Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Sabiha Ziya Hanım (evlendikten sonra Sabiha Bengütaş, d. 1904, İstanbul - ö. 2 Ekim 1992, Ankara), Türk ressam ve heykeltıraş.
Sanayi-i Nefise Mektebi'nin heykel bölümünden mezun olan ilk kadın sanatçıdır.
Sanat yaşamı boyunca Atatürk, İsmet İnönü, Abdülhak Hâmid, Ahmet Hâşim, Namık İsmail, Bedia Muvahhit gibi birçok tanınmış kişinin heykel ve büstünü yapmıştır.
Sabiha Bengütaş’ın Heykeltıraşi Eserleri ve Katıldığı Tespit Edilen Sergiler
—Sabiha Bengütaş’ın Heykeltıraşi Eserleri ve Katıldığı Tespit Edilen Sergiler
Heykele başladığı ilk yıllarda ağırlıklı olarak arkadaş çevresinin büstlerini yapan Sabiha Bengütaş, İstanbul'da Türk Ressamlar Cemiyeti tarafından gerçekleştirilen Galatasaray Resim Sergileri ile Atatürk'ün isteği üzerine Ankara'da Güzel Sanatlar Birliği tarafından gerçekleştirilen Ankara Resim Sergileri gibi birçok sergide yer almıştır. Daha öğrencilik yıllarında, 1922'de katıldığı katıldığı ilk sergi olan 4. Galatasaray Resim Sergisi'nde yapmış olduğu bir büstü sergilemiştir.
Sabiha Bengütaş, 1923 yılında gerçekleştirilen ve katılan heykeltıraşların tamamının kadınlardan oluştuğu 5. Galatasaray Resim Sergisi'ne doğal boyutta iki adet büst, 1924 yılında gerçekleştirilen 6. Galatasaray Resim Sergisi'ne ise Gülen Kız isimli portre, Çarşaflı Kadın isimli bir alçak kabartma ve bir portre çalışması daha olmak üzere üç eser ile katılmıştır. Temmuz-Ağustos 1925'te düzenlenen 7. Galatasaray Sergisi'ne ise Doktor Akil Muhtar, Sermet Bey ve Ressam Hikmet Onat büstleri ile katılmıştır.
Sanatçı, 1926'da gerçekleştirilen 8. Galatasaray Resim Sergisi'nde biri Şair Ahmet Haşim Büstü, diğer ikisi kadın büstü olmak üzere üç adet büst, bir adet akademi ve bir adet kabartma olmak üzere beş eseriyle yer alırken 1927 yılındaki 11. Galatasaray Resim Sergisi'nde üç büst ile bir akademi olmak üzere dört eser sergilemiştir. Aynı yıl sanatçının ismine 4. Ankara Resim Sergisi'nde de rastlanmaktadır. Sanatçı bu sergiye iki büst ile katılmıştır.
Galatasaray Resim Sergileri'nde 1928 yılından sonra ismine rastlanılmayan Bengütaş, 1929 yılında Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği'nin resmiyet kazanmadan önce Ankara Etnografya Müzesi'nde açtıkları 1. Genç Ressamlar Sergisi'ne katılmıştır. [e] Sanatçı aynı sene 6. Ankara Resim Sergisi'nde Bakus ve Kadın isimli çalışmasını sergilemiştir.
Bengütaş, Güzel Sanatlar Birliği'nin 1930 yılında gerçekleştirdiği 7. Ankara Resim Sergisi'ne asker, kadın, erkek, şehirli, köylü, genç, ihtiyar demeden halkın her kesimini kapsayan ve inkılapları simgeleyen Abide Eskizi ile Bedia Muvahhit Büstü isimli heykel çalışmalarıyla katılmıştır. 1931 yılında da İstiklal Caddesi'nde gerçekleştirilen Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği 4. Sergisi'nde ise bir büst ile mitolojik konulu bir alçak kabartma sergilemiştir. Sanatçının 1935 yılında ise Ankara'da kişisel bir sergi açtığı bilinmektedir.
