Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Tezer Taşkıran (1903, 1905 veya 1907, Azerbaycan, Rus İmparatorluğu - 4 Mayıs 1979, İstanbul, Türkiye), Azerbaycan kökenli Türk öğretmen, siyasetçi, yazar.
Türkiye'de üniversitede felsefe eğitimi alan ilk kız öğrencilerdendi. Liselerde öğretmenlik ve idarecilik yaptı. Anadolu'da lise düzeyinde görev yapan ilk kadın öğretmen; Ankara Erkek Lisesi'ndeki görevi sırasında "bir erkek okuluna atanan ilk kadın öğretmen"; 1933'te Çapa Kız Öğretmen Lisesi'nin ilk kadın müdürü oldu.
TBMM VII. dönemde Kastamonu, VIII. ve IX. dönemlerde Kars milletvekili olarak yer aldı. Ünlü siyasetçi ve düşünür Ahmet Ağaoğlu’nun kızı; Türkiye’nin ilk kadın avukatı Süreyya Ağaoğlu ile Demokrat Parti’nin öndegelen siyasetçilerinden Samet Ağaoğlu’nun kızkardeşi ve bas gitarist Ahmet Güvenç'in anneannesidir.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1903
Doğum ve Erken Yıllar
1903 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1910
Ailesi ile birlikte 1910 yılında İstanbul'a göç etti.
Önemli eserler tek kaynak -
1925
1925 yılında Darülfünun'un Edebiyat Şubesi Felsefe bölümünden mezun oldu.
Eğitim tek kaynak -
1928
Millî Eğitim Bakanlığı tarafından basılan Suri ve Tatbiki Mantık (1928) adlı bu kitap, ilk Türkçe mantık ders kitabıdır.
Eğitim tek kaynak -
1930
Halk Fırkası'na Nisan 1930'da annesi Sitare ve ablası Süreyya ile birlikte kaydolan Taşkıran, 1941 yılında İsmet İnönü tarafından seçim listesine alındı.
Önemli eserler tek kaynak -
1931
1931 yılında cerrah Nimet Taşkıran ile evlendi; bu evlilikten Suna ve Şevket Mete adında iki çocuğu oldu.
Önemli eserler tek kaynak -
1933
Anadolu'da lise düzeyinde görev yapan ilk kadın öğretmen; Ankara Erkek Lisesi'ndeki görevi sırasında "bir erkek okuluna atanan ilk kadın öğretmen"; 1933'te Çapa Kız Öğretmen Lisesi'nin ilk kadın müdürü oldu.
Eğitim tek kaynak -
1937
1937'de Ankara'da yeni açılan Türk Maarif Cemiyeti Koleji'nin müdürlüğüne getirildi.
Önemli eserler tek kaynak -
1939
Ertesi yıl Ankara Erkek Lisesi felsefe öğretmenliğine atanan Tezkıran, 1939-1941 yıllarında okulun müdürlüğünü yaptı.
Eğitim tek kaynak -
1941
1941'de müdürlükten istifa etti, 1943 yılına kadar felsefe öğretmenliği görevini sürdürdü.
Öğretmenlik tek kaynak -
1943
1943 genel seçimlerinde 849 oy alarak VII.
Önemli eserler tek kaynak -
1947
Türkiye'de Milli Kütüphane'nin kuruluşu için yapılan çalışmalara destek olmak üzere 21 Şubat 1947 tarihinde kurulan Milli Kütüphane’ye Yardım Derneği'nin kurucuları arasında yer aldı ve ilk başkanı oldu.
İlk üretimler tek kaynak -
1950
Tezer Taşkıran, 14 Aralık 1950 tarihinde CHP'den stifa etti ve siyasal yaşamını bağımsız milletvekili olarak sürdürdü.
Önemli eserler tek kaynak -
1956
1956- 1958 ve 1958-1960 yıllarında Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği’nin başkanlığını yaptı.
Eğitim tek kaynak -
1973
Tezer Taşkıran’ın yayınladığı kitaplar arasında en önemli eseri, 1973’te yayımlanan “Cumhuriyetin 50.
Önemli eserler tek kaynak
Hayat hikâyesi
03.1Biyografi
TBMM Hal Tercümesi'nde yer alan ifadesinde, 1903 yılında Kafkasya'da doğduğunu belirtmektedir. Farklı kaynaklarda doğum yılı 1903, 1905 ve 1907 olarak, doğum yeri ise Karabağ veya Bakü olarak belirtilir. Babası Ahmet Ağaoğlu, annesi Sitare Hanım’dır. Beş çocuklu ailenin ikinci çocuğudur. Ailesi tarafından babaannesinin ismi olan "Taze" ismi verilmiş iken babasının yakın arkadaşlarından Abdülhak Hamit’in "Tezer olsun!"” demesi sonucunda "Tezer" adını aldı.
