Türk Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi

Batı Cephesi'nin jeopolitik bağlamı, Birinci Dünya Savaşı'nın doğrudan bir sonucu olarak Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılması ile Mondros Mütarekesi'nden sonra Yunanistan'a vadedilen topraklara dayanmaktadır. Üçlü İtilaf üyeleri, Osmanlı'nın bulunduğu topraklarla ilgili gizli antlaşmalar yapmışlardı. Bu antlaşmalarda aynı zamanda Yunanistan ile ilgili Osmanlı Topraklarında birbiri ile çelişmekte olan sözler de vermişlerdi. İtilaf Devletleri, özellikle de Yunan hayranı olarak bilen David Lloyd George, Yunanlıların eğer kendi saflarında savaşa girerler ise Anadolu'daki toprakları alabileceklerini söylemişti. Bu topraklar Doğu Trakya'yı, Gökçeada'yı, Bozcaada'yı, ve de İzmir ile çevresindeki bölgeleri de içeriyordu. Bu toprak talepleri ayrıca Saint-Jean-de-Maurienne Anlaşması ile İtalyanların elde ettiği kazanımlarıyla çakışmaktaydı.

Yunan ordusunun Küçük Asya serüvenine başlamasının bir diğer nedeni de "korunması gerektiği" iddia edilen Yunan azınlıktı, fakat bu azınlığın miktarı ile ilgili raporlar birbirleriyle çelişmekteydi. 1906-07 Osmanlı Nüfus Sayımına göre toplamda 2.8 milyon Yunan yaşarken 1914 Nüfus sayımına göre ise yaklaşık 1.7 milyondu. Ayrıca Yunan iddiaları, bazı tarihçiler tarafından da eleştirilmişti, örneğin Cedric Lowe ile Michael Dockrill, Yunanların azınlık olduğunu ve İzmirle çevresinin büyük oranda Türk olduğunu söylemişti. Bölgeyi gezen Arnold J. Toynbee'nin hazırladığı bir rapora göre İzmir'in hiçbir yönden Anadoludan koparılamayacağı, Venizelos'un verilerinin doğruluğunun tartışmalı olup taleplerinin Wilson İlkelerini ihlal ettiğini belirtmekteydi.

Yunan başbakan Venizelos'un Haziran 1920'de verdiği bir demeçte "Yunanların İslamla savaşmadığını, ancak anakronistik Osmanlı yönetimiyle savaştıklarını" ifade edecekti. Fakat söz konusu tehlikenin İtilaf desteğini alabilmek için abartıldığı söylenebilir. Savaş sürecinde jön Türklerin yönetimde olmaması ve liderlerinin Birinci Dünya Harbi sonrası ülkeyi terk edişi de iddiayı azaltmaktaydı, o dönemin İstanbul Hükümeti de İngiliz güdümündeydi. Dahası Venizelos, Osmanlı topraklarını ilhak etme amacını Birinci Dünya Harbinin başlarında zaten bildirmişti. Hatta Ocak 1915'de I. Konstantin'e verdiği bir mektupta da niyeti belli olmaktaydı.

Bazı kaynaklar, -başarısızlığından dolayı- Yunan işgalinin Yunanların önlemeyi iddia ettikleri vahşetleri daha da kötü hale getirdiğini belirtmiştir. Örneğin Arnold J. Toynbee'ye göre savaş sırasında her iki taraftan da işlenen suçların baş mimarının David Lloyd George ile Venizelos olduğunu söyler.

Yunanistan'daki ulusal bölünme, I: Dünya Savaşı'nda Yunan halkı ile siyasetinin iki kutuplu olarak ayrılıp (bir taraf Eleftherios Venizelos yanlısı, diğer taraf ise Kral Konstantin yanlısı) savaşta kimin desteklenmesi gerektiği konusunda oluşan derin bir ayrılıktı.

Birleşik Krallık kral Konstantin'in İtilaf safında savaşa katılacağını düşünüyordu ama kral ile destekçileri, savaşın sonucunun belirsiz olduğu bir dönemde, savaşa girmeyip tarafsız kalma konusunda karar vermişlerdi. II. Wilhelmle olan akrabalık bağı da Konstantin'in hangi tarafa geçeceği konusunda kararsız kalmasına neden oluyordu. Kralın yaşadığı bu kararsızlık, o dönemde Yunanistan'ın en büyük düşmanlarından olan Osmanlı İmparatorluğu ile Bulgaristan Krallığı'nın İttifak Devletleri yanında savaşa girmesiyle arttı.

Kralın tarafsızlığına rağmen başbakan Venizelos, Yunanistan'ın İtilaf Devletlerine katılmasının ülkenin çıkarları için daha iyi olacağını savunmaktaydı ve olası bir zaferin ardından tavizler için zemin hazırlamak üzere Müttefiklerle diplomatik çabalara başlamıştı. Bu anlaşmazlık daha sonrasında kral tarafından başbakanın görevden alınması daha da derinleşip kuzeyde Selanik merkezli ayrı bir hükümet, güneyde ise kral yanlısı ile atina merkezli bir yönetim kurulacaktı. Mayıs 1917'de ise kral konstantin sürgüne gönderilip Venizelos'un öncülüğünde olan Yunanistan Birinci Dünya Harbi'ne girecekti.

Savaşa girilmesi I. Dünya Savaşı sonrası Yunan halkında oldukça derin etkiler bırakmıştı. Bu etkiler, Kurtuluş Savaşı'nın batı cephesinde de önemli rol oynayacaktı.

15 Mayıs 1919'da, yaklaşık 20.000 askerden oluşan bir Yunan gücü; Yunan, Fransız, İngiliz ve ABD donanmasının da desteğiyle birlikte İzmir'e çıktı. İzmir'in işgalini haklı çıkarmak için ise Mondros Mütarekesi'nin 7. maddesi gösterilmişti. Bu kararın alıınmasında Lloyd George'un Yunan yanlısı siyasetiyle Venizelos'un baskıları da etkiliydi.

İzmir'deki Hristiyan nüfus, farklı kaynaklara göre ya neredeyse Türklerle aynıydı ya da daha fazlaydı. Yunan ordusu ileriki zamanlarda 2.500 Ermeni gönüllüyü de bünyesinde bulunduracaktı. İzmir'deki Yunan nüfus ise kente gelen işgal güçlerini "kurtarıcı" olarak görüyordu. İşgal'in daha ilk günü bile kanlı geçmişti, bölgede bulunan bir İngiliz 15 Mayıs'da 300 ila 400 arası Türk sivilin öldürüldüğünü ve yaklaşık 100 Yunan sivilin de öldüğünü ya da yaralandığını yazmıştı.

İleride Britanya siyasetinde önemli bir rol oynayacak Winston Churchill, İzmir'in işgali ile ilgili şunu diyecekti:

Venizelos İzmir'e girerken dört büyük gücün yetkili temsilcisi gibi davranmakta, ancak oraya suya dalacak bir ördek kadar hevesle gitti.