Kısaca kimdir?
Vanî Mehmed Efendi (ö. 1685, Bursa), Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşamış vâiz ve müfessir.
Hayatı
—Hayatı
Van'ın Hoşap semtinde dünyaya gelmiş, bu sebepten dolayı "Vanî" mahlasıyla anılmıştır. Küçük yaşlarda Van'da ilim tahsiline başlamış; gençliğinde Tebriz, Gence, Karabağ ve Erzurum'da başta Molla Nureddin Efendi olmak üzere çeşitli hocalardan ilim tahsil etmiştir.
İlk görevi, Erzurum'da vaizliktir. Onu hayatı boyunca koruyup kollayacak olan Köprülü Fâzıl Ahmed Paşa ile buradaki vaizliği sırasında tanışmışlardır. Fâzıl Ahmed Paşa, sadrazam olduğu 1661 yılında onu İstanbul'a çağırmış ve Sultan IV. Mehmed ile tanıştırmıştır. Sultan IV. Mehmed de tıpkı Köprülü Fâzıl Ahmed Paşa gibi Mehmed Efendi'den çok etkilenmiş, onu yeni yaptırdığı Yeni Cami'nin kürsü vaizliğine ve hâce-i sultanîlik (padişah hocalığı) görevine getirmiştir.
IV. Mehmed, günümüzde Vaniköy olarak bilinen semti hocası Vanî Mehmed Efendi'ye bağışlamış ve bu semt adını Vanî Efendi'den almıştır. Aynı semtte boğaz kenarında bulunan Vaniköy Camii'ni de Vanî Mehmed Efendi bizzat kendisi yaptırmıştır.
Vanî Mehmed Efendi, o dönemlerde sahte mesihlik iddiasında bulunan ve günümüzde bile tartışılan tarihî figürlerden Sabatay Sevi'yi yargılayan heyette bulunmuştur. 1666 yılında yapılan bu yargılama Sabatay Sevi'nin Müslüman olup "Aziz Mehmed Efendi" ismini almasıyla sonuçlandı. Sabatay Sevi, Müslüman olduktan sonra Vanî Mehmed Efendi ile yakın ilişkiler kurdu ve İslâm hakkında bilgi edinmek için büyük ölçüde ona başvurdu.
Vanî Mehmed Efendi · diğer bölümler
Üretimleri
Arâʾisü’l-Ḳurʾân ve nefâʾisü’l-Furḳān ve ferâdîsü’l-cinân
Aʿmâlü’l-yevm ve’l-leyl
Tasavvufî Bid’atlardan Sakınmaya Dair Bir Risâle
Münşeât
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Vanî Mehmed Efendi hayat hikâyesinde anıyor Ahmed Paşa
“Onu hayatı boyunca koruyup kollayacak olan Köprülü Fâzıl Ahmed Paşa ile buradaki vaizliği sırasında tanışmışlardır.”
-
Vanî Mehmed Efendi hayat hikâyesinde anıyor Kara Mustafa Paşa
“Mehmed üzerinde çok büyük etkisi olan Vanî Mehmed Efendi, Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa ile birlikte padişahın Viyana Seferi'ne ikna edilmesinde çok büyük rol oynadı.”
-
Vanî Mehmed Efendi hayat hikâyesinde anıyor Köprülü Fâzıl Ahmed Paşa
“Onu hayatı boyunca koruyup kollayacak olan Köprülü Fâzıl Ahmed Paşa ile buradaki vaizliği sırasında tanışmışlardır.”
-
Vanî Mehmed Efendi hayat hikâyesinde anıyor Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
“Mehmed üzerinde çok büyük etkisi olan Vanî Mehmed Efendi, Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa ile birlikte padişahın Viyana Seferi'ne ikna edilmesinde çok büyük rol oynadı.”
-
Vanî Mehmed Efendi hayat hikâyesinde anıyor Niyâzî-i Mısrî
“Bu tasavvuf karşıtı duruşu yüzünden devrin en büyük mutasavvıflarından Niyâzî-i Mısrî ile sık sık karşı karşıya gelmişlerdir.”
-
Vanî Mehmed Efendi hayat hikâyesinde anıyor Sabatay Sevi
“Vanî Mehmed Efendi, o dönemlerde sahte mesihlik iddiasında bulunan ve günümüzde bile tartışılan tarihî figürlerden Sabatay Sevi'yi yargılayan heyette bulunmuştur.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.