Bengütaş'ın eserleri, 1937 yılında iki sergide görülmektedir. Bunlardan ilki, Ankara Halkevi Ar Şubesi bünyesinde gerçekleştirilen I. Birleşik Resim Heykel Sergisi iken diğeri Ağustos ayında, İstanbul Festivali kapsamında, Güzel Sanatlar Akademisi bünyesinde gerçekleştirilen beş sergiden biri olan Türk Heykeltıraşları Sergisi'dir.
Sanatçı, eşinin görevi sebebi ile Moskova'da bulunduğu 1938 yılında, Moskova Şark Eserleri Müzesi'nde Ana Başı isimli çalışmasını sergilemiştir. Aynı yıl Atatürk ve İnönü için açılan anıt heykel yarışmalarına katılarak birincilik elde etmiştir. Heykellerin eskizlerini Türkiye'de hazırlayan sanatçı, bronzdan yaptığı İnönü heykeli ile Carrara mermerinden yaptığı Atatürk heykelini 1946 yılında Roma'da tamamlayarak Türkiye'ye getirilmesini sağlamıştır. Sabiha Bengütaş, söz konusu anıt heykel yarışması sonucunda yapmış olduğu Atatürk ve İnönü heykelleriyle anıt heykel yapan ilk Türk kadın heykeltıraş olarak da tarihte yerini almıştır.
Bengütaş, 1940 yılında gerçekleştirilen 2. Devlet Resim ve Heykel Sergisi'nde Hasan Ali Yücel ve Dr. Zeki Hakkı Pamir büstleri ile yer almıştır. 1941 yılındaki 3. Devlet Resim ve Heykel Sergisi'nde ise İsmet İnönü büstü, Dekoratif Baş ve Mitolojik Kabartma isimli üç çalışmasını sergilemiştir. Eşinin görevi nedeniyle çalışmalarını yurt dışında sürdüren sanatçının 1941 yılından 1960 yılına kadar olan süre içerisinde herhangi bir sergiye katıldığına dair bilgi yer almamaktadır. Sanatçının 1960-1961 yılları arasında Türk-Amerikan Derneği'nde gerçekleştirdiği kişisel sergisi bulunmaktadır. Bengütaş, vermiş olduğu bir röportajda 1965 yılında bir sergi açtığını belirtmiştir. Ankara'da gerçekleştirilen sergide yer alan Ali İhsan Kalmaz Büstü'nü Kara Harp Okulu'na hediye ettiğini ifade etmiştir. Söz konusu sergi, Bengütaş'ın yer aldığının bilindiği son sergidir.
Sabiha Bengütaş'ın 1992 yılında hayata gözlerini yummasının ardından da sanatçının eserlerinin çeşitli sergilerde yer aldığı görülmektedir. Sanatçının annesi Asime Hanım'ın büstü 2011-2012 yılları arasında İstanbul Modern'de gerçekleştirilen Hayal ve Hakikat-Türkiye'den Modern ve Çağdaş Kadın Sanatçılar Sergisi'nde sergilenmiştir. 2021-2022 yılları arasında Meşher'de gerçekleştirilen Ben-Sen-Onlar / Sanatçı Kadınların Yüzyılı Sergisi'nde ise yine Bengütaş'ın adı karşımıza çıkmaktadır.
Bengütaş'ınn, manevi kızı Nurol Kamani'nin hazırlatmış olduğu kişisel sitesinde verilen bilgiler ve heykel müzelerindeki kayıtlar doğrultusunda tespit edilen başka eserleri de bulunmaktadır. Sanatçının İstanbul Resim ve Heykel Müzesi'nde kendi büstü ile Namık İsmail, Ahmet Haşim ve Bedia Muvahhit'in büstleri olmak üzere dört eseri yer almaktadır. Ankara Resim ve Heykel Müzesi'nde ise bir büst ile İnonü Büstü sergilenmektedir. Diğer eserleri arasında Abdülhak Hamit Büstü, Mevhibe İnönü Büstü, Hasan Ali Yücel Büstü, Foy D. Kohler Büstü, Talat Emin Büstü, Sabahattin Ergin Başı, Asker Heykeli, Emin Ali Sipahi Büstü ile Sanatçının Ağabeyinin Büstü bulunmaktadır. Sanatçının ayrıca çeşitli resim çalışmaları da söz konusudur.
