Sümeyra Çakır

İlk ve ortaokulu Ankara ve İstanbul'da okuyan Sümeyra Çakır, Beşiktaş Kız Lisesini bitirdikten sonra girdiği İstanbul Teknik Üniversitesi Maçka Mimarlık Fakültesini 1969 yılında bitirdi. Üniversiteye devam ederken, aynı zamanda 1966 yılında başladığı İstanbul Belediye Konservatuvarı Klasik Batı Müziği Şan Bölümünde 1977 yılına kadar eğitim gördü.

"Annem babam müzisyen değildi ama müzik severdi. 11 yaşımda iken konservatuvara gitmeye ve keman çalmaya içim gidiyordu. Olmadı ama o sıralar annem bana bir mandolin armağan etti. Ben de hevesimi mandolinden aldım. Liseyi bitirdikten sonra tekrar konservatuvara gitmeyi denedim, yine olmadı. Mimarlık öğrenimine başladım."

1971 yılında Ruhi Su ile tanıştı.

"İlkokuldan beri gerçekleştirilememiş müzik tahsili yapma rüyamı, ancak üniversitede öğrenci olduğum sırada Konservatuvar'ın akşam bölümüne girerek, biraz geç kalmış da olsa, yakalamaya çalışıyordum. Tam o sırada Ruhi Su'yu duydum. "Bebek Türküsü"nü söylüyordu. Soluksuz kaldım. Bu hayranı olduğum Alman romantikleri Schumann, Schubert ve Brahms değildi. Onları söyleyen seslere de hiç benzemiyordu. Fakat onlar kadar güzel, hatta onlardan daha çok insan ve toprak kokusuyla yüklüydü. O günden sonra ben de hep türkü söylemeye başladım."

Fakülteden arkadaşı Mimar Hasan Çakır'la evlendi.

Sümeyra Çakır 1975 yılında Ruhi Su ile birlikte Dostlar Korosu'nu kurdu. Birlikte 1977 yılında yaptıkları El Kapıları ve Sabahın Sahibi Var albümleri ve birlikte gerçekleştirdikleri Pir Sultan Abdal, Köroğlu ve Türküler konserleri bir sanat olayı haline gelmişti.

1979 yılında, bir süre Türkiye Maden - İş Sendikası'nın korosunu yönetti.

"Sırası gelmişken Sümeyra Çakır’ın sözünü etmek gerek. Bu kadife sesli, ölçülü ve ince beğenisiyle saygı uyandıran sanatçı, epeydir Ruhi Su ile çalışıyor ve konserler veriyor. Şarkıcılıkta ve türkücülükte bayağılığın geçer akçe olduğu şu günlerde, Ruhi Su ile Sümeyra Çakır’ı ve Dostlar Korosu’nu dinlemek ne büyük bir mutluluk. Bu atılım yalnız İstanbul seyircisi için değil, bütün yurt için kaçırılmaması gereken bir müzik olayı. Ruhi Su’nun, Sümeyra Çakır ve Dostlar Korosu ile gerçekleştirdiği bu çok olumlu başlangıcın uzun ömürlü olması ülkemizin halk müziği geleceği bakımından çok önemli"

- Filiz Ali, Müzikbilimci, 1977 Cumhuriyet Gazetesi

1977'de davetli olarak gittiği İngiltere, Fransa ve İsveç'te konserler verdi. Berlin'de yapılan Nâzım Hikmet haftasına katıldı. 1978 yılında Havana XII. Dünya Gençlik Festivali, Atina Akdeniz Ülkeleri Barış Festivali'ne katıldı. 1979'da Batı Berlin Türk İşçi Korosu şefi Tahsin İncirci'nin bestelediği şiirlerden oluşan şarkı ve türküleri okuduğu "Barış, Gurbet Türküleri" adlı uzunçalar Plâne Verlag isimli Alman plak şirketi tarafından yayınlandı ve aynı yıl Sofya'da yapılan Alen-Mak Festivali'ne katıldı. 1980 yılında Doğu Berlin'de yapılan Uluslararası Politik Şarkı Festivali'ne davet edildi. Almanya'da her yıl düzenlenen Türkiye Haftası'na katılmak üzere Berlin Senatosu'nun davetiyle gittiği Berlin'de bulunduğu sırada Enternasyonal Marşı'nı söylediği gerekçesi ile, Türkiye'de hakkında dava açıldı. Bu nedenle 1980 yılından sonra müzik yaşamını yurtdışında devam ettirmek zorunda kaldı. Fransa, İngiltere, İsviçre, Batı ve Doğu Almanya, Küba, Yunanistan ve Bulgaristan’da konserler veren Sümeyra 1981 yılında Tahsin İncirci ve Alman tiyatro sanatçısı Lutz Görner ile birlikte, Nâzım Hikmet şiirlerinin Almanca okunduğu "Ich liebe mein Land - Memleketimi Seviyorum" turnesini yaptı. Bu turne sonunda bir uzunçalar plak ve bir kitap ortaya çıktı. Frankfurt Türk Halkevi ve Almanya Sosyal Demokrat Partisi SPD'nin birçok etkinliğinde türkülerini söyledi. 1984 yılında tiyatro sanatçısı Pegy Lukacs ile birlikte "Kadınlarımızın Yüzleri" etkinliğini düzenledi. 1985 yılında Hollanda Lahey'de Kırmızı Karanfil Müzik Festivali'nde çalıp söyledi. 1985 - 87 yılları arasında piyanist Vera Sebastian'la birlikte "Brecht, Eisler, Ruhi Su Türküleri" konserlerini, 1987 yılında Avustralya Sidney Operası'nda "Allı Turnam" konserini ve tiyatro sanatçısı Erich Schaffner ile birlikte 1987 - 89 yılları arasında "Acayipleşti Havalar - Pir Sultan'dan Nazım Hikmet'e Şiirler ve Türküler" konserlerini verdi.

"İnsanları barışa ve adaletli davranmaya çağıran, Almanya’yı pohpohlamadan, burada var olan eşitsizliği de gösteren Sümeyra, bu yanıyla kendisine saygı duyulması gereken bir kadın. Gerçekleri tüm çıplaklığıyla samimi bir şekilde anlatan, ama bunu umudumuzu kırmadan yapan böyle bir insana çok az rastladım. Ayrıca söylediği iki Türkçe ve bir Kürtçe şarkıyla insanlararası ilişkileri ve insan sevgisini dile getirdi. Şimdiye kadar beni, Sümeyra’nın sesi kadar başka hiçbir ses bu denli etkilememişti. Şarkıları öğreticiydi. Sevgi ve hoşgörü doluydu. Sana çok teşekkür ederiz bunun için Sümeyra. Seni unutmayacağız."

- Sümeyra'nın 6 Haziran 1987 tarihinde Almanya'da, Tattersaal'da verdiği konser üzerine, Wiesbaden'da yayınlanan Südwind Gazetesi'nde çıkan yazı

Hannelore Marzi, 1995 yılında yazdığı Doğulu (Oryantal) Kadın Masalları (Orientalische Frauenmärchen) kitabını diğerlerinin yanı sıra Sümeyra'nın anısına adadı.

