biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Refik Saydam
Kültür & Sanat · 1881–1942

Refik Saydam Balkan Savaşı yılları

İbrahim Refik Saydam (8 Eylül 1881, İstanbul - 8 Temmuz 1942, İstanbul), Atatürk'ün Millî Mücadele'yi başlatmak üzere Samsun'a çıkan kadrodan Millet Meclisine mebus seçtiği 10 kişiden biri olup, Sağlık Bakanlığı ve Başbakanlık görevlerinde bulunmuş Türk hekim...

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1932–1942
188119101942
Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Eğitim
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

İbrahim Refik Saydam (8 Eylül 1881, İstanbul - 8 Temmuz 1942, İstanbul), Atatürk'ün Millî Mücadele'yi başlatmak üzere Samsun'a çıkan kadrodan Millet Meclisine mebus seçtiği 10 kişiden biri olup, Sağlık Bakanlığı ve Başbakanlık görevlerinde bulunmuş Türk hekim ve siyasetçiydi. Türkiye Cumhuriyeti'nin 4. başbakanıdır.

Saydam, Fatih'te doğdu ve eğitimine mahalle mektebinde başladı. 1892 yılında Fatih Askerî Rüştiyesine girdi; 1896'da Çengelköy Askerî Tıbbıye İdadisine geçti ve 22 Ekim 1905'te Askerî Tıbbiyeden mezun oldu. Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa'nın emri üzerine, 11 hekim, 3 eczacı ve bir kimyager ile 3 veteriner subaydan oluşan bir grupla 4 Ağustos 1910'da Almanya'ya gönderildi. Almanya'da Berlin Askerî Tıp Akademisinde kurs gördü. Balkan Harbi'nin başlaması üzerine, 26 Eylül 1912'de İstanbul'a geri döndü ve burada sağlık hizmetlerinde görev aldı. 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'in maiyetinde Samsun'a çıktı. Müfettişlik karargâhı ile Samsun, Havza, Amasya, Sivas, üzerinden Erzurum'a gelen Saydam, 8/9 Temmuz 1919 gecesi Mustafa Kemal'in askerlikten istifa etmesi sonucu Müfettişlik Karargâhının lağvedilmesinden sonra, ordu ve askerlikle ilişkisini kesti.

Mecliste Bayezid Milletvekili olarak yer aldı ve 1921'de Sağlık Bakanı oldu. Beş dönem boyunca Sağlık Bakanlığı yaparak Türkiye'nin modern sağlık sisteminin temellerini attı. Koruyucu sağlık hizmetlerini yaygınlaştırdı, sıtma, verem ve trahom gibi hastalıklarla mücadeleyi başlattı. Sağlık alanında 51 yasa ve 18 tüzük çıkarttı. 1928'de Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü'nü kurarak aşı üretimini başlattı. Kızılay Genel Başkanlığı görevini 14 yıl yürüttü. 1939'da Başbakan oldu ve II. Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'yi tarafsız tutmaya çalıştı. 8 Temmuz 1942 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetti ve devlet töreniyle Ankara Cebeci Asri Mezarlığı'na defnedildi. Çalışkan, dürüst ve alçakgönüllü bir devlet adamı olarak anıldı.

02

Balkan Savaşı yılları

—Balkan Savaşı yılları

Balkan Savaşı'nