Taza Muharebesi

Fas'ın kuzeyine hâkim Vattâsîler'e karşı Saadiler'in askerî mücadelesi 31 Ocak 1549'da başkent Fes'in Saadilerin eline geçmesiyle sona erdi. Özellikle Osmanlı himayesindeki Tilimsan Krallığı'na yönelik Saadî emelleri nedeniyle gerilen Osmanlı-Saadî ilişkileri, Saadîlerin 9 Haziran 1550'de Tilimsan'ı işgaliyle çatışmaya dönüştü. Cezayir Beylerbeyi Barbaroszade Hasan Paşa Fas ordusunu Ocak 1551'de Tilimsan Muharebesi'nde mağlup ederek bu işgali sona erdirdi.

Eşzamanlı olarak Vattâsî ailesi mensupları Saadîlerce şiddetle cezalandırıldı, bir kısmı öldürülürken diğerleri tutuklandı. Hânedan mensuplarından sadece, birinci saltanatı esnasında tahtını yeğenine kaptıran Ebû Hassûn Ali b. Muhammed el-Bâdîsî kurtulmayı başardı. Ebû Hassûn ülkesini geri alabilmek için civar bölgelerde oturan Berberî kabilelerinden, İspanya'dan ve Portekiz'den yardım istediyse de umduğunu bulamadı. Ardından Osmanlı İmparatorluğu'nun Cezayir Beylerbeyi Salih Paşa'nın desteğini temin etmeyi başardı.

Salih Paşa Fes'e yönelik harekâtı için 600 tüfekçi, 1.000 sipahi ve 4.000 atlıdan oluşan bir ordu topladı. 1553 Kasım ayında Tilimsan'a gelerek ayın sonunda Osmanlı-Fas sınırını geçen Salih Paşa, Fes'n yaklaşık 60 kilometre doğusunda Taza'da mevzilenen Fas (Saadî) ordusuyla karşılaştı. Mevlay Muhammed eş-Şeyh komutasındaki Fas ordusu 40.000 asker (30.000 atlı ve 10.000 piyade) ve 20 toptan oluşuyordu.

5 Aralık 1553'teki muharebede Osmanlı kuvvetinin topçu ateşi Fas birliklerini sarstı ve genel bir geri çekilme başladı. Taza'da tutunamayan Mevlay Muhammed eş-Şeyh önce kentin batısına, ardından çevreyi yakarak ve su kuyularını kurutarak Fes'e çekildi.

Saadî Sultanı Mevlay Muhammed eş-Şeyh Aralık ortasında Fes'in doğusunda Sebu'da mevzilendiyse de 6 Ocak 1554'teki muharebede Vattasî Sultanı Ebu Hassun'dan 600 askerlik takviye almış Salih Paşa'nın ordusuna bir kez daha yenildi. Ardından Salih Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetleri 7-8 Ocak 1554 gecesi Fes'e girdi.