Türkiye Ziraat Odaları Birliği

Türkiye'de ziraat odaları ilk kez 1881 yılında özel bir tüzükle kurulmuştur. 1881-1897 yılları arasında faaliyet gösteren ziraat odası sayısının 99 olduğu bilinmektedir. Bir tarım ülkesi olan Türkiye'de çiftçilerin yeterli örgütlenme kapasitesi olmadığı ve bu alanda çeşitli yasal düzenlemeler yapılması ile 1912 yılında yeni bir tüzükle ziraat odalarının ilçe düzeyinde kurulması sağlanmıştır.

Cumhuriyet döneminde 1937 yılında 3203 Sayılı Ziraat Vekalerti Vazife ve Teşkilatı Kanunu ile ziraat odalarının canlandırılması hedeflenmiş olsa da 1940 yılına kadar yeterli teşkilatlanmanın olmadığı görülmektedir. Son olarak 1957 yılında 6964 Sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu ile ziraat odaları bugünkü statüsüne kavuşmuştur. Ancak kanun odaların çalışmalarını düzenleyen tüzük ancak 1963 yılında Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

Ziraat odalarının görev ve sorumlulukları 6964 sayılı Ziraat Odaları ve Türkiye Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun 5184 sayılı Kanunla değişik 1'inci maddesinde tanımlanmaktadır. Söz konusu Kanunda; "Ziraat odaları, meslek hizmetleri görmek, çiftçilerin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, meslek faaliyetlerini kolaylaştırmak, çiftçilik mesleğinin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak, meslek disiplin ve ahlakını kollayıp gözetmek, çiftçilikle iştigal edenlerin mesleki hak ve menfaatlerini korumak amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır." şeklinde tanımlanmaktadır.

Tüm meslek odalarında olduğu gibi ziraat odalarında birincil vazife çiftçilerin kayıtlarının tutulması, tasnifi, istatistiki verilerin çıkarılması ve ilgili makamlar ile paylaşılmasıdır. Ayrıca çiftçiler için mesleki anlamda bilgi ve becerinin güçlenmesini hedefleyen kurs ve yayınları düzenleme ziraat odalarının başlıca görevleri arasındadır.

5510 Sayılı Sosyal Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4'üncü maddesi (b) fıkrası gereği tarımsa kendi nam ve hesabına çalışan çiftçilerin tarım sigortalılığı kayıtları ziraat odalarınca tutulmaktadır.

Ziraat odaları delege yöntemi ile oy çokluğu esasına göre oluşturulan yönetim ve denetim organları ile idare edilmektedir. Kuruluş aşaması dışında ziraat odalarında her dört yılda bir defa tüm üyelerin katılabileceği yerel delege seçimleri yapılır. Delege seçimleri sonunda seçilen mahalle ve köy delegeleri ilçe ziraat odasının meclis üyelerini, meclis üyeleri de sırası ile yönetim kurulu üyeleri ve yönetim kurulu başkanını seçer. Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin Ankara'da olan merkezi yönetim birimini de ilçe ziraat odaları yönetim kurulu başkanları arasından seçilen delegeler belirlemektedir. Tüm ziraat odaları doğrudan merkezi Ankara'da bulunan Türkiye Ziraat Odaları Birliği'ne (TZOB) bağlıdır.