1. 1977 · ALBÜM El Kapıları İmece Plakçılık (Ruhi Su ve Ruhi Su Dostlar Korosu ile birlikte) Sümeyra Çakır El Kapıları İmece Plakçılık (Ruhi Su ve Ruhi Su Dostlar Korosu ile birlikte) 1977
2. 1979 · ALBÜM Barış ve Gurbet Türküleri Plâne Verlag Sümeyra Çakır Barış ve Gurbet Türküleri Plâne Verlag 1979
3. ALBÜM Sivastopol Marşı Sümeyra Çakır Sivastopol Marşı
4. ALBÜM Aman Sümeyra Çakır Aman
5. ALBÜM Kaman Ağıdı Sümeyra Çakır Kaman Ağıdı
6. ALBÜM Aladağ Sümeyra Çakır Aladağ
7. ALBÜM O Vay Beni Ağlarım Sümeyra Çakır O Vay Beni Ağlarım
8. ALBÜM Almanya Acı Vatan Sümeyra Çakır Almanya Acı Vatan
9. ALBÜM Almanya'da Çöpçülerimiz Sümeyra Çakır Almanya'da Çöpçülerimiz
10. ALBÜM El Kapıları Sümeyra Çakır El Kapıları
11. ALBÜM Onlar Sümeyra Çakır Onlar
12. ALBÜM Dursun Kaptan Sümeyra Çakır Dursun Kaptan
13. ALBÜM Varna Türküleri - Dikili Taşlar - Sofra Sümeyra Çakır Varna Türküleri - Dikili Taşlar - Sofra
14. ALBÜM Japon Balıkçısı Sümeyra Çakır Japon Balıkçısı
15. ALBÜM Kız Çocuğu Sümeyra Çakır Kız Çocuğu
16. ALBÜM Hürriyet Kavgası Sümeyra Çakır Hürriyet Kavgası
17. ALBÜM Allı Turnam Sümeyra Çakır Allı Turnam
18. ALBÜM Bir Çift Turna Gördüm Sümeyra Çakır Bir Çift Turna Gördüm
19. ALBÜM Yine Kısmetimiz Kaldırdı Bizi Sümeyra Çakır Yine Kısmetimiz Kaldırdı Bizi
20. ALBÜM Yine Bir Gariplik Düştü Serime Sümeyra Çakır Yine Bir Gariplik Düştü Serime
21. ALBÜM Gam Çekme Haline Sümeyra Çakır Gam Çekme Haline
22. ALBÜM Gurbet Elde Yad Ellerin Derdini Sümeyra Çakır Gurbet Elde Yad Ellerin Derdini
23. ALBÜM Yürü Bre Pınarbaşı Sümeyra Çakır Yürü Bre Pınarbaşı
24. ALBÜM Alçakta Yüksekte Yatan Erenler Sümeyra Çakır Alçakta Yüksekte Yatan Erenler
25. ALBÜM Gelen Turnalar Sümeyra Çakır Gelen Turnalar
26. ALBÜM Bir Gözleri Sürmeli Sümeyra Çakır Bir Gözleri Sürmeli
27. ALBÜM Barabar Sümeyra Çakır Barabar
28. ALBÜM El Kapıları 1977 İmece Plakçılık (Ruhi Su ve Ruhi Su Dostlar Korosu ile birlikte) Sümeyra Çakır El Kapıları 1977 İmece Plakçılık (Ruhi Su ve Ruhi Su Dostlar Korosu ile birlikte)
29. ALBÜM Barış ve Gurbet Türküleri 1979 Plâne Verlag Sümeyra Çakır Barış ve Gurbet Türküleri 1979 Plâne Verlag
30. ALBÜM Gülün Elinden Sümeyra Çakır Gülün Elinden
31. ALBÜM Aşkın Ateşi Sümeyra Çakır Aşkın Ateşi
32. ALBÜM Seyre Çıkmış Sümeyra Çakır Seyre Çıkmış
33. ALBÜM Salınarak Gelen Dilber Sümeyra Çakır Salınarak Gelen Dilber
34. ALBÜM Hoşgeldin Sümeyra Çakır Hoşgeldin
35. ALBÜM Seher Yeli Sümeyra Çakır Seher Yeli
36. ALBÜM Derdim Çoktur Sümeyra Çakır Derdim Çoktur
37. ALBÜM Dağlar Nidem Sümeyra Çakır Dağlar Nidem
38. ALBÜM Yarim Derdini Ver Bana Sümeyra Çakır Yarim Derdini Ver Bana
39. ALBÜM Gir Aşkın Deryasını Boyla Sümeyra Çakır Gir Aşkın Deryasını Boyla
40. ALBÜM Acayipleşti Havalar Sümeyra Çakır Acayipleşti Havalar
41. ALBÜM Traurige Freiheit Sümeyra Çakır Traurige Freiheit
42. ALBÜM Es Wird Ein Tag Kommen Sümeyra Çakır Es Wird Ein Tag Kommen
43. ALBÜM An Die Schriftsteller Asiens und Afrikas Sümeyra Çakır An Die Schriftsteller Asiens und Afrikas
44. ALBÜM Ein Südafrikanisches Lied Sümeyra Çakır Ein Südafrikanisches Lied
45. ALBÜM Das Wetter Ist Seltsam Geworden Sümeyra Çakır Das Wetter Ist Seltsam Geworden
