TÜBİTAK Bilim Ödülü Dala göre kazananlar

TÜBİTAK Bilim Ödülü, 1966'dan beri her yıl, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından temel bilimler, mühendislik bilimleri, sağlık bilimleri ve sosyal bilimler dallarında uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmalar gösteren Türk ya da çalışmalarını Türkiye'de yapan yabancı bilim insanlarına verilen ödüldür. Türkiye'de bilim dalında verilen en üst düzey ödül olarak kabul edilir. "Türk Nobelleri" olarak da adlandırılır.

Ödül kazananları, geçmişte TÜBİTAK Ödüllerinden herhangi birini almış olanlar, Türkiye Bilimler Akademisi Konseyi, üniversitelerin senatoları, bilimsel ve teknolojik alanlarda faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların en üst düzey karar alma organları, TÜBİTAK Ar-Ge ve Ar-Ge Kolaylık Birimleri Yönetim Kurulları ile TÜBİTAK Araştırma Grupları Yürütme Kurulları'nın kendi alanlarında göstereceği adaylar arasından seçilir. Aday başvurularının değerlendirilmesi, TÜBİTAK Yönetim Kurulu tarafından seçilmiş tercihen TÜBİTAK Bilim Ödülü almış an az yedi kişilik bir komisyon tarafından yapılır. Bu komisyon, yapılan başvuruları değerlendirdikten sonra sonuçları TÜBİTAK Yönetim Kurulu'na bildirir. TÜBİTAK Yönetim Kurulu'nun yaptığı değerlendirmenin ardından ödüllerin kazananları belirlenir. Kazananlara ilişkin duyurular TÜBİTAK'ın kuruluş yıldönümü olan 24 Temmuz tarihinde yapılır. Ödüller her yıl düzenlenen törenle sahiplerine verilir.

Her bir ödül kazananı; ödül beratı, altın plaket, yıllara göre değişkenlik gösteren para ödülü ve araştırma desteğinin de sahibi olmaktadır. 1967 yılında Cavid Erginsoy, Turan Onat, Bekir Dizioğlu'nun aldığı 10.000 TL'lik para ödülü; 2002 yılında 3.000.000.000 TL'ye, 2007 yılında 25.000 YTL'ye, 2012 yılında 50.000 TL'ye, 2018 yılında ise 75.000 TL'ye çıkarılmıştır. 2020 yılı itibarıyla para ödülü 75.000 TL, araştırma desteği ise 50.000 TL olarak belirlenmiştir. Para ödülü ve araştırma desteğinin yanında verilen altın plaketin tasarımı 2012 yılında değiştirilerek üzerinde altın TÜBİTAK logosunun, altında ise ödül alan kişinin isminin ve ödül türünün geçtiği kanatlı tasarıma geçilmiştir. 2014 yılında ise plaketin altına kaide eklenmiştir.

50 yılı aşkın tarihinde ilk ödül 1966 yılında kimya alanındaki çalışmaları nedeniyle Talat Erben ve Oktay Sinanoğlu'na verilirken 1975 yılında biyoloji alanındaki ödülü paylaşan Gönül Bara ve Semahat Geldiay ise ödülü alan ilk kadın bilim insanları olmuştur. Bir yıl içerisinde en fazla sekiz bilim insanına verilebilir. 2019 yılında bir defaya mahsus olarak verilen ve TÜBİTAK Bilim Ödülü'nün eşdeğeri olan Prof. Dr. Fuat Sezgin Bilim Tarihi Ödülü de dahil olmak üzere 2020 itibarıyla toplam 180 kişiye verilmiştir. En fazla verildiği alan 49 ödül ile mühendislik bilimleri olmuştur. Mühendislik bilimlerini 43 ödül ile sağlık bilimleri, 27 ödül ile fizik ve 23 ödül ile kimya takip etmektedir. 2007 yılında ödül kapsamına alınıp 2008 yılında verilmeye başlanan sosyal bilimler alanındaki ödüllerden ise toplamda 7 adet verilmiştir.