biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat
  3. Şemseddin Sâmi
Yazar, ansiklopedist ve sözlükçü · 1850–1904

Şemseddin Sâmi Arnavut milliyetçiliği

Şemseddin Sami (Fraşiri) (1 Haziran 1850, Fraşır - 1 Temmuz 1904, İstanbul), Arnavut asıllı Osmanlı yazarı, ansiklopedist ve sözlükçüdür.

Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Erken yıllar1850–1904
185018801904
01

Kısaca kimdir?

Şemseddin Sami (Fraşiri) (1 Haziran 1850, Fraşır - 1 Temmuz 1904, İstanbul), Arnavut asıllı Osmanlı yazarı, ansiklopedist ve sözlükçüdür.

Çok yönlü bir Osmanlı aydınıdır. İlk Türkçe roman olan Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat'ın (1872), ilk Türkçe ansiklopedi olan Kâmûsü'l-A'lâm'ın (1889-1898) ve modern anlamdaki ilk geniş kapsamlı Türkçe sözlük olan Kâmûs-ı Türkî'nin (1901) yazarıdır. Ayrıca Kâmûs-ı Fransevî adlı Fransızca ve Kâmûs-ı Arabî adlı Arapça sözlükleri kaleme almıştır. Yaptığı çalışmalarla devrinde Türkolojinin temellerini atmıştır. İsmi Osmanlı devrinde basılmış bazı sözlüklerde Latin harfleri ile Fraschery şeklinde yazılmıştır.

Aslen Arnavut olan Şemsettin Sami, ağabeyi Fraşirili Abdül Bey ile birlikte, Latin ve Yunan harflerini kullanan ilk Arnavut alfabesini geliştirmiş (1879) ve Arnavutça bir gramer kitabı yazmıştır (1886). Kardeşi Naim Fraşıri, Arnavut millî şiirinin kurucusu olarak kabul edilir. Şemsettin Sami ve Arnavut sorunlarıyla yakından ilgilendiği halde, Osmanlı devletinin modernleşerek güçlenmesini savunmuş, bunun için imparatorluğun ortak dili olan Türkçenin önemini vurgulamıştır. Oğullarından Ali Sami Yen, Galatasaray Spor Kulübü' nün kurucusudur.

02

Arnavut milliyetçiliği

—Arnavut milliyetçiliği

Modern Arnavut milliyetçiliğinin (Rilindja Kombëtare) manifestosu sayılan Arnavutluk Ne idi, Nedir, Ne Olacak başlıklı kitapçık, Arnavut ulusal geleneğinde Şemseddin Sami Bey'e atfedilir. Bu esere dayanarak Sami Fraşırî, kardeşleri Naim ve Abdül ile birlikte, Arnavut ulusal düşüncesinin babası sayılır. Arnavutluk başkenti Tiran'ın ana meydanlarından birinde üç kardeşin anıtı bulunur.

Adı geçen kitapçık ilk kez 1899'da yazar adı olmaksızın Arnavutça, daha sonra Fransızca yayımlanmış, 1904'te Şemseddin Sami'nin ölümünden hemen sonra Sofya'da onun adıyla ve "Arnavutçadan harfiyen tercüme" olduğu kaydıyla Türkçe olarak basılmıştır. Türk tarihçileri genellikle bu eserin Şemseddin Sami'ye ait olduğunu kabul etmezler ve olayı, Şemseddin Sami'nin ününü ve prestijini kullanarak Arnavut milliyetçiliğine itibar kazandırma çabası olarak değerlendirirler. Şemseddin Sami'nin özellikle son yıllarında Türklük ve Osmanlılık konularına gösterdiği yoğun ilgi göz önüne alınırsa, bu görüşte doğruluk payı olduğu düşünülebilir. Buna karşılık Arnavutça eserlerde, Arnavutluk manifestosunun Şemseddin Sami'ye aitliği konusunda en ufak bir kuşku dile getirilmemektedir.

Şemseddin Sâmi · diğer bölümler

← Şemseddin Sâmi profilinin tamamı

03

Üretimleri

ESER Roman: Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat

Roman: Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat

eser
ESER İlk Türkçe Sözlük: Kâmûs-ı Türkî

İlk Türkçe Sözlük: Kâmûs-ı Türkî

eser
ESER Sözlük: Kâmûs-ı Fransevî, Kâmûs-ı Arabî

Sözlük: Kâmûs-ı Fransevî, Kâmûs-ı Arabî

eser
ESER Ansiklopedi: Kâmûsü'l-A'lâm

Ansiklopedi: Kâmûsü'l-A'lâm

eser
ESER Tiyatro: Besa yahut Ahde Vefa, Gave, Sey...

Tiyatro: Besa yahut Ahde Vefa, Gave, Seydî Yahya

eser
ESER Çeviri: Sefiller, Robinson Crusoe

Çeviri: Sefiller, Robinson Crusoe

eser
ESER Makale: Lisan-ı Türkî Makalesi

Makale: Lisan-ı Türkî Makalesi

eser
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Şemseddin Sâmi Ali Sami Yen Doğruluk Payı Ebüzziya Tevfik Gedikpaşa Tiyatrosu I. Bayezid II. Bayezid İlyas Bey İmrahor İlyas Bey
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Şemseddin Sâmi hayat hikâyesinde anıyor Ali Sami Yen

    “Oğullarından Ali Sami Yen, Galatasaray Spor Kulübü' nün kurucusudur.”

  • Şemseddin Sâmi hayat hikâyesinde anıyor Doğruluk Payı

    “Şemseddin Sami'nin özellikle son yıllarında Türklük ve Osmanlılık konularına gösterdiği yoğun ilgi göz önüne alınırsa, bu görüşte doğruluk payı olduğu düşünülebilir.”

  • Şemseddin Sâmi hayat hikâyesinde anıyor Ebüzziya Tevfik

    “Ebüzziya Tevfik'in çıkardığı Sirac ve Hadika gazetelerinde çalıştı.”

  • Şemseddin Sâmi hayat hikâyesinde anıyor Gedikpaşa Tiyatrosu

    “Yine Mektubi Kalemi'ne devam eden Şemsettin Sami, 1874'te Fransızcadan çevirdiği İhtiyar Onbaşı adlı trajedisinin sahnede kazandığı başarı üzerine, Arnavut sorunlarını ele alan Bes...”

  • Şemseddin Sâmi hayat hikâyesinde anıyor I. Bayezid
  • Şemseddin Sâmi hayat hikâyesinde anıyor II. Bayezid
  • Şemseddin Sâmi hayat hikâyesinde anıyor İlyas Bey

    “Bayezid devri Arnavut asıllı komutan İmrahor İlyas Bey'in torunlarından olan Emine Hanım'ın altı oğlundan üçüncüsüdür.”

  • Şemseddin Sâmi hayat hikâyesinde anıyor İmrahor İlyas Bey

    “Bayezid devri Arnavut asıllı komutan İmrahor İlyas Bey'in torunlarından olan Emine Hanım'ın altı oğlundan üçüncüsüdür.”

05

Kaynaklar

0kaynak kaydı
0farklı yayıncı
0ansiklopedi maddesi
0zaman çizelgesi olayı

Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Profil oluşturuldu

    0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

Edebiyat alanındaki tüm profiller →