biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Sinema & TV
  3. Sırrı Süreyya Önder
Yönetmen, senarist, siyasetçi · 1962–2025

Sırrı Süreyya Önder

Bilinen diğer adları: Sırrı Abi

Sırrı Süreyya Önder, Türk sinemasının ödüllü yönetmen, senarist ve oyuncularından biri olmasının yanı sıra, Türkiye siyasetinde de milletvekilliği ve TBMM Başkanvekilliği görevlerinde bulunmuş çok yönlü bir sanatçı ve siyasetçidir. Özellikle 'Beynelmilel' film...

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok2025–2025
196219902025
Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Sırrı Süreyya Önder (7 Temmuz 1962, Adıyaman - 3 Mayıs 2025, İstanbul), Türk yönetmen, senarist, yapımcı, oyuncu, gazeteci ve siyasetçidir. DEM Parti İstanbul milletvekilliği ve TBMM Başkanvekilliği yapmıştır.

Yönetmenlik, senaristlik, oyunculuk, müzik yapımcılığı ve ulusal basında köşe yazarlığı yaptı. Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku (BDP'nin desteklediği bağımsızlar) saflarında katıldığı 2011 genel seçimlerinde, İstanbul 2. bölgeden milletvekili seçildi. 2014 yerel seçimlerinde HDP'nin İstanbul Büyükşehir Belediyesi başkan adayı oldu, ancak kazanamadı. HDP saflarında katıldığı Haziran 2015 genel seçimlerinde ve Kasım 2015 genel seçimlerinde Ankara 1. bölgeden milletvekili seçildi. TBMM 24. Dönem İstanbul, 25. Dönem ve 26. Dönem Ankara milletvekili olarak görev yaptı. 2023 Türkiye genel seçimlerinde DEM Partiden 28. dönem İstanbul milletvekili seçildi.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1962

    Doğum ve Erken Yıllar

    1962 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1978

    1978 yılında Adıyaman Lisesinde lise ikinci sınıf öğrencisi iken Maraş Katliamı'nı protesto ettiği için tutuklanarak cezaevine giren Önder, tahliye olduktan sonra üniversite sınavında ilk tercihi olan Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesini kazanarak Ankara'ya gitti.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1991

    1991 yılında Halide Tülay Demirsöz ile evlendi, kısa zaman sonra ayrıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 2010

    Önder, gazeteciliğe Ocak 2010 - Mart 2010 tarihleri arasında BirGün gazetesinde köşe yazıları yazarak başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  5. 2011

    Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku (BDP'nin desteklediği bağımsızlar) saflarında katıldığı 2011 genel seçimlerinde, İstanbul 2.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 2012

    29 Ekim 2012 yılında Ruşen Çakır'ın sunduğu HaberTürk yayınında "Ben bu cumhuriyetin ne hayrını görmüşüm?

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 2013

    Önder, 2013 Taksim Gezi Parkı olayları esnasında biber gazı fişeğinin isabet etmesi sonucu hastaneye kaldırıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 2014

    2014 yerel seçimlerinde HDP'nin İstanbul Büyükşehir Belediyesi başkan adayı oldu, ancak kazanamadı.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 2015

    HDP saflarında katıldığı Haziran 2015 genel seçimlerinde ve Kasım 2015 genel seçimlerinde Ankara 1.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 2018

    6 Aralık 2018'de Kocaeli'de Kandıra F tipi cezaevine girdi.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 2019

    Önder, bir gün önce Anayasa Mahkemesinin ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vermesi üzerine 4 Ekim 2019'da serbest bırakıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 2021

    17 Mart 2021'de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin, PKK ile örgütsel birlik içinde olduğu gerekçesiyle Önder ve 686 HDP'liye beş yıl siyasetten men ve HDP'nin kapatılması için Anayasa Mahkemesine dava açtı.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 2023

    2023 Türkiye genel seçimlerinde DEM Partiden 28.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 2024

    16 Mayıs 2024'te görülen Kobani Davası'nda, Önder için beraat kararı verildi.

    Önemli eserler tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

01İlk yılları

Sırrı Süreyya Önder, 1962 yılında Adıyaman ilinin merkez ilçesinde, Türkmen kökenli bir ailenin ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. Berber ve arzuhalci olan babası Ziya Önder, 1960'lı yıllarda Türkiye İşçi Partisinin Adıyaman kurucusu ve il başkanı olmuştur. Sekiz yaşındayken babası sirozdan ölen Önder, annesi Zeliha Önder ve dört kardeşi ile dedesinin evine taşındı ve bu dönemde bir fotoğrafçıda çırak olarak çalışmaya başladı. Fotoğrafçılıktan aldığı ücretin ailesini geçindirmeye yetmemesi üzerine 16 yaşını bitirdikten sonra Sıtma Savaş ve Eradikasyon Teşkilatına mevsimlik işçi olarak girdi. Milliyetçi Cephe Hükûmeti kurulunca bu işini kaybeden Önder, bir lastik tamirci dükkânı açtı.

02Siyasi yaşamı

1978 yılında Adıyaman Lisesinde lise ikinci sınıf öğrencisi iken Maraş Katliamı'nı protesto ettiği için tutuklanarak cezaevine giren Önder, tahliye olduktan sonra üniversite sınavında ilk tercihi olan Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesini kazanarak Ankara'ya gitti. 12 Eylül Darbesi yapıldığında Ankara'daydı. İlk tutuklama furyasında hapse girdi. Uzunca bir yargılama sürecinin ardından on iki yıl hapse mahkûm edildi. Afişlerle aranmaya başladığı zaman Ankara'nın Altındağ ilçesinde bir gecekonduda saklanan Önder, geçmiş yıllarda beraber işkence gördüğü bir arkadaşının, saklandığı yeri ihbar etmesi ile yakalandı ve 105 gün DAL adı verilen bir yerde tutuldu. 105 gün tutukluluğun ardından mahkûmiyeti sona erdi. Açlık grevi gibi protestolar ve eylemler nedeniyle infazlarının yakılması sonucu çeşitli cezaevlerinde yedi yıl hapis yattı.

Önder, 2013 Taksim Gezi Parkı olayları esnasında biber gazı fişeğinin isabet etmesi sonucu hastaneye kaldırıldı.

Abdullah Öcalan ile Türk Hükûmeti arasında 28 Şubat 2015'te Dolmabahçe Mutabakatı'na yol açan diyalogu kolaylaştıran HDP'li siyasetçilerden oluşan bir heyetin parçasıydı. Önder, 2013 yılında Nevruz kutlamaları sırasında yaptığı konuşma nedeniyle 3 Aralık 2018'de 43 ay hapis cezasına çarptırıldı. 6 Aralık 2018'de Kocaeli'de Kandıra F tipi cezaevine girdi. Önder, bir gün önce Anayasa Mahkemesinin ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vermesi üzerine 4 Ekim 2019'da serbest bırakıldı. 17 Mart 2021'de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin, PKK ile örgütsel birlik içinde olduğu gerekçesiyle Önder ve 686 HDP'liye beş yıl siyasetten men ve HDP'nin kapatılması için Anayasa Mahkemesine dava açtı. 16 Mayıs 2024'te görülen Kobani Davası'nda, Önder için beraat kararı verildi.

03Eleştiriler

2014 yılında İmralı'da yapılan bir görüşmede Abdullah Öcalan'ın, Sırrı Süreyya'ya hitaben "Sen yedi yıl cezaevinde kaldın, kendi emeğine sahip çıkmalısın. Kaldı ki sen bir yetimsin." dediği İmralı Notları'na yansımıştır. Sırrı Süreyya Önder ise buna karşılık "Olur mu Başkanım? Siz söylediniz ya, benim babam sizsiniz, ben kendimi yetim saymıyorum" ifadesini kullanmıştır. Bu sözleri üzerine Önder, ölümünün ardından sosyal medyada eleştirilere konu olmuştur.

