biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Şükri el-Kuvvetli
Bağımsızlık sonrası Suriye'nin ilk devlet başkanıydı · 1891–1967

Şükri el-Kuvvetli

Şükri el-Kuvvetli (Arapça: شكري القوّتلي, 6 Mayıs 1891 - 30 Haziran 1967), bağımsızlık sonrası Suriye'nin ilk devlet başkanıydı. Kariyerine Osmanlı İmparatorluğu'nun Arap topraklarının bağımsızlığı ve birliği için çalışan bir muhalif olarak başladı ve bu neden...

Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Erken yıllar1891–1967
189119301967
01

Kısaca kimdir?

Şükri el-Kuvvetli (Arapça: شكري القوّتلي, 6 Mayıs 1891 - 30 Haziran 1967), bağımsızlık sonrası Suriye'nin ilk devlet başkanıydı. Kariyerine Osmanlı İmparatorluğu'nun Arap topraklarının bağımsızlığı ve birliği için çalışan bir muhalif olarak başladı ve bu nedenle aktivizmi nedeniyle hapsedildi ve işkence gördü. Suriye Krallığı kurulduğunda, Kuvvetli bir hükûmet yetkilisi oldu, ancak monarşizmden hayal kırıklığına uğradı ve cumhuriyetçi Bağımsızlık Partisini kurdu. Kuvvetli, 1920'de Suriye'yi kontrol altına alan Fransızlar tarafından derhal ölüme mahkûm edildi. Daha sonra, Suriye-Filistin Kongresi'nin baş büyükelçisi olarak görev yaptığı ve Suudi Arabistan ile özellikle güçlü bağlar geliştirdiği Kahire'ye yerleşti. Bu bağlantılarını Büyük Suriye İsyanı'nı (1925-1927) finanse etmek için kullandı. 1930'da Fransız yetkililer Kuvvetli'yi affetti ve Kuvvetli ardından Suriye'ye döndü ve yavaş yavaş Ulusal Blok'un başlıca lideri oldu. 1943'te Suriye devlet başkanı seçildi ve üç yıl sonra ülkenin bağımsızlığını sağladı.

Kuvvetli 1948'de yeniden seçildi, ancak 1949'da Hüsnü Zaim tarafından bir askeri darbeyle devrildi. Daha sonra Mısır'a sürgüne gitti. Kuvvetli devlet başkanlığı seçimlerine katılmak için 1955'te Suriye'ye döndü ve seçimleri kazandı. Giderek solcuların egemen olduğu bir hükûmete muhafazakar bir başkanlık yapan Kuvvetli, Soğuk Savaş'ın ortasında resmen tarafsızlığı benimsedi. ABD'den istediği yardım talebinin reddedilmesi üzerine Doğu Bloğuna yakınlaştı. Ayrıca Bağdat Paktının etkisine karşı koymak için Mısır ve Suudi Arabistan ile bir savunma anlaşması yaptı. 1957'de ABD ve Pakt ülkelerinin devirmeye çalıştıkları ancak başarısız oldukları Kuvvetli, Suriye'deki solcu dalgayı durdurmaya çalıştı, ancak başarılı olamadı. O zamana kadar ordu, Kuvvetli'nin eski müttefiki Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır ile bağımsız olarak koordine halinde Kuvvetli'nin yargı yetkisini atladıkça, siyasi otoritesi azaldı.

Aylarca süren birlik görüşmelerinin ardından 1958'de Kuvvetli, Birleşik Arap Cumhuriyeti'ni kurmak için Suriye'yi Mısır ile birleştirdi ve Nasır'ın cumhurbaşkanı olarak hizmet etmesi için istifa etti. Nasır minnetle Kuvvetli'ye "Birinci Arap Vatandaşı" fahri unvanını verdi. Ancak Kuvvetli, birliğin Suriye'yi Mısır'a bağlı bir polis devletine indirgediğine inanarak bu birliğe olan inancını yitirdi. 1961'de Suriye'nin ayrılmasını destekledi, ancak cumhurbaşkanlığını daha sonra tamamlama planları gerçekleşmedi. Kuvvetli, 1963 Baas Darbesi'nin ardından Suriye'den ayrıldı ve Suriye'nin 1967 Altı Gün Savaşı'ndaki yenilgisinden haftalar sonra Lübnan'da kalp krizinden öldü. 1 Temmuz 1967'de Şam'da toprağa verildi.

02

Hayat hikâyesi

02.1Aile

Kuvvetli ailesi, Bağdat'tan 18. yüzyılda Şam'a taşınan ve kendilerine Şağur bölgesinde iş kuran Sünni Müslüman bir tüccar ailesiydi. Şam'daki ilk zenginlikleri Bağdat ve Arabistan ile ticaretten kaynaklanıyordu. 1860'tan sonra aile servetinin bir kısmını Şam'ı çevreleyen Guta çiftliklerindeki geniş arazilere yatırdılar. Ailenin geniş arazilere sahip olan ilk üyesi, Şükri'nin büyük amcası Murad'dı (ö. 1908). Ailenin dikkate değer statüsü, aristokrat veya dini bir soydan ziyade zenginliklerine borçluydu ve geleneksel faaliyet alanları ticaret ve Osmanlı kamu hizmetiydi.

Şükri'nin dedesi Abdülgani, 1894'te Şam Ziraat Bankasının başkanlığına atanan torunu Ahmed ve bir başka büyük amcası, Ziraat ve Ticaret Odası Başkanı Hasan gibi finansla uğraşıyordu. 1871'de kentin İdari Konseyine üye oldu ve 1890'ların başında yeniden seçildi. Şükri'nin babasının serveti, sahip olduğu ve daha sonra Şükri'ye ve Guta'daki kardeşlerine miras olarak bıraktığı son derece verimli topraklara dayanıyordu. Ağabeyi Hasan, Şam Ticaret ve Ziraat Odası başkanlığına seçildi. 19. yüzyılın sonlarına doğru elde edilen önemli servete rağmen aile, Şağur işçi sınıfında kaldı ve orada gelecekteki siyasi emellerine katkıda bulunan ağlar geliştirdiler.

1928'de Şükri, 1916'da hapisteyken tanıştığı milliyetçi Said el-Dalati'nin 19 yaşındaki kızı Bahira el-Dalati ile evlendi. Şükri ve Bahira'nın beş çocuğu oldu; Hasan (1935 doğumlu en yaşlı), Mahmud, Huda, Hana ve Hala. Bahira el-Dalati 1989 yılında öldü.

02.2Çocukluk ve eğitim

Şükri Kuvvetli 1891'de Şam'da doğdu. İlköğrenimini şehirdeki bir Cizvit okulunda aldı, daha sonra Şam'ın Yahudi mahallesindeki Mekteb Enbar'ın hazırlık lisesinde okudu. 1908'de bakaloryasını aldı. Daha sonra İstanbul'a taşındı ve burada siyaset bilimi ve kamu yönetimi okudu. Kuvvetli, 1913 yılında Mekteb-i Mülkiyeden mezun oldu. Diplomasını aldıktan sonra 1913 yılında Şam'a dönerek Osmanlı memuriyetinde çalışmaya başladı.

Kuvvetli, ailesinin İstanbul'daki bağlantıları nedeniyle başlangıçta Osmanlı yanlısı bir ortamda büyüdü. Ancak II. Abdülhamid döneminin kısıtlamaları Osmanlı İmparatorluğu'nun çevresinde hissedilmeye başlandı ve imparatorluğun seçkinleri arasında bile hoşnutsuzluk kaynamaya başladı. 1908'de II. Abdülhamid'e karşı Jön Türk Devrimi'nin ardından, tüm illerde parlamento seçimleri yapıldı ve Şükrü el-Aseli, Şefik Muayyed el-Azm ve Rüşdü eş-Şama'a gibi liberal Arap aydınları Şam'ı temsil eden vekiller olarak sandalye kazandılar. Bu figürler aracılığıyla ortaya çıkan liberal akım ve el-Kabas ("Ateşli") ve el-Ikha' el-Arabi ("Arap Kardeşliği") dahil olmak üzere kurdukları siyasi günlükler, Kuvvetli ve diğer Arap gençlerini büyük ölçüde etkiledi.

31 Mart Olayı sırasında Kuvvetli, II. Abdülhamid'e karşı İttihad ve Terakkiyi (İTC) güçlü bir şekilde destekledi. Bununla birlikte, başarısız karşı darbenin ardından İTC, Arap eyaletlerini II. Abdülhamid'i desteklemekle suçladı ve tüm yerel yetkililerin yerine Türk yetkililerin geçtiği bir Türkleştirme politikası başlattı. Kısa süre sonra parlamento feshedildi ve liberal Arap politikacılar sonraki seçimlerde zorlandı.

02.3Erken milliyetçi faaliyetler

Kuvvetli'nin Arap milliyetçi hareketine ilk katılımı 1913 Arap Kongresi aracılığıyla gerçekleşti. Şam'da Osmanlı memuriyetinde göreve başladıktan kısa bir süre sonra, Paris'teki konferansa katılmak üzere bir davet aldı. Ancak konferans, Osmanlı makamları tarafından şiddetle kınandı ve Arap ileri gelenlerinin katılması yasaklandı. Bununla birlikte, kongre Arap vilayetlerinde milliyetçi duygular uyandırmayı başarmıştı. Kuvvetli'nin Osmanlı yetkilileriyle ilk karşılaşması, o sırada Suriye valisi olan Cemal Paşa'nın, Kuvvetli'nin görev yaptığı Şam Valiliği ofislerini ziyareti sırasında Şubat 1914'te geldi. Ziyaret sırasında Kuvvetli, normal protokolü izlemeyi reddetti - eğilip Cemal Paşa'nın sağ elini öpmek - ve derhal Şam Kalesi'nde hapse atıldı. Birkaç gün sonra ailesinin bağlantıları sayesinde hapisten çıktı ama memuriyetteki işini kaybetti.

02.4El-Fatat

Birinci Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında ülkede artan zorluklar, Kuvvetli'yi çocukluk arkadaşı ve kurucu ortağı Nesib el-Bekri tarafından el-Fatat'ın gizli topluluğuna katılmaya zorladı. El-Fatat, 1911 yılında Arap milliyetçileri tarafından Osmanlı İmparatorluğu'ndaki çeşitli Arap topraklarının bağımsızlığını ve birliğini kazanmak amacıyla Paris'te kurulmuş bir yeraltı örgütüydü. 1913'te dernek ana şubesini Şam'da kurdu ve Suriye seçkinlerini saflarına çekmeyi başardı.

1915'te Şerif Hüseyin, Osmanlı'ya karşı planladığı ayaklanma için destek toplamaya çalışırken, oğlu Faysal'ı Suriye ileri gelenleri adına lobi yapması için Şam'a gönderdi. El-Fatat'ın bir üyesi olan Faysal, Nesib el-Bekri'nin evinde Kuvvetli de dahil olmak üzere cemiyetin diğer üyeleriyle gizlice görüştü. Osmanlı makamları görüşmeyi öğrendiğinde, el-Bekri ve iki kardeşi Fevzi ve Sami'yi vatana ihanetle suçlayarak tutuklanmasını emrettiler. Kuvvetli, el-Fatat liderliği tarafından kaçışlarını kolaylaştırmakla görevlendirildi ve başarılı oldu. Misilleme olarak, Osmanlı makamları onu tutukladı ve Kuvvetli, işkence ve aşağılamaya maruz kaldı. Bununla birlikte, Kuvvetli herhangi bir şeyi itiraf etmeyi reddetti ve operasyona dahil edilmedi, bu yüzden onu bir ay sonra serbest bıraktılar. Bununla birlikte, bu deneyimin muazzam baskısı genç Kuvvetli'ye zarar verdi ve serbest bırakıldıktan sonra Saidnaya'daki kır evine emekli oldu ve el-Fatat üyeleri ve muhalefet ile tüm temaslarını durdurdu.

1916'nın sonlarında Fasih el-Eyyubi, Kuvvetli'nin zamanında Nesib el-Bekri için yaptığı gibi Osmanlılar tarafından tutuklanan hasta babası Şükri el-Eyyübi için de bir kaçış yolu güvence altına almasına yardım edebileceğini umarak ona yaklaştı. Ancak, Kuvvetli'nin yardım etmeyi reddetmesine rağmen, Osmanlı makamları teması takip etti ve her iki adamı da tutukladı. Kuvvetli, el-Fatat meslektaşlarının isimlerini açıklamaya zorlamak için daha fazla işkenceye maruz kaldı. Kuvvetli, isimleri vermekten kendini alıkoymak için intihar etmeye çalıştı. Kuvvetli'nin hayatı, bileklerini kestikten sonra son dakikada el-Fatat üyesi ve doktor Ahmed Kadri tarafından kurtarıldı. 28 Ocak 1917'de Osmanlı Meclisinde vekil olarak görev yapan akrabası Şefik el-Kuvvetli tarafından kefaletle serbest bırakılmadan önce dört ay daha hapiste yattı. Hapishanedeki tecrübesi ve intihar girişimi hikâyesi, Kuvvetli'yi Suriye'de milliyetçi bir kahramana dönüştürdü.

03

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Şükri el-Kuvvetli I. Abdülhamid II. Abdülhamid Ziraat Bankası Haşim el-Etâsî Me'mun el-Küzberi Nazım el-Kudsi Taceddin el-Hasani Muhsin el-Barazi
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Şükri el-Kuvvetli hayat hikâyesinde anıyor I. Abdülhamid
  • Şükri el-Kuvvetli hayat hikâyesinde anıyor II. Abdülhamid
  • Şükri el-Kuvvetli hayat hikâyesinde anıyor Ziraat Bankası

    “Şükri'nin dedesi Abdülgani, 1894'te Şam Ziraat Bankasının başkanlığına atanan torunu Ahmed ve bir başka büyük amcası, Ziraat ve Ticaret Odası Başkanı Hasan gibi finansla uğraşıyord...”

  • Şükri el-Kuvvetli kendi hikâyesinde anılıyor Haşim el-Etâsî

    “1943'te Etâsî, kendisini yeniden aday göstermek yerine, Etâsî'nin himayesinde öne çıkan köklü bir Şam lideri olan Şükri el-Kuvvetli'nin devlet başkanı olarak seçilmesini onayladı.”

  • Şükri el-Kuvvetli kendi hikâyesinde anılıyor Me'mun el-Küzberi

    “1958'de Şükri el-Kuvvetli başkanlığında Küzberi, hükûmetin bir üyesi olarak Mısır ile Birleşik Arap Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanan birleşme görüşmelerine katıldı.”

  • Şükri el-Kuvvetli kendi hikâyesinde anılıyor Nazım el-Kudsi

    “İkili, Ulusal Blok lideri Şükri el-Kuvvetli'nin devlet başkanı olarak seçilmesine karşı lobi yaptılar, ancak Kuvvetli Ağustos 1943'te göreve seçildi.”

  • Şükri el-Kuvvetli kendi hikâyesinde anılıyor Taceddin el-Hasani

    “Şamlı iki siyasetçi Şükri el-Kuvvetli ve Nesib el-Bekri ev hapsine alındı.”

  • Şükri el-Kuvvetli kendi hikâyesinde anılıyor Muhsin el-Barazi

    “Devlet Başkanı Şükri el-Kuvvetli 1943'te onu kişisel yardımcısı olarak atadı ve 1946'da ülke Fransa'dan bağımsızlığını kazandığında el-Barazi Devlet Başkanı'nın en yakın danışmanı...”

04

Kaynaklar

0kaynak kaydı
0farklı yayıncı
0ansiklopedi maddesi
0zaman çizelgesi olayı

Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

05

Ne değişti?

  1. Profil oluşturuldu

    0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.

06

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
07

Buradan nereye?

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →