Sağlık Bakanlığı (Türkiye) Tarihçe

Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılmasıyla beraber 3 Mayıs 1920 tarihinde 3 sayılı kanunla kurulan Sağlık Bakanlığının ilk bakanı Dr. Adnan Adıvar olmuştur. Kurtuluş Savaşı döneminde öncelikle savaş yaralarının sarılması ve mevzuat altyapısının oluşturulmasına odaklanılmıştır. Cumhuriyet'in ilanı sonrasında, 1923-1937 yılları arasında bakanlık görevini yürüten Dr. Refik Saydam döneminde, sağlık hizmetlerinin tek elden planlanması, koruyucu hekimliğin merkezi yönetime verilmesi, tıp eğitiminin teşvik edilerek zorunlu hizmet getirilmesi ve bulaşıcı hastalıklarla dikey örgütlenme modeliyle mücadele edilmesi ilkeleri benimsenmiştir. Bu süreçte 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ile 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu yürürlüğe girmiş; Numune Hastaneleri açılmış ve aşı üretimi gibi temel alanlarda adımlar atılmıştır. 1950'li yıllarda Ana Çocuk Sağlığı birimlerinin kuruluşu, tıp fakülteleri ile sağlık personelinin artırılması ve Veremle mücadele çalışmaları neticesinde ortalama yaşam süresi ile temel sağlık göstergelerinde belirgin iyileşmeler sağlanmıştır. Bu dönemde ayrıca Sosyal Sigortalar Kurumunun temelleri atılmış ve Türk Tabipleri Birliği ile Türk Eczacıları Birliği gibi mesleki örgütlenmeler yasal zemine kavuşmuştur. 1961 yılında kabul edilen 224 sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkındaki Kanun ile sağlık ocakları ve sağlık evlerine dayalı, entegre ve kademeli bir hizmet modeline geçilmiştir. 1965'te çıkarılan 554 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun ile anti-natalist politikalara yönelinmiş ve dar bölgede çok yönlü hizmet anlayışı benimsenmiştir. 1970'li yıllardan 1990'lara kadar olan süreçte Genel Sağlık Sigortası ve Sağlık Reformu çabaları çerçevesinde çeşitli kanun taslakları ve 1992'de Yeşil Kart uygulaması gibi sosyal güvenlik adımları hayata geçirilmiş; ancak kapsamlı reform tasarılarının çoğunluğu yasal düzenlemeye dönüşememiştir. 3 Kasım 2002 seçimlerinin ardından ilan edilen Acil Eylem Planı doğrultusunda 2003 yılında "Sağlıkta Dönüşüm Programı" başlatılmıştır. Bu program çerçevesinde Sağlık Bakanlığının idari yapısı planlayıcı ve denetleyici bir role bürünmüş, aile hekimliği sistemine geçilmiş, genel sağlık sigortası kurulmuş, kamu hastaneleri tek çatı altında toplanmış ve sağlık alanında dijitalleşme ile altyapı modernizasyonuna gidilmiştir.