10 Mart 2014 tarihli NTV yayınında "Ben Fethiye'deki, Urla'daki, Aksaray'daki, Bulancak'taki ailelere sesleniyorum: Siz bizi kentinize kabul etmezseniz yarın öbür gün kapınıza bir başçavuş dayanacak ve 'Vatan sağolsun, başınız sağolsun, evlâdınız gitti.' Allah korusun, böyle diyecek." demiştir. Kendisinin bu söylemi bazı çevreler tarafından tehdit olarak değerlendirilmiştir.

25 Kasım 2013 Fox TV canlı yayınında gazeteci Fatih Portakal'ın PKK ve Öcalan için "Terör örgütü demem, terörist başı demem sizde ne uyandırıyor? Bu söylemi ben bırakmalı mıyım?" sorusuna "Bir an önce." demiş ve sorunun devamında Portakal'ın "Peki bu terörden, bu ölenlerden, bu şehitlerden sorumlu değil mi Abdullah Öcalan?" sorusuna ise "Öyle bir sorumluluk inşâ edemezsiniz." demiştir. Bu sözleri basında ve kamuoyunda eleştirilere konu olmuştur.

29 Ekim 2012 yılında Ruşen Çakır'ın sunduğu HaberTürk yayınında "Ben bu cumhuriyetin ne hayrını görmüşüm? Bunu neden bir iman haline getireyim?" demiştir. Bu sözler ODTÜ mezuniyet töreninde "Biz cumhuriyetin çok hayrını gördük" pankartı açan öğrenciler tarafından protesto edilmiştir.

2026 yılında bazı kişi ve gruplar tarafından Sırrı Süreyya Önder'in 2015-2016 yıllarındaki hendek olaylarındaki rolüne ilişkin yeni iddialar ortaya atıldı. Gazeteci Erdem Atay, PKK karşıtı bazı Kürt gruplarının açıklamalarına dayandırdığı iddiasında, Abdullah Öcalan'ın Kandil'e hendek saldırılarını başlatma talimatı verdiğini ve bu talimatın Sırrı Süreyya Önder aracılığıyla Kandil'e iletildiğini ileri sürdü. Bu iddia sosyal medyada çeşitli kullanıcılar tarafından eleştirilere konu oldu.

04Yazarlık

Önder, gazeteciliğe Ocak 2010 - Mart 2010 tarihleri arasında BirGün gazetesinde köşe yazıları yazarak başladı. Ekim 2010'dan sonra Radikal gazetesinde, 2011 Mayıs - Haziran aylarında Özgür Gündem gazetesinde köşe yazarlığı yaptı.

05Kitap 1 kitap · kapaklı raf
1 kitap

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.

06Özel yaşamı

Zehra Aras, Ali Önder ve Behice Bilgiç adında üç kardeşi vardır.

1991 yılında Halide Tülay Demirsöz ile evlendi, kısa zaman sonra ayrıldı. Ceren Önder adında bir kızı ve Ferhan Can adında bir torunu vardır.

07Ölümü

15 Nisan 2025'te kalp krizi geçiren Önder, hastaneye şuuru kapalı ve nabızsız bir şekilde getirildi ve yapılan acil müdahalelerle yeniden dolaşımı sağlandı. Yapılan tetkiklerde aort damarında boydan boya yırtık tespit edilmesi üzerine, saat 23.35'te acil olarak ameliyata alındı. Yaklaşık 12 saat süren ameliyat sırasında by-pass ve aort greftleme uygulandı.

On sekiz gün boyunca yoğun bakımda tedavisi devam eden Önder, geçirdiği operasyon sonrasında gelişen komplikasyonlar nedeniyle çoklu organ yetmezliğine girdi. Tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayan Önder, 3 Mayıs 2025 tarihinde tedavi gördüğü Florence Nightingale Hastanesi'nde saat 16.10'da öldü. Cenazesi 4 Mayıs günü Atatürk Kültür Merkezi'nde yapılan törenin ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

08Diziler 1 dizi · afişli raf
1 dizi

Liste Vikipedi maddesindeki dizi listesinden alındı. Görseli bulunamayanlar künyesinden dizildi.

09Filmografi 17 film · afişli raf
17 film 2007 → 2024 · 17 yıl

Liste Vikipedi maddesindeki filmografiden alındı. Görseli bulunamayanlar künyesinden dizildi.

