Sadi Diren

1927de İstanbul'da doğan Sadi Diren, 1946 Saint-Michel Fransız Lisesi'nden mezun oldu. İlk yıl Ankara Hukuk, ikinci yıl İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde olmak üzere eğitimine 2 yıl hukuk alanında devam etti. Üniversiteyi yarıda bırakarak askerlik görevini yaptı. 1952 yılında Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Seramik Bölümünü bitirdi. İlk sergisini 1953 yılında İstanbul'da Maya Sanat galerisinde açtı. 1956 yılında yeni evlendiği eşi (Belma Diren) ile beraber davetli olarak Almanya'ya Offenbach Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu'na eğitim vermeye gitti. Ama göreve dair gerekli düzenleme yapılamayınca Höhr-Grenzhausen'da bir seramik fabrikasında çalışmaya başladı. 1964 Türkiye'ye geri döndü, Eczacıbaşı Seramik Fabrikaları'nda süs ve mutfak eşyaları kısmına müdür ve sanatçı olarak çalışmaya başladı. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'ne aynı yıl öğretim üyesi olarak katıldı. 1970 yılında profesör oldu. Bu okulda Gül Erali gibi isimlerin öğretmeniydi. 1982 yılında ise Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi dekanı oldu, 1988 ve 1991 yıllarında tekrar dekan seçildi. 1994'te emekli oldu. 22 Ağustos 1991 Tarih ve 20968 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Yönetmelik Çerçevesinde Devlet Sanatçısı unvanı aldı.

Seramik hacim olarak heykel, yüzey olarak resim ve tekniği olan bir bilim. Sır tekniğinden tut, fırınlamasına kadar tekniği olan... Teknik olmadan seramik olmaz. Heykel ve resmin birleştiği, tekniğin çok kuvvetli olmasının gerektiği bir uğraş. Sanatla zanaatın birleştiği bir kol. Birçok seramik sanatçısıyım diye geçinen insanlar, “Renk tutmadı, bozuldu, ben bunu böyle hissettim” deyip yutturmaya çalışırlar. Öyle şey olmaz.

Sanatçı, sanat tarihçi Emre Zeytinoğlu Diren'in hayatını şöyle özetler:

Onun yaşam öyküsüne göz attığımızda, sanatçılığın ve zanaatkârlığın, endüstrinin ve eğitimciliğin, yöneticiliğin ve sürekli öğrenciliğin, kariyerlerin ve kariyerleri hiçe sayışların, hedeflerin ve geri dönüşlerin, umutların ve umutsuzlukların, olanaksızlıkların ve mucizelerin vb. iç içe geçtiğine tanık oluruz.

1955'te Almanya'ya giden sanatçı, orada kaldığı dokuz yıl boyunca sadece sanat seramiğinin değil, endüstri seramiğini de sorgulama, çözme ve çeşitli şekillerde kullanma olanağı buldu. Yurt dışındaki süreçte, ‘biçimlerde sadelik, yüzeylerde süslemenin ön planda uygulandığı’ yapıtlarını, 1960-1963 arası ise seramikte ‘ilk duvar resimleri’ dönemi olarak adlandırılabilir. Özgün, çeşitli sır tekniklerine ait buluşları, onun bu dönemlerinin yapıtlarında görülür. Sanatının temelinde eski ve köklü Anadolu kültürü bulunur. Sırlı, sırsız seramikte, figürde, bronz heykellerinde hep Anadolu'yu görmek mümkündür:

Geleneksel Türk seramiğine çok bağlıyım. Bütün Anadolu bu iş için baştan aşağı köprüdür. Çeşitli medeniyetlerin geçtiği bir köprü. O bakımdan zaten bir başlangıç noktası vardır. Herhangi bir şey, bir konu, orada konunun her türlüsü var. İdoller, mitler, semboller; her şey var. Bu, ben onları yaparaktan yol tuttum demek değil tabii. Onlardan esinlendim ve güncele taşıdım. Yaptığım seramiklerde politika çok önemli bir yol tutuyor. O motifleri, o idol ve mitleri seramiğimde kullandım. Taklit olarak değil, bir figür ve simge olarak kullandım. Yıllarca böyle devam etti. Bu bir yol oldu. Birçok insan benden esinlendi.

Yarısı yurt dışında olmak üzere birçok sergi düzenleyen Sadi Diren'in kimi yapıtları, Düsseldorf Hetjent Museum, Avrupa Parlamento Binası ve Türkiye'de de Devlet Resim ve Heykel Müzesi'ne, İstanbul Cumhurbaşkanlığı Köşkü'ne alındı.

Sanatçı İş Sanat Kibele Galerisi'ndeki toplu sergisi ile 2009 Sedat Simavi Görsel Sanatlar Ödülü'nü aldı.

2 Şubat 2018'de İstanbul'da 90 yaşında hayatını kaybetti.

1. 1953İstanbul, Maya Galerisi
2. 1954İstanbul, Moderno
3. 1954Ankara, Helikon Derneği
4. 1954Kayseri Ortaokulu
5. 1956Frankfurt, Kunstkabinett
6. 1957BadGodesburg, Türk Basın Ataşeliği
7. 1958FrankfurtStuttgartner Hausbücherel
8. 1959İstanbul, Olgunlaşma Enstitüsü
9. 1960Milano, Adriano Totti Sanat Galerisi
10. 1960Frankfurt, Kunstkabinett
11. 1960Düsseldorf, Hetjens Müzesi
12. 1961Münih, Stensel Galerisi
13. 1962Bielefeld, Die Brücke Sanat Galerisi
14. 1963Münih, Stenzel Galerisi
15. 1964İstanbul, Türk Alman Kültür Merkezi
16. 1965İstanbul, Beyoğlu Şehir Galerisi
17. 1966Ankara, Fransız Kültür Merkezi
18. 1967İstanbul, Türk Alman Kültür Merkezi
19. 1968İstanbul, Taksim Sanat Galerisi
20. 1970Ankara OR-An Yapı Endüstri Merkezi
21. 1972İstanbul, Taksim Sanat Galerisi
22. 1973Ankara, Türk Alman Kültür Merkezi
23. 1973Adana, Sute Yapı Dekorasyon Merkezi
24. 1974İzmir Yapı Endüstri Merkezi
25. 1976Ankara, Türk Alman Kültür Merkezi
26. 1984İstanbul, Garanti Bankası Sanat Galerisi
27. 1989İstanbul, Galeri MD
28. 1989İstanbul, Şekerbank Sanat Galerisi
29. 1995İstanbul, Aksanat Galerisi
30. 1996Ankara, Vakko Sanat Galerisi
31. 1999Antalya, Orkun Ozan Sanat Galerisi
32. 2003İstanbul, Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı
33. 2004İstanbul, Art Home Sanat Galerisi
34. 2009İstanbul, İş Sanat Kibele Sanat Galerisi
35. 2010İstanbul, Galeri Işık
36. 2013İstanbul, Mira Sanat Galerisi
37. 2015İstanbul, D'Art Galeri

1. Düsseldorf Hetjens Müzesi
2. İstanbul Resim ve Heykel Müzesi
3. Milano Dr. Adriano Totti
4. Düsseldorf Peter Florack
5. Köln Dr. Funke Kaiser
6. Köln Keramik Weber