biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Selahattin Ülkümen
Diplomat · 1914–2003

Selahattin Ülkümen

Selahattin Ülkümen (14 Ocak 1914, Antakya - 7 Haziran 2003, İstanbul), Türk diplomattır. 1943'te Rodos başkonsolosluğu görevine getirilmiştir. Holokost sırasında, Rodos'tan sınır dışı edilmemeleri için adada yaşayan Yahudiler'e Türk vatandaşlığı verip onların...

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
191419602003
Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler Miras Önemli eserler Miras
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Selahattin Ülkümen (14 Ocak 1914, Antakya - 7 Haziran 2003, İstanbul), Türk diplomattır. 1943'te Rodos başkonsolosluğu görevine getirilmiştir. Holokost sırasında, Rodos'tan sınır dışı edilmemeleri için adada yaşayan Yahudiler'e Türk vatandaşlığı verip onların hayatlarını kurtarmasıyla tanınır. Bu davranışından ötürü 1989'da Yad Vaşem'de, İsrail tarafından Uluslararası Dürüstler Madalyası ile onurlandırıldı.

Yüksek öğreniminin ardından, 1936'da Dışişleri Bakanlığı'nda göreve başladı. 1943'te Rodos başkonsolosu olarak atandı. II. Dünya Savaşı sırasında Yunanistan Naziler tarafından işgal altına alındı. Bu süreçte, Türk ve Yunan Yahudiler, Korfu'dan toplanıp toplama kamplarına gönderildiler. Rodos'u da ele geçiren Almanlar, burada bulunan Yahudiler'i de toplama kamplarına yollamaya karar verdi. Fakat o sırada Rodos'ta görev yapan Ülkümen, 2.000 kişilik Yahudi topluluğundan 50'ye yakın kişinin hayatını kurtardı.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1914

    Selahattin Ülkümen (14 Ocak 1914, Antakya - 7 Haziran 2003, İstanbul), Türk diplomattır.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1917

    Yahudiler, 1917'ye kadar Rodos'ta, Osmanlı egemenliğinde ve 1943'e kadar İtalyan işgali altında refah içinde yaşadılar.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1936

    Yüksek öğreniminin ardından, 1936'da Dışişleri Bakanlığı'nda göreve başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  4. 1943

    1943'te Rodos başkonsolosluğu görevine getirilmiştir.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1944

    19 Temmuz 1944'te, Gestapo adadaki bütün Yahudilerin üslerinde toplanmasını istedi.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1945

    Selahattin Ülkümen, 1945'te Almanların teslim olmasından sonra Türkiye'ye dönebildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1979

    1979 yılında emekli olduktan sonra yaşamını İstanbul’da sürdürdü.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1989

    Bu davranışından ötürü 1989'da Yad Vaşem'de, İsrail tarafından Uluslararası Dürüstler Madalyası ile onurlandırıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1990

    1990 yılında, Türkiye Hahambaşılığında düzenlenen bir törenle kendisine şükran plaketi sunuldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1993

    Anılarını “Bilinmeyen Yönleriyle Bir Dönemin Dışişleri” (1993) adlı kitabında toplayan Ülkümen, geçirdiği solunum yolları rahatsızlığı nedeniyle 7 Haziran 2003'te İstanbul'da hayatını kaybetti.

    Miras tek kaynak
  11. 1998

    1998 yılında Ülkümen'in de yer aldığı, Yahudilerin hayatlarını kurtaranların portrelerinden oluşan posta pulları serisi İsrail'de piyasaya sürüldü.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 2001

    2001 yılında "Nazi soykırımı döneminde Musevilere yardımı" nedeniyle Namık Kemal Yolga ve Necdet Kent ile birlikte Selahattin Ülkümen'e "Dışişleri Bakanlığı Üstün Hizmet Plaketi" verildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 2003

    Vefat ve Mirası

    2003 yılında aramızdan ayrıldı.

