Taniel Varujan Öğretmenlik yılları

1909 yılında üniversiteyi bitirip doğduğu köye döndü. Anadili dışında Fransızca, İtalyanca, Latince ve klasik Ermenice konuşan Varujan, öğrenimi sırasında diplomat olmayı düşünüyordu. Ancak yurda dönünce radikal bir karar değişikliği ile öğretmenliğe başladı. Sivas Aramyan Okulu'nda (1909-1911) ve Tokat'ta (1911-1912) öğretmenlik yaptı.

Öğrencilerinden Araksi Taşçıyan'a (d. 1892 - ö. 1967) aşık oldu. 1910 yılında, Tokat'ta evlenen çiftin üç çocuğu oldu (kızları Veronika ile oğulları Hayk ve Armen).

1912 yılından itibaren İstanbul'da yaşadı. Beyoğlu'nda bulunan Lusavoriçyan Ermeni Katolik Okulu'nun müdür olarak atandı ve bu okulda birçok öğrenci yetiştirdi.

1912'de çıkan "Pagan Şarkılar” (Hetanos yerker), hayattayken yayımlanan son kitabı oldu. Politik nitelikli şiirlerinin yer aldığı bu kitapta yer alan ve daha önce 1 Mayıs 1912 tarihinde, Azadamart gazetesinin 874. sayısında yayınlanan "1 Mayıs" şiirinin 1 Mayıs ile ilgili olarak Osmanlı coğrafyasında yayımlanan ilk şiir olduğu düşünülür.

İstanbul'a yerleştikten sonra zamanın önemli Ermeni aydınlarından oluşan geniş bir çevre edindi. 1914'te Mehyan (Tapınak) adlı edebi derginin yazı işlerinde yer aldı. Yedi sayı çıkan Mehyan, "Golgotha Çiçekleri" (Golghgotayi Dzağikner) adlı edebî topluluğun yayın organıdır.