46. ALBÜM Ein Volkslied Sümeyra Çakır Ein Volkslied
47. ALBÜM Öffnet Die Tore Sümeyra Çakır Öffnet Die Tore
48. ALBÜM Zünde Die Lampe Nicht An Sümeyra Çakır Zünde Die Lampe Nicht An
49. ALBÜM Mein Fernes Pinarbasi Sümeyra Çakır Mein Fernes Pinarbasi
50. ALBÜM Trauer Sümeyra Çakır Trauer
51. ALBÜM Wisst Ihr Kein Mittel Sümeyra Çakır Wisst Ihr Kein Mittel
52. ALBÜM Über Dem Berg Sümeyra Çakır Über Dem Berg
53. ALBÜM Du Schreiber Sümeyra Çakır Du Schreiber
54. ALBÜM Man Nennt Uns Pir Sultan Abdal Sümeyra Çakır Man Nennt Uns Pir Sultan Abdal
55. ALBÜM Kadınlarımızın Yüzleri Sümeyra Çakır Kadınlarımızın Yüzleri
56. ALBÜM Ağ Elime Mor Kınalar Yaktılar Sümeyra Çakır Ağ Elime Mor Kınalar Yaktılar
57. ALBÜM Bulut Kat Kat Olmuş Sümeyra Çakır Bulut Kat Kat Olmuş
58. ALBÜM Kaleden İniş mi Olur Sümeyra Çakır Kaleden İniş mi Olur
59. ALBÜM O Yaylalar&Güvercin Olsam Sümeyra Çakır O Yaylalar&Güvercin Olsam
60. ALBÜM Dere Akar Bulanık Sümeyra Çakır Dere Akar Bulanık
61. ALBÜM Kırmızı Gül Demet Demet Sümeyra Çakır Kırmızı Gül Demet Demet
62. ALBÜM Gül Ağacı Boğum Boğum Sümeyra Çakır Gül Ağacı Boğum Boğum
63. ALBÜM Eledim Eledim Sümeyra Çakır Eledim Eledim
64. ALBÜM Kapıya Bayrak Dikmedim Sümeyra Çakır Kapıya Bayrak Dikmedim
65. ALBÜM 20. Yüzyıl İnsanlarıyız Sümeyra Çakır 20. Yüzyıl İnsanlarıyız
66. ALBÜM Vardar Ovası Sümeyra Çakır Vardar Ovası
67. ALBÜM O Yaylalar Yaylalar Sümeyra Çakır O Yaylalar Yaylalar
68. ALBÜM Gökteki Yıldızı Sayan Olur mu Sümeyra Çakır Gökteki Yıldızı Sayan Olur mu
69. ALBÜM Ay Dost Sümeyra Çakır Ay Dost
70. ALBÜM Sunayı da Deli Gönül Sunayı Sümeyra Çakır Sunayı da Deli Gönül Sunayı
71. ALBÜM Maçin Dağı Sümeyra Çakır Maçin Dağı
72. ALBÜM Havada Turna Sesi Gelir Sümeyra Çakır Havada Turna Sesi Gelir
73. ALBÜM Süwaré Çuçıkan (Serçelerin Süvarisi) Sümeyra Çakır Süwaré Çuçıkan (Serçelerin Süvarisi)
74. ALBÜM Cirit Sümeyra Çakır Cirit
75. ALBÜM Düşürdün Aşkın Narına Sümeyra Çakır Düşürdün Aşkın Narına
76. ALBÜM Ew Dilber Sümeyra Çakır Ew Dilber
77. ALBÜM Gula Picuk Sümeyra Çakır Gula Picuk
78. ALBÜM Hepse Braye Min Sümeyra Çakır Hepse Braye Min
79. ALBÜM Hesenik U Ase Sümeyra Çakır Hesenik U Ase
80. ALBÜM Hudey Sümeyra Çakır Hudey
81. ALBÜM Ji Avan Sümeyra Çakır Ji Avan
82. ALBÜM Le Le Bejne Sümeyra Çakır Le Le Bejne
83. ALBÜM Li Ser Stranen Kurd Sümeyra Çakır Li Ser Stranen Kurd
84. ALBÜM Malan Barkir Sümeyra Çakır Malan Barkir
85. ALBÜM Süwaré Çuçıkan Sümeyra Çakır Süwaré Çuçıkan

Liste Vikipedi maddesindeki diskografiden alındı. Görseli bulunamayanlar künyesinden dizildi.

Sümeyra Çakır kansere yenik düştüğünde 10 yıldır sürgündeydi. Türkiye'ye giremiyordu. Sürgün yaşamı ve memleket hasreti hastalığın hızlı ilerlemesine neden oluyordu. Sesini insanlığın barışçı ve özgürlükçü sesine katan sanatçı, 5 Şubat 1990 tarihinde Frankfurt'ta hayata veda etti.

Sümeyra"Güneş batmış ay batmışBatmamış halk yıldızıGurbeti sıla yapmışTürk yapmış yalnızlığıRuhi Su’nun ses kızı

Yüreğini turna yapmışKanat yapmış sesiniAcılarını çiçek yapmışKaracoğlan koklayıncaUnutuvermiş öldüğünüDirilip ayağa kalkmış"