    Miras tek kaynak
  14. 2004

    2004 yılında Almanya'nın Köln kentinde kurulan Türk-Yahudi Dostluk Cemiyeti, Ülkümen ve 15.

    Önemli eserler tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

03.1Arka plan

Yahudiler, 1917'ye kadar Rodos'ta, Osmanlı egemenliğinde ve 1943'e kadar İtalyan işgali altında refah içinde yaşadılar. 1943 Alman işgali esnasında, adadaki Yahudi sayısı yaklaşık olarak 1700 kadardı. İçlerinde Türk, Yunan, İtalyan ve birçok Akdeniz ülkesinden Yahudi vardı.

Alman işgalinden sonra Türk ve Yunan Yahudiler Korfu'dan toplanıp ölüm kamplarına gönderildi; ama Rodos'ta Türkiye başkonsolosluğu görevi yapan Selahattin Ülkümen, yaklaşık 1700 nüfusluk Yahudi toplumundan 42 kişinin hayatını kurtardı.

03.2Ülkümen'in Yahudileri kurtarma çabaları

19 Temmuz 1944'te, Gestapo adadaki bütün Yahudilerin üslerinde toplanmasını istedi. Neden olarak onların geçici bir süre için daha küçük bir adaya gönderileceklerini söylediler ama gerçekte Auschwitz'deki gaz odalarına gönderileceklerdi.

Ülkümen karargaha gitti ve general Kleeman’a Türkiye’nin savaşta tarafsız olduğunu hatırlattı. Sadece Türk Yahudilerinin ve eşlerinin -ki bir çoğu İtalyan ve Yunandı- serbest bırakılmalarını istedi. Bu isteği kabul etmeyen Kleeman, Nazi kanunlarına göre "Yahudi Yahudidir ve hepsinin toplama kampına gitmesi gerekmektedir" cevabını verdi. Ülkümen ise cevap olarak; “Türk kanunlarına göre ise bütün vatandaşlar eşittir. Biz vatandaşları dini farklılıklarına göre ayırmıyoruz” dedi. Ülkümen ayrıca Yahudilerin bırakılmaması durumunda Türk hükûmetine durumu bildireceğini ve bunun da uluslararası bir kriz doğuracağını belirtti ve böylece Kleeman bırakılmalarını kabul etti.

Rodos Başkonsolosu Ülkümen'in tutumu, Nazilerde intikam duygusu uyandırmıştı. Türkiye müttefiklerin yanında yer alıp Alman ittifakına savaş ilan eder etmez, Almanya Rodos'taki Türk konsolosluğunu bombaladı. Bombardıman, Ülkümen'in hamile eşi Mihrinnisa Hanım ile iki görevlinin hayatlarını kaybetmesine neden oldu. Mihrinnisa Hanım, ölmeden önce sağlıklı olarak bir erkek çocuğu dünyaya getirdi. Selahattin Bey'in tek çocuğu Mehmet böylece dünyaya geldi. Ülkümen, 1944 Ağustos'unda Nazi yönetimi tarafından Rodos'tan sınır dışı edildi. Savaşın geri kalanında Pire'de tutuklu kaldı.

03.3İkinci Dünya Savaşı sonrası

Selahattin Ülkümen, 1945'te Almanların teslim olmasından sonra Türkiye'ye dönebildi. II. Dünya Savaşı'ndan sonra diplomatik kariyerine devam etti. Beyrut ve Kahire'de başkonsolosluk, CENTO’da Genel Sekreter Yardımcılığı yaptı. 1979 yılında emekli olduktan sonra yaşamını İstanbul’da sürdürdü.

Ülkümen, Rodos Başkonsolosluğu sırasındaki kahramanlığından ve fedakârlığından ötürü 13 Aralık 1989’da İsrail Devleti'nin Naziler tarafından Holokost’a maruz kalan Yahudileri kurtaran gayri-Yahudilere verdiği Uluslararası Dürüstler onursal unvanına layık görülmüştür. Bu ödülü alan ilk Müslüman'dır.