Ailesi ile birlikte 1910 yılında İstanbul'a göç etti. 1925 yılında Darülfünun'un Edebiyat Şubesi Felsefe bölümünden mezun oldu.
Ankara Muallim Mektebi'nde, Ankara Kız ve Erkek Liselerinde öğretmenlik yaptı; bir erkek okuluna tayin edilen ilk kadın öğretmen oldu. Henüz yeni mezun iki yıllık bir öğretmen iken, Fransızca ders kitaplarından yararlanarak liseler için bir mantık kitabı yazdı. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından basılan Suri ve Tatbiki Mantık (1928) adlı bu kitap, ilk Türkçe mantık ders kitabıdır.
1928 yılında kurulan Yardımsevenler Derneği'nin kurucu üyelerinden birisi oldu.1930-1931 yılları arasında Ankara Kız Lisesi'nin müdürlüğünü üstlendi.
1931 yılında cerrah Nimet Taşkıran ile evlendi; bu evlilikten Suna ve Şevket Mete adında iki çocuğu oldu. 1931'de eşi ile birlikte mesleki incelemelerde bulunmak üzere Avrupa'ya gitti; iki yıl Viyana ve Berlin'de bulundu.
1933 yılında yurda döndükten sonra önce Eyüp Ortaokulu yurt bilgisi öğretmenliğine atandı. 23 Nisan 1933'te Çapa Kız Öğretmen Okulu'nda tabiiye (doğa bilgisi) öğretmeni ve ilk kadın müdürü olarak görevine başladı. Bu görevini 1933-1936 yılları arasında sürdürdü.
1937'de Ankara'da yeni açılan Türk Maarif Cemiyeti Koleji'nin müdürlüğüne getirildi. Ertesi yıl Ankara Erkek Lisesi felsefe öğretmenliğine atanan Tezkıran, 1939-1941 yıllarında okulun müdürlüğünü yaptı. 1941'de müdürlükten istifa etti, 1943 yılına kadar felsefe öğretmenliği görevini sürdürdü.
Okuldaki görevlerinin yanı sıra yetişkinler için okuma yazma kurslarının açılmasını sağlayarak, İstanbul Radyosu'nda kadın, çocuk ve uygarlık konulu konuşmalar yaparak eğitim alanında hizmetler verdi.
Halk Fırkası'na Nisan 1930'da annesi Sitare ve ablası Süreyya ile birlikte kaydolan Taşkıran, 1941 yılında İsmet İnönü tarafından seçim listesine alındı. 1943 genel seçimlerinde 849 oy alarak VII. dönem TBMM'de Kastamonu milletvekili oldu. VIII. ve IX. dönemlerde ise Kars ilinden milletvekili seçildi.
Milletvekilliği sırasında korunmaya muhtaç, sakat çocuklar, suçlu çocuklar gibi konularda çalıştı; Türkiye'de çocuk mahkemelerinin kurulmasını istedi. Dul ve yetimlere maaş bağlanması hakkında kanun, sanat dallarında üstün yetenekli çocukların yurt dışında eğitim görmelerini sağlayacak Harika Çocuk Kanunu'nun çıkarılması için çaba harcadı.
IX. TBMM'de erkek kardeşi Samet Ağaoğlu'nun DP Manisa milletvekili seçilmesi ile iki kardeş, farklı partilerin vekili olarak mecliste görev yaptı. Tezer Taşkıran, 14 Aralık 1950 tarihinde CHP'den stifa etti ve siyasal yaşamını bağımsız milletvekili olarak sürdürdü.
X. ve XI. dönemlerde Demokrat Parti listesinden Kars milletvekili adayı olan Taşkıran her iki seçimde de meclise giremedi.
Türkiye'de Milli Kütüphane'nin kuruluşu için yapılan çalışmalara destek olmak üzere 21 Şubat 1947 tarihinde kurulan Milli Kütüphane’ye Yardım Derneği'nin kurucuları arasında yer aldı ve ilk başkanı oldu. 1956- 1958 ve 1958-1960 yıllarında Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği’nin başkanlığını yaptı.
Tezer Taşkıran’ın yayınladığı kitaplar arasında en önemli eseri, 1973’te yayımlanan “Cumhuriyetin 50. Yılında Türk Kadınının Hakları” adlı kitaptır.
Ülseratif kolit hastalığı nedeniyle 4 Mayıs 1979’da İstanbul’da hayatını kaybetti. Feriköy Mezarlığı'nda bulunan Ağaoğlu Aile Mezarlığı'nda defnedilmiştir.
Varislerinin isteğiyle adı, 1987 yılında İstanbul'un Tuzla ilçesinde açılan bir ortaokula verilmiştir.
Hayatı, Günseli Naymansoy'un kaleme aldığu "Tezer Taşkıran: Türk felsefesinin öncülerinden" (2013) adlı biyografi kitabında konu edilmiştir.
03.2Eserleri 7 eser · katalog fişleri
- № 001 Mantık, 1928
- № 002 Suri ve Tatbiki Mantık, 1929
- № 003 Stuart Mill, 1931
- № 004 Türk Ahlakının İlkeleri, 1934
- № 005 Yurt Bilgisi, 1939
- № 006 Vatandaşın El kitabı, 1971
- № 007 Cumhuriyetin 50. Yılında Türk Kadınının Hakları, 1973
Üretimleri
Mantık,
Suri ve Tatbiki Mantık,
Stuart Mill,
Türk Ahlakının İlkeleri,
Yurt Bilgisi,
Vatandaşın El kitabı,
Cumhuriyetin 50. Yılında Türk Kadınının Hakları,
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Tezer Taşkıran hayat hikâyesinde anıyor Ahmet Ağaoğlu
“Ünlü siyasetçi ve düşünür Ahmet Ağaoğlu’nun kızı; Türkiye’nin ilk kadın avukatı Süreyya Ağaoğlu ile Demokrat Parti’nin öndegelen siyasetçilerinden Samet Ağaoğlu’nun kızkardeşi ve b...”
-
Tezer Taşkıran hayat hikâyesinde anıyor Ahmet Güven
“Ünlü siyasetçi ve düşünür Ahmet Ağaoğlu’nun kızı; Türkiye’nin ilk kadın avukatı Süreyya Ağaoğlu ile Demokrat Parti’nin öndegelen siyasetçilerinden Samet Ağaoğlu’nun kızkardeşi ve b...”
-
Tezer Taşkıran hayat hikâyesinde anıyor Ahmet Güvenç
“Ünlü siyasetçi ve düşünür Ahmet Ağaoğlu’nun kızı; Türkiye’nin ilk kadın avukatı Süreyya Ağaoğlu ile Demokrat Parti’nin öndegelen siyasetçilerinden Samet Ağaoğlu’nun kızkardeşi ve b...”
-
Tezer Taşkıran hayat hikâyesinde anıyor Süreyya Ağaoğlu
“Ünlü siyasetçi ve düşünür Ahmet Ağaoğlu’nun kızı; Türkiye’nin ilk kadın avukatı Süreyya Ağaoğlu ile Demokrat Parti’nin öndegelen siyasetçilerinden Samet Ağaoğlu’nun kızkardeşi ve b...”
-
Tezer Taşkıran kendi hikâyesinde anılıyor Neriman Samurçay
“Felsefe okuma isteği, felsefe hocası Tezer Taşkıran'dan etkilenmesiyle burada baş göstermiş ve fakültede felsefeye girmiştir.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Tezer Taşkırantr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"TÜRK PARLAMENTO TARİHİ TBMM - IX. DÖNEM 1950 - 1954 VII. CİLT" (PDF). 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 3 Ocak 2026.cdn.tbmm.gov.tr · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıƏhməd, Dilqım (2015). "Tezer Taşkıran" (PDF). Birlik. TİME-Print. ss. 50-52. 30 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)9 Mart 2021.atxem.az · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıDemir, Meryem (2021). "Tezer Taşkıran ve Türk kadını". Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)tez.yok.gov.tr · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Yunus Zeyrek, Fuat Azgur'la Mülakat, Bizim Ahıska Dergisi, 07.11.2011, Erişim tarihi:31.12.2011". 23 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Aralık 2011.ahiska.org.tr · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Arşivlenmiş kopya". 13 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2022.hunacademy.com · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Canan Tatlı, Demokrat Parti Döneminde Toplumsal ve Siyasal Hayatta Kadın, İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 2008". 28 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Er...arşiv · www.belgeler.com · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Tarihçemiz". tezertaskiranortaokulu.meb.k12.tr. Erişim tarihi: 23 Mart 2024. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link) [ölü/kırık bağlantı]tezertaskiranortaokulu.meb.k12.tr · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Naymansoy Tezer Taşkıran'ı araştırdı". Milli İrade Gazetesi. 21 Ekim 2018. 23 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2024.milliirade.com · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Tezer Taşkıran” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
9 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.