10Ödüller
  • 2007 - 18. Ankara Uluslararası Film Festivali, Ulusal Uzun Film Yarışması, Onat Kutlar "En İyi Senaryo" ödülü (Sırrı Süreyya Önder)
  • 2007 - 14. Altın Koza Film Festivali, Ulusal yarışma, En İyi Senaryo - Sırrı Süreyya Önder
  • 2009 - 7. Karaçi Uluslararası Film Festivali, En iyi Yönetmen (Sırrı Süreyya Önder ve Muharrem Gülmez)
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Sırrı Süreyya Önde… Muharrem Gülmez Oktay Kaynarca Seray Şahiner Oğuz Kalelioğlu
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Sırrı Süreyya Önder hayat hikâyesinde anıyor Muharrem Gülmez

    “Karaçi Uluslararası Film Festivali, En iyi Yönetmen (Sırrı Süreyya Önder ve Muharrem Gülmez)”

  • Sırrı Süreyya Önder kendi hikâyesinde anılıyor Oktay Kaynarca

    “Kurtlar Vadisi adlı dizinin son bulmasından sonra bir süre dizi oyunculuğuna ara verdi ve bu dönemde Sırrı Süreyya Önder'in senarist ve yönetmenliğini yaptığı Beynelmilel adlı sin...”

  • Sırrı Süreyya Önder kendi hikâyesinde anılıyor Seray Şahiner

    “Sırrı Süreyya Önder'e senaryo asistanlığı yaptı.”

  • Sırrı Süreyya Önder kendi hikâyesinde anılıyor Oğuz Kalelioğlu

    “Yüzbaşı olarak Adıyaman'da görev yaptığı sürede halk sanatçılarından bir orkestra oluşturmuş ve daha sonra bu orkestranın hikâyesi Sırrı Süreyya Önder ve Muharrem Gülmez'in yönetti...”

05

Kaynaklar

11kaynak kaydı
10farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
14zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Sırrı Süreyya Önder
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Sırrı Süreyya ÖNDER". 3 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2025.
    tbmm.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Arşivlenmiş kopya". 10 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2015.
    secim2011.hurriyet.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Önder, Sırrı Süreyya (16 Nisan 2011). "'Bana bir avans verin size nasıl vekillik yapılır göstereyim'". Ezgi Başaran tarafından görüşme yapıldı. Radikal. 11 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16...
    radikal.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Sırrı Süreyya Önder: Ben kürt kökenli değilim". ensonhaber.com. 19 Nisan 2011. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2012.
    videonuz.ensonhaber.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Letsch, Constanze (1 Haziran 2013). "Turkey protests spread after violence in Istanbul over park demolition". Guardian. 23 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2013.
    arşiv · www.theguardian.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Phillips, David L. (23 Mayıs 2017). An Uncertain Ally: Turkey Under Erdogan's Dictatorship (İngilizce). Taylor & Francis. s. 68. ISBN 9781351623940.
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Sırrı Süreyya Önder in Prison". Bianet. 6 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
    arşiv · bianet.org · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Former lawmaker from pro-Kurdish HDP released after top court ruling". IPA NEWS (İngilizce). 4 Ekim 2019. 6 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2019.
    arşiv · ipa.news · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Turkish prosecutor seeks political ban on 687 pro-Kurdish politicians". www.duvarenglish.com. 18 Mart 2021. 12 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021.
    duvarenglish.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Kobani Davası'nda TBMM Başkanvekili Sırrı Süreyya Önder beraat etti". Son Dakika. 16 Mayıs 2024. 16 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2024.
    sondakika.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Sırrı Süreyya Önder” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 14 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · sinema & tv

Ferhat Göçer

Şarkıcı, cerrah · d. 1970

aynı alan · sinema & tv

Orhan Aksoy

Yönetmen, senarist, yapımcı · 1930–2008

aynı alan · sinema & tv

Memed Onur Özkök

Senarist / Oyun Yazarı · d. 1978

Sinema & TV alanındaki tüm profiller →