Tunus'un Fethi (1574)

Osmanlı İmparatorluğu ile İspanya Krallığı arasında 1515'ten beri süren savaşta Tunus dört kez el değiştirmişti. İspanyol himayesindeki Hafsîlerin yönetimindeki Tunus 1534'te Barbaros Hayreddin Paşa tarafından alındıysa da ertesi yıl büyük bir donanmayla gelen Kutsal Roma Cermen İmparatoru V. Karl tarafından geri alınmış, 1569'da Kılıç Ali Paşa tarafından yeniden zapt edilmiş, ancak 1573'te Don Juan komutasındaki İspanyol donanması tarafından tekrar geri alınmıştı.

15 Mart 1573 tarihinde imzalanan barış antlaşmasıyla Venedik'le savaşı sonlandıran Osmanlı İmparatorluğu, 1571'de teşkil edilen Kutsal İttifak'ın fiilen dağılmasından bilistifade 1574 sefer mevsiminde bir kez daha Tunus'u hedef aldı.

Tunus şehrinin limanı olan Halkulvâdî, kuvvetle tahkim edilmiş ve içinde çok sayıda top ile 7.000 kadar savaşçı bulunan kuvvetli bir kaleydi. İki yanı denize ve göle dayanan, araları yaklaşık 22-23 metre genişlik ve 7-8 metre derinliği olan hendekle bağlanmış çok yüksek duvar ve kulelerle çevrilmiş olduğundan; ancak güneyden ve kuzeyden (karadan) taarruzla ele geçirilmesi olanağı bulunuyordu. Komutanı Don Pietre idi.

Bastiyen Kalesi, Tunus'un Halkulvâdî'den sonra gelen ikinci savunma noktasıydı. Don Juan 1573 yılında Tunus şehrini tekrar ele geçirince şehrin savunmasını yeterli bulmadığından şehir ile göl arasında altı burçlu bu kaleyi yaptırdı. Kalenin ve dolaylı olarak şehrin savunması için, İspanyol ve İtalyan askerlerinden oluşan 8.100 kişilik bir kuvvet ayırmıştı. Bölgenin komutasını ise Gabrio Serbelloni adlı komutana bırakmıştı (Bu komutanın emrindeki kuvvetlerin bölümü şöyle idi: Pagano Derin emrinde 4.000 İtalyan, Giovanni Sinogere Salazar komutasında 4.000 İspanyol piyade ve 100 atlı).

Ayrıca, Tunus Gölü üzerindeki küçük bir ada üzerinde yapılmış olan Çekli Kalesi (Saint Jakue) ile Halkulvâdî yakınlarında Buhayra-i Halkulvadi ve Mâkal-ı Halkulvadi ve adlı zayıf üç kale de mevcuttu. Tunus şehrinde genelde Osmanlı yanlısı 100.000 kişi yaşıyordu.

Osmanlı başkenti 1574 Mart'ında eyaletlere gönderdiği hükümlerle sefer için asker toplama hazırlıklarına başladı. Tunus seferi için toplanan ordunun komutanlığını Yemen Seferi (1568-1570) sonucunda bu eyaleti kesin olarak Osmanlı topraklarına kattığı için Yemen Fatihi olarak anılan Koca Sinan Paşa getirildi ve Mısır Beylerbeyliği görevinden İstanbul'a çağrıldı. Kaptan-ı derya Kılıç Ali Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasıyla taşınan Anadolu, Karaman ve Maraş eyaletlerinden askerlerin yanı sıra, Trablusgarp Beylerbeyi Mustafa Paşa, Tunus Beylerbeyi (Kayrevan'da kain) Haydar Paşa ve Cezayir Beylerbeyi Ramazan Paşa da birlikleriyle Tunus Seferine çağrıldılar. Bu şekilde sefere katılan kara askerlerinin sayısı yaklaşık 40.000 oldu. Yaklaşık 48.000 kürekçinin bulunduğu Osmanlı donanması da 280 kadırga, 15 kalyon, 15 mavna ve 19 yelkenli gemiden müteşekkildi.

Tunus Beylerbeyi Haydar Paşa'nın egemen oluğu bölgeler Hafsîlerin hâkim olduğu Tunus şehrinin yaklaşık 40 kilometre yakınına yaklaşıyordu. Osmanlıların henüz resmen sefer hazırlıklarına girişmediği bir safhada 1574 Ocak ayında son Hafsî Hükümdarı VI. Muhammed, Osmanlı kalesi Nabeul üzerine hücuma geçti. 8.000 Mağribî atlı ve 300 İspanyol silahşordan oluşan Hafsî-İspanyol ordusu 5 Şubat 1574'te Hammamet Muharebesi'nde Türk birlikleri karşısında bozguna uğradı.