1990 yılında, Türkiye Hahambaşılığında düzenlenen bir törenle kendisine şükran plaketi sunuldu. 2001 yılında "Nazi soykırımı döneminde Musevilere yardımı" nedeniyle Namık Kemal Yolga ve Necdet Kent ile birlikte Selahattin Ülkümen'e "Dışişleri Bakanlığı Üstün Hizmet Plaketi" verildi.

Anılarını “Bilinmeyen Yönleriyle Bir Dönemin Dışişleri” (1993) adlı kitabında toplayan Ülkümen, geçirdiği solunum yolları rahatsızlığı nedeniyle 7 Haziran 2003'te İstanbul'da hayatını kaybetti. Cenazesi, Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

1998 yılında Ülkümen'in de yer aldığı, Yahudilerin hayatlarını kurtaranların portrelerinden oluşan posta pulları serisi İsrail'de piyasaya sürüldü.

2004 yılında Almanya'nın Köln kentinde kurulan Türk-Yahudi Dostluk Cemiyeti, Ülkümen ve 15. yy.da yaşamış Yahudi din adamı İzak Sarfati anısına Ülkümen-Sarfati adını aldı.

04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Selahattin Ülkümen Namık Kemal Yolga Necdet Kent
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Selahattin Ülkümen hayat hikâyesinde anıyor Namık Kemal Yolga

    “2001 yılında "Nazi soykırımı döneminde Musevilere yardımı" nedeniyle Namık Kemal Yolga ve Necdet Kent ile birlikte Selahattin Ülkümen'e "Dışişleri Bakanlığı Üstün Hizmet Plaketi" v...”

  • Selahattin Ülkümen hayat hikâyesinde anıyor Necdet Kent

    “2001 yılında "Nazi soykırımı döneminde Musevilere yardımı" nedeniyle Namık Kemal Yolga ve Necdet Kent ile birlikte Selahattin Ülkümen'e "Dışişleri Bakanlığı Üstün Hizmet Plaketi" v...”

05

Kaynaklar

11kaynak kaydı
8farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
14zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Selahattin Ülkümen
    tr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Rodos’ta Başkonsolos Ülkümen’e saygı[ölü/kırık bağlantı]
    salom.com.tr · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Türk Schindler’i Rodos’ta anıldı / Şalom gazetesi
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Arşivlenmiş kopya". 24 Kasım 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2012.
    arşiv · www.hurriyetusa.com · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Stanford J. Shaw, Turkey and the Holocaust: Turkey's Role in Rescuing Turkish and European Jewry from Nazi Persecution, 1933-1945, New York: New York University Press; London, MacMillan Press, 1993
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Ibid
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    TÜRENÇ, Tufan. "'Çaresiz saatler'de mucize yaratan Türkler". Hürriyet. 15 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2021.
    arşiv · www.hurriyet.com.tr · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Yorgo Kırbaki, Rodos'ta Türk Schindler'e Saygı, Hürriyet Gazetesi 19.07.2008". 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2010.
    hurriyet.com.tr · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "The Telegraph Gazetesi Ölüm İlanı, 18 Haziran 2003". 14 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2008.
    telegraph.co.uk · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Ödüllü Diplomat Ülkümen Toprağa Verildi, Hürriyet Gazetesi, 09.06.2003". 22 Ağustos 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2010.
    webarsiv.hurriyet.com.tr · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Righteous Among the Nations Honored by Yad Vashem". Yad Vashem. 18 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2010.
    yadvashem.org · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Selahattin Ülkümen” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 14 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Hürriyet Sırmaçek

İnşaat Mühendisi · 1912–1983

aynı alan · kültür & sanat

Sadun Boro

Denizci · 1928–2015

aynı alan · kültür & sanat

İHL Sözlük

Kültür & Sanat

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →