece Rusların ilerleyişini durdurdu. Aralık'ta ferîk pâyesiyle Şıpka Geçidi başkumandanı oldu. Emrinde 40.000 asker varken, İosif Gurko'nun ordusu 65.000 civarındaydı. 5-9 Ocak 1878 araları süren IV. Şıpka Geçidi Muharebesi'nde yaralanan Veysel Paşa, her taraftan sarılınca 12.000-20.000-31.000 neferiyle birlikte Mihail Skobelev'e teslim oldu. Geriye kalan askerler ise düzensiz bir şekilde savaş alanından uzaklaştı. Bu taarruzda Rus kayıpları 5.500 iken, Osmanlı kayıpları 4.000 idi.

Ruslar için Edirne yolunu açan bu çatışma, târihçiler tarafından yoğun biçimde tartışılmaktadır. Henry M. Hozier, Osmanlı kuvvetlerinin cesurca savaştığını ve yenilginin sorumluluğunun komutanlara atfedilmesi gerektiğini savunur: "Ruslar, Veysel Paşa gibi hayli beceriksiz bir generalle karşı karşıya olmaları bakımından şanslıydılar; en sıradan yetenekteki bir komutan bile Balkanları geçen bu iki kolu imhâ etmiş olurdu". Esir alınan Veysel Paşa, Osmanlı Devleti'ne iâde edildiğinde Dîvân-ı Harp'ta yargılandı. Teslim olunmasına saraydan verilen emrin sebep olduğu gerekçesiyle beraat edildi.

31 Temmuz 1880'de vekâleten Edirne'deki 2. Ordu'nun başına geçti. Bu görevini Şubat 1884'e kadar sürdürdü. 2 Eylül 1885'te müşîr ünvanıyla 2. Ordu'nun müşîrliğini yürütmeye başladı. Haziran 1891'de hastalandığında yerine vekâleten Macar Mahmud Hamdi Paşa geldi. Hava değişimi için Edirne'den İstanbul'a giden Veysel Paşa, 12 Ekim 1892'de orada öldü. Eyüpsultan Mezarlığı'na defnedildi. Sicill-i Osmânî'ye göre "cesur, gayretliydi. Savaşlarda cesaret ve hizmeti görüldü".