Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa, 1349-1364 döneminde Osmanlı İmparatorluğu vezirliği yapıp Orhan Gazi'nin son, I. Murad'ın ilk veziridir.
Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa'nın hayatı hakkında bilgiler çok sınırlıdır ve hatta Osmanlı Devleti'ne vezirlik yapıp yapmadığı hakkında bile tarihçiler arasında fikir birliği yoktur.
Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa'nın Osmanlı veziri olarak ismi klasik Osmanlı tarih listelerinde bulunmamaktadır. Fakat 20. yüzyılın başta gelen Türk tarihçilerinden İsmail Hakkı Uzunçarşılı ve İsmail Hâmi Danişmend inandırıcı belgeler ve nedenler göstererek Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa'nın 1349-1364 döneminde Osmanlı Devleti vezirliği yaptığı tezini ortaya atmışlardır.
Bu iddiaya kanıt olarak şu nedenleri göstermişlerdir:
• Orhan Gazi tarafından bir askeri komutana verilen Haziran 1370 tarihli bir temliknâmede "Sinaneddin el-Fakih" ismi bulunmaktadır.
• Yine Orhan Gazi'ye ait olan 1360 tarihli vakfiye belgesinde "Mecduddin İsa'nın oğlu Sadiü'l-Kebir Muslihiddin Musa'nın oğlu olup Sinan Paşa" diye tanınan bir kişinin "Sinaneddin Yusuf" ile aynı kişidir ve bu kişi vezir olmuştur.
• Uzunçarşılı'nın bildirdiğine göre, Nuruosmaniye Kütüphanesi'nde bulunan 1078 kayıt numaralı, şeyhülislam ve tarihçi İbni Kemal (1468-1536) tarafından hazırlanmış yazma tarih kitabında Sinan Paşa'nın ilmiye sınıfı mensubu olduğu ve Orhan Gazi'nin veziri olduğu belirtilmektedir.
• İlk Osmanlı tarihçilerinden olan Nesri'nin yazma tarih kitabında Orhan Gazi döneminde bilginlerin ve sufilerin refaha kavuştuklarını ve Mevlana Sinan'ın kendine verilen ihsanla nedeniyle Sinan Paşa olarak anıldığının belirtilmesi.
Uzunçarşılı-Danişmend tezi kabul edilirse Sinaneddin Fakih Yusuf Pasa 1349-1364(?) döneminde vezir olan kişidir. Dedesinin adı Mecduddin İsa ve babasının adı Muslihhidin Musa'dır. "Sadiü'l-kebir" ifadesi âhilerin reislerine verilen lakap olduğundan, babasının âhi reislerinden olduğu anlaşılmaktadır. Uzunçarşılı aynı ifadenin kendine de verildiğini iddia edip kendinin de âhi reislerinden olduğunu ifade etmektedir; ama "Sadiü'l-kebir" lakabının sadece dedesine ait olduğuna işaret edilip kendisinin de âhi reisi olduğu şüphelidir. İlmiye sınıfına ait olduğu belirtildiği için bir medrese eğitimi gördüğü kabul edilmektedir. "Fakih" olarak isim yapmıştır. Mevlana olarak bilinmesi dolayısıyla bir tarikat şeyhi ve hatta "mevlevi tarikatı"'nın takipçisi olma olasılığı bulunmaktadır. Fakat Taşköprülüzade'nin Sekik adlı âlimlerinin hayatlarını inceleyen klasik biyografi kitabında verilen Orhan Gazi ve I. Murat dönemleri âlimleri listesinde adı bulunmamaktadır. Nesri'nin belirttiğine göre gerçekten "paşa" olmadığı ama servetinin bolluğu dolayısıyla "paşa" lakabı ile anıldığı çok muhtemeldir. Bu nedenle bir ilmiye âlimi yerine, "vezirliğe" yükselen servetli bir siyaset adamı olduğu daha kabul edilebilirdir.
Muhtemelen ölümünden sonra kazasker Çandarlı Kara Halil Paşa vezir olmuş ve Osmanlı Devleti idaresinde Çandarlılar dönemi başlamıştır.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa hayat hikâyesinde anıyor Orhan Gazi
“Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa, 1349-1364 döneminde Osmanlı İmparatorluğu vezirliği yapıp Orhan Gazi'nin son, I.”
-
Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa
“Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa 1372'de Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa'dan sonra vezir olmuştur.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Sinanüddin Fakih Yusuf Paşatr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıUzunçarşılı, İsmail Hakkı (1967, 2003 8.baskı) Osmanlı Tarihi I. Cilt: Anadolu Selçukluları ve Anadolu Beylikleri Hakkında bir Mukaddime ile Osmanlı Devleti'nin Kuruluşundan İstanbul'un Fethine Kadar, Ankara:Türk Tarih K...erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıDanişmend, İsmail Hâmi, (1947) İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi , İstanbul:Türkiye Yayınevi C.I s.562. Osmanlı_tarihi_kronolojisi.html?id=izgBAAAAMAAJ&redir_esc=ybooks.google.co.uk · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıÖzen, Şükrü (1999), Yaşamlarıyla ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi C.2 s.688 İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-0800710erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
4 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.