Sabiha Bengütaş · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1904
1904, İstanbul - ö.
Önemli eserler tek kaynak -
1919
Sanatçı, ailesinin lise eğitimini tamamlaması yönündeki ısrarlarına rağmen sanata olan eğilimi sebebiyle lise eğitimini bitirmeden 1919 yılında İnas Sanayi-i Nefise Mektebi'ne girmiştir.
Eğitim tek kaynak -
1922
Bengütaş yaşadığı bir hastalıktan dolayı heykel eğitimine iki yıl ara vermek durumunda kalsa da hastalığı süresince heykel sanatından kopmayarak 1922 yılında açılan Galatasaray Sergisi'nde bir büst sergilemiştir.
Eğitim tek kaynak -
1923
Sabiha Bengütaş, 1923 yılında gerçekleştirilen ve katılan heykeltıraşların tamamının kadınlardan oluştuğu 5.
Önemli eserler tek kaynak -
1924
Galatasaray Resim Sergisi'ne doğal boyutta iki adet büst, 1924 yılında gerçekleştirilen 6.
Önemli eserler tek kaynak -
1925
Bengütaş, 1925 yılında katıldığı üç yarışmanın yanı sıra Sanayi-i Nefise Mektebi heykeltıraşlık öğrencileri arasında Avrupa'ya gönderilecek öğrencinin belirlenmesi için yapılan sınavda da birinci olmuştur fakat kadın olması nedeniyle onun yerine ikinci olan Ratip Aşir Acudoğu[d] gönderilmiştir.
Eğitim tek kaynak -
1926
Bengütaş, 1926 yılında da Taksim Abide Komisyonu tarafından Taksim Meydanı'na Gazi Mustafa Kemal Paşa namına dikilecek heykelin heykeltıraşı Canonica'nın yanına gönderilecek sanatçının belirlenmesi için yapılan sınavda birinci olmuştur.
Önemli eserler tek kaynak -
1927
Osman Nuri Ergin arşivinde yer alan 21 Mart 1927 tarihli, Canonica'ya ithafen Fransızca olarak yazılan mektupta Sabiha Bengütaş'ın birinci, Hadi Bara'nın da ikinci olduğu fakat Bengütaş'ın 22 yaşında genç bir kız olması nedeniyle evlenme ihtimalinin olabileceği belirtilmiştir.
Önemli eserler tek kaynak -
1928
Galatasaray Resim Sergileri'nde 1928 yılından sonra ismine rastlanılmayan Bengütaş, 1929 yılında Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği'nin resmiyet kazanmadan önce Ankara Etnografya Müzesi'nde açtıkları 1.
Önemli eserler tek kaynak -
1930
İtalya'daki çalışmasının ardından yurda dönen sanatçı, 1930 yılında Güzel Sanatlar Akademisi'nde düzenlenen Avrupa konkuruna katılmıştır fakat birinci olamamıştır.
Önemli eserler tek kaynak -
1931
Çok yönlü bir sanatçı olan Bengütaş, meslektaşı Rezan Ramiz Hanım ile birlikte 1931 yılında düzenlenen güzellik yarışmasında jüri üyeliği de yapmıştır.
Önemli eserler tek kaynak -
1933
Yurda dönüşünün ardından yurt içinde çeşitli sergilere katılmaya devam eden Bengütaş, 1933 yılında Şair Abdülhak Hamit Tarhan'ın torunu Şakir Emin Bengütaş ile hayatını birleştirmiştir.
Önemli eserler tek kaynak -
1935
Sanatçının 1935 yılında ise Ankara'da kişisel bir sergi açtığı bilinmektedir.
Önemli eserler tek kaynak -
1937
Bengütaş'ın eserleri, 1937 yılında iki sergide görülmektedir.
Önemli eserler tek kaynak -
1938
Eşinin Moskova'da görevlendirilmesi üzerine Moskova'da da bulunan sanatçı, 1938 yılında burada bir sergiye katılmıştır.
Önemli eserler tek kaynak
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Sabiha Bengütaş hayat hikâyesinde anıyor Bedia Muvahhit
“Sanat yaşamı boyunca Atatürk, İsmet İnönü, Abdülhak Hâmid, Ahmet Hâşim, Namık İsmail, Bedia Muvahhit gibi birçok tanınmış kişinin heykel ve büstünü yapmıştır.”
-
Sabiha Bengütaş hayat hikâyesinde anıyor Hasan Âli Yücel
“Âkil Muhtar Özden • Hakkı Şinasi Paşa (İstanbul Milletvekili) • Hikmet Bey (Ressam) • Ali Fuat Paşa • Mevhibe İnönü • Hasan Âli Yücel • Josef Páleníček (Çek Piyanist) • Aysel Öymen...”
-
Sabiha Bengütaş hayat hikâyesinde anıyor İhsan Özsoy
“Resim Bölümü'nde[c] Feyhaman Duran'ın öğrencisi olarak başladığı eğitimini, ikinci sene girdiği bir modelaj dersinde kopya ettiği antik büstün heykeltıraş İhsan Özsoy tarafından ta...”
-
Sabiha Bengütaş hayat hikâyesinde anıyor Namık İsmail
“Sanat yaşamı boyunca Atatürk, İsmet İnönü, Abdülhak Hâmid, Ahmet Hâşim, Namık İsmail, Bedia Muvahhit gibi birçok tanınmış kişinin heykel ve büstünü yapmıştır.”
-
Sabiha Bengütaş hayat hikâyesinde anıyor Onur Belge
“Yaşamının son dönemlerine kadar çalışmalarını sürdüren sanatçıya, Türkiye'de plastik sanatlar ortamının oluşması ve gelişmesindeki katkılarından dolayı Plastik Sanatlar Derneği tar...”
-
Sabiha Bengütaş hayat hikâyesinde anıyor Ratip Aşir Acudoğu
“Bengütaş, 1925 yılında katıldığı üç yarışmanın yanı sıra Sanayi-i Nefise Mektebi heykeltıraşlık öğrencileri arasında Avrupa'ya gönderilecek öğrencinin belirlenmesi için yapılan sın...”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Sabiha Bengütaştr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSanatçının doğum tarihiyle ilgili 1904 ve 1910 olmak üzere iki farklı yıl belirtildiği görülmektedir.Taha Toros Arşivi’nde yer alan, Taha Toros’un Sabiha Bengütaş’ın manevi kızı Nurol Kamani ile olan yazışmasında Nurol K...erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıBengütaş’ın ilköğrenimi ve Şam’da aldığı eğitimle ilgili farklı bilgiler olduğu görülmektedir. Halit Özyiğit’in İlk Türk Kadın Heykeltıraş: Sabiha Bengütaş isimli makalesinde ve Bengütaş’ın dergiye yazmış olduğu mektuba...erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSanatçının İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’ne başlama tarihi kaynaklarda farklı olarak verilmiştir. Derya Uzun Aydın’ın İnas ve Sanayi-i Nefise Mektebi’nin İlk Kadın Heykeltıraşları isimli makalesinde ve Hüseyin Gezer’in Cu...erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıResimli Ay dergisinde yer alan İlk Türk Kadın Heykeltıraş başlıklı yazının Pazartesi dergisindeki Türkçe derlemesinde sanatçının kendi kaleminden çıkan bilgiye göre geçen sene üç eskiz müsabakasında birinci olmasının yan...erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSanatçının adı Sabiha Zekeriya Bengütaş şeklinde yanlış olarak verilmiştir.erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Sabiha Bengütaş” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
6 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.