Şehzade Mustafa (II. Mehmed'in oğlu)

1450 yılında doğan Şehzade Mustafa, Fatih Sultan Mehmed'in ikinci oğludur. Annesi Gülşah Hatun'dur. O devirde kaleme alınan tarih kitapları, Şehzade Mustafa'dan "akıllı bir devlet adamı, çok iyi bir asker ve gayet yakışıklı bir erkek" sözleriyle bahsetmiş; birçok hususta babasına benzediğini yazmışlardır. Şehzade Mustafa, birçok tarihçi tarafından Fatih Sultan Mehmed'in en sevdiği ya da gözde oğlu olarak tanımlanır. Şehzade Mustafa, önce Manisa'da, ardından Karaman'da sancak beyliği yapmış; Akkoyunlular ile yapılan Otlukbeli Muharebesi'ne katılmış ve muharebenin kazanılmasında büyük yararlılıklar göstermiştir.

Şehzade Mustafa, babası Fatih Sultan Mehmed'in hükümdarlığı sırasında Karaman'da valilik yapıyordu. 1474 yılında, Karaman Beyliği'nin tamamen ortadan kaldırılması sürecinde Kayseri-Develi'yi ele geçirmek için harekete geçti. Ancak hasta olduğu için kalenin üzerine bizzat gidememiş, yerine beylerden birini göndermişti. Kale komutanı teslim olmak için Şehzade Mustafa'nın gelmesini şart koşunca, Şehzade Mustafa hasta hâliyle Develi'ye gelerek kaleyi teslim aldı. Dönüş yolunda Niğde'nin Bor ilçesinde hamama giren Şehzade Mustafa burada vefat etti. Tarihçilerin bir kısmı, Şehzade Mustafa'nın Mahmud Paşa tarafından zehirle öldürtüldüğüne inanmaktadır.

Bursa kadı sicillerindeki belgelere dayanılarak Şehzade Mustafa'nın türbesinin 1479 yılında, ölümünden(25 Aralık 1474) 5 yıl sonra inşa edildiği kabul edilmektedir. Halk arasında Cem Sultan Türbesi olarak bilinen türbede herhangi bir kitâbe bulunmasa da kubbenin iç yüzeyindeki nakışlarda yer alan "Sultan Mustafa" ve "Rahmetullah" ifadeleri türbenin II. Mehmed'in 1474 yılında vefat eden büyük oğlu Şehzade Mustafa adına yaptırıldığını ortaya koymaktadır. Her bir kenarı 7 metre uzunluğuna sahip altıgen bir plan şemasıyla inşa edilen yapının kubbe eteklerinde besmele ile Âyetü’l-kürsî yazılıdır. Kubbe yüzeyi Hatâyî ve rûmî üslubundaki motiflerle bezelidir; bu süslemelerin arasındaki küçük kartuşlarda "Sultan Mustafa" ismi, altı rozetin arasında ise on iki kez tekrarlanan "Rahmetullah" ibaresi yer alır. Türbe yapısının içerisinde dört adet sanduka bulunmakta olup bunlardan birisinin Şehzade Mustafa'ya, diğerlerinin ise Cem Sultan, II. Bayezid'in oğullarından Abdullah ve Âlemşah'a ait olduğu belirtilmektedir.