Şevket Mirziyoyev

Şevket Miramanoviç Mirziyoyev (Özbekçe telaffuz: [ʃɑfˈkɑt mirɔˈmɔnəvʲit͡ɕ mirziˈjɔjɪf]; d. 24 Temmuz 1957), 2016 yılından bu yana Özbekistan Devlet Başkanı ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı olarak görev yapan Özbek siyasetçidir ve akademisyendir. Daha önce, 2003 ile 2016 yılları arasında Özbekistan Başbakanı olarak hükûmete liderlik etti.

Mirziyoyev, 1980'lerin sonlarında Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ne katıldı. 1990 yılında Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde milletvekili olarak seçildi. 1990'lı yılların ortalarından itibaren, dönemin Devlet Başkanı İslam Kerimov tarafından başbakanlık görevine atanmasından önce Cizzak ve Semerkant vilayetlerinde vali olarak görev yaptı. Devlet Başkanı Kerimov'un ölümünün ardından, 8 Eylül 2016'da Mirziyoyev, Özbekistan Parlamentosu tarafından vekâleten devlet başkanı olarak atandı. Aynı yıl düzenlenen seçimlerde, Özbekistan Liberal Demokrat Partisi'nin adayı olarak oyların %88,6'sını alarak beş yıllık süreyle devlet başkanı seçildi. Mirziyoyev, 2021 seçimlerinde oyların %80,3'ünü alarak ikinci dönemine başladı. Anayasa değişikliğiyle birlikte görev süresinin sıfırlanmasının ardından, 2023 seçimlerine O'zLiDeP desteğiyle bağımsız aday olarak katıldı ve oyların %87,7'sini alarak yedi yıllık yeni dönem için yeniden cumhurbaşkanı seçildi.

Mirziyoyev, cumhurbaşkanlığı döneminde yabancı yatırımları teşvik etti, komşu Orta Asya ülkeleriyle ilişkileri güçlendirmiş ve siyasi mahkûmların serbest bırakılması gibi bir dizi liberal reform gerçekleştirdi. Bu reformlar arasında 2019 yılında kötü şöhretli Jaslyk Hapishanesi'nin kapatılması da yer aldı. 2021 yılı sonunda idam cezasının kaldırılması ve insan haklarının korunmasını içeren anayasa değişikliklerini duyurdu; bu reformlar, 2023 anayasa referandumunda %90,6 oranında halk desteğiyle kabul edildi. Önerilen değişikliklerden biri, yarı özerk Karakalpakistan'ın ayrılma hakkının kaldırılmasını öngörüyordu. Bu düzenleme, Temmuz 2022'de bölgede şiddetli protestolara yol açtı; gösteriler sert şekilde bastırıldı ve ilgili madde geri çekildi.