Rodos ve On İki Ada'nın işgali

Taraflar arasındaki diplomatik temaslarda İtalyanlar, Osmanlı hükümetini barışa zorlamak için Ege Denizi'ndeki birkaç adanın işgal edilmesinin veya Anadolu sahil kentlerinden birine çıkartma yapmanın Üçlü Ittifak'a aykırı olmayacağını illeri sürüyor, hatta Rodos ve Oniki Ada'nın Avrupa'da değil, Asya'da bulunduklarını iddia ediyorlardı.

İtalya, Akdeniz'de harekete geçmeden önce diğer Avrupalı devletlerin onayını almak istiyordu. Avusturya'ya ilk başvuru yapıldı. Ekim 1911 İtalyanlar niyetlerini haberdar ettikten sonra Avusturya Hariciye Nâzırı Aerental böyle bir girişimin Balkanlarda durumu bozabileceğini ve 1882 tarihli Üçlü ittifak antlaşmasının 7. maddesinde belirtilmiş Avusturya çıkarlarına zarar vereceğini söyleyerek karşı çıktı. İtalya, Üçlü ittifak anlaşmasını yenilememe tehdidiyle Avusturya'yı yumuşatmayı başardı.

Almanya ise başlangıçta ilgisiz davrandı. Osmanlı Devleti'nin Rodos ve Oniki Ada'da önemsenecek bir askeri kuvveti bulunmadığından Adaları işgal etmenin İtalya'ya hiçbir yarar sağlamayacağını görüşünü sergiledi.

Fransa ve İngiltere'nin yaklaşımları ise diğer devletlerinkinden farklı olmadı. Fransız hükûmetinin görüşüne göre, Osmanlı Devleti barışa yanaşmıyordu o yüzden İtalya'nın hareket serbestisine sahip çıkması gerektiğini düşünüyordu.

İngiltere ise, İtalya'nın yapacağı harekât çıkarlarını zedelemediği sürece Adaların işgali ve Türk şehirlerinin taciz edilmesinde bir sorun görmüyordu. Boğazlar (İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı) üzerinde hakimiyet kurmaya çalışan Rusya ise İtalya'nın Osmanlı'yı bir iki hayati noktasından vurmasının Rusya'yı memnun edeceğini ve bunun Rus isteklerine sürekli muhalefet eden Türklerin burnunu sürteceğini söylemiştir.

Osmanlı Devleti ise Rodos, Sakız, Sisam ve Midilli gibi önemli gördüğü adalara takviye kuvvetleri sevketmek ve yine Rodos ve Midilli ile Limni ve İstanköy adalarına silah göndermek suretiyle tedbirler almaya çalıştı.

İtalya önceden adaların Anadolu ile irtibatını kesmek ve böylece Ege'deki harekâtının Osmanlı Devletince izlenmesine engel olabilmek amacıyla haberleşme kablo ve istasyonlarını tahrip eden İtalyan Donanması, adaları işgal için harekete geçti.

İtalya'nın hedefindeki ilk ada Stampalia (Astipalaia/Astipalea) idi. Stampalia coğrafi konumu bakımından büyük stratejik öneme sahipti. Ada 24 Nisan 1912 tarihinde Amiral Presbitero komutasındaki bir İtalyan filosu tarafından işgal edildi. Adada karşı koyabilecek Osmanlı'ya ait savunma kuvveti mevcut değildi. Adaya çıkan İtalyan askerleri, yerli Rumlar tarafından büyük bir törenle karşılandılar. İşgal Atina ve New York'taki Rum basını tarafından da övgü ile karşılandı.

9 Mayıs 1912'de Herke (Harki) adası işgal edildi. "Europa", "Toscanna" ve "Duca degli Abruzzi" kruvazörlerinin refakatında adaya 103 İtalyan askeri çıktı. İtalyan askerleri adayı kısa zamanda ele geçirip adada bulunan Türk jandarma birliğini esir aldı. İtalyan birliğinin komutanı Rum Belediye Başkanını Herke'nin idaresi ile görevlendirdikten sonra İtalyan birlikleri savaş gemileri ile adadan ayrıldılar.

12 Mayıs 1912'de Kilimli (Kalymnos/Kalimnos) Amiral Presbitero'nun

komutasındaki iki İtalyan torpidobotu ile çıkarılan 50 askerle işgal

edildi. Adayı korumakla görevli 10 kişilik bir jandarma birliği bulunuyordu. Kilimli'nin işgalini, Stampalia'nın işgalinden beri oradaki Türkler tarafından bekleniyordu. Bu yüzden işgali sakin ve çaresiz karşıladılar. Adanın işgali Rum halkı tarafından memnuniyetle karşılandı. Adada bulunan Kaymakam ve Mahkeme Başkanı dahil bazı yetkililer adada gizli yerlerde saklanmışlardı. Bu kişiler kısa zaman içinde bulunduktan sonra caddelerde dolaştırılıp alay edildikten sonra gemilere bindirildiler.