biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Veli Kayyum Han
Türkistan Milli Birlik Komitesi lideri · 1904–1993

Veli Kayyum Han Savaş sonrası yaşamı

Veli Kayum Han (1904, Taşkent - 1993 Düsseldorf), Türkistan Milli Birlik Komitesi lideri.

Hayat çizgisi 2 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
190419501993
Eğitim Önemli eserler Eğitim Miras Eğitim Önemli eserler Miras
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Veli Kayum Han (1904, Taşkent - 1993 Düsseldorf), Türkistan Milli Birlik Komitesi lideri.

15 Temmuz 1904 tarihinde Taşkent'te doğdu. Kayum Alim Han ile Abide Alim Han'ın çocukları olarak dünyaya geldi.

Türkistan tarihinin en dramatik dönemlerine tanık olmuş Sovyet Devrimini, Basmacı İsyanlarını, II. Dünya Savaşını, Hitler Diktatörlüğünü, Soğuk Savaşı Türkistan'dan, Avrupa'ya kadar yaşamış bir isim olarak bilinir.

Taşkent'te liseyi bitirdikten sonra, 1917 Sovyet ihtilalinin meydana gelmesinin ardından, Türkistan'da iç karışıklıklar ortaya çıktı. Türkistan'ın önemli bir bölümünde bölgesel “Milli Hükümetler” kuruldu. Bu milli hükûmetlerden bir tanesi de Buhara Milli Devleti'ydi.

02

Savaş sonrası yaşamı

—Savaş sonrası yaşamı

8 Mayıs 1945 günü savaşın bitimi ile birlikte Amerikalılara esir düşerek Nazi liderlerinin yargılandığı Nürnberg Uluslararası Mahkemelerinde Müttefik Kuvvetler ve Sovyetler tarafından savaş suçlusu isnadı ile mahkeme edildi. Ancak, ancak çalışmaları „Milli Mücadele“ olarak kabul edilerek, berat etti. İki yıllık bir mahkûmiyet döneminden sonra itibarı iade edildi. Tüm ömrü Türkistan'ın bağımsızlığı tanıtılması için harcadı. 1950'li yıllarda Münih'te Eva Kayum ile evlendi. Bu evliliğinden bir kız oldu. Ancak, öldüğü 18 Ağustos 1993 gününe kadar kamuoyu tarafından “Savaşta Kaybolduğu” sanıldı. Zira, en az iki kez KGB tarafından Almanya'da kendisine suikast düzenlendi. Zanlılar Alman makamları tarafından tutuklandı. Yayıncı, yazar ve Türkistan Milli Birlik Komitesi Başkanı olarak öldüğü güne kadar 72 yıl, Stalin tarafından ortadan kaldırılmış “Türkistan„ yurttaşı olarak kaldı, yaşamı boyu vatansız kimliği taşıdı.

Savaş yıllarında Alman esir kamplarından kurtardığı Türkistanlılar tarafından “Ata„ olarak adlandırılan Veli Kayum Han 13 Ağustos 1993 tarihinde Düsseldorf'ta 89 yaşındayken hayata gözlerini yumdu.

Veli Kayyum Han · diğer bölümler

← Veli Kayyum Han profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1904

    Doğum ve Erken Yıllar

    1904 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1917

    Taşkent'te liseyi bitirdikten sonra, 1917 Sovyet ihtilalinin meydana gelmesinin ardından, Türkistan'da iç karışıklıklar ortaya çıktı.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1921

    1921 yılında Buhara Milli Devleti Başbakanı Feyzullah Hoca’nın Almanya’ya yaptığı ziyaret vesilesiyle Berlin’e öğrenci olarak geldi.

    Eğitim tek kaynak
  4. 1924

    1924 yılında büyük bir bölümü Sovyetler Birliği'nin kontrolüne geçen Türkistan’daki milli hükümetler ortadan kaldırıldı ve yönetimin önemli bir bölümü de bu dönemde katledildi ve Berlin’de yaşayan Veli Kayum Han gıyabında 1926 yılında ölüme mahkûm edildi.

    Miras tek kaynak
  5. 1941

    1941-1942 yılında Berlin Üniversitesinde doktora yaptı.

    Eğitim tek kaynak
  6. 1945

    8 Mayıs 1945 günü savaşın bitimi ile birlikte Amerikalılara esir düşerek Nazi liderlerinin yargılandığı Nürnberg Uluslararası Mahkemelerinde Müttefik Kuvvetler ve Sovyetler tarafından savaş suçlusu isnadı ile mahkeme edildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1950

    1950'li yıllarda Münih'te Eva Kayum ile evlendi.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1993

    Ancak, öldüğü 18 Ağustos 1993 gününe kadar kamuoyu tarafından “Savaşta Kaybolduğu” sanıldı.

    Miras tek kaynak
04

Kaynaklar

2kaynak kaydı
1farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
8zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Veli Kayyum Han
    tr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    TURAN DERGİSİ Mayıs 2011, Doğu Kütüphanesi Yayınları, İstanbul, Sayı 13 “Son Türkistanlı - Veli Kayyum Han’ın Hayat Hikayesi„ Yazan - Ahmet Özay
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Veli Kayyum Han” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

05

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    2 kaynak ve 8 olayla ilk kayıt.

06

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
07

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Kadri Güçlü

Tüccar, siyasetçi · 1941–2007

aynı alan · kültür & sanat

Sudi Mıhçıoğlu

Siyasetçi · d. 1903

aynı alan · kültür & sanat

Jeoloji Mühendisleri Odası

Kültür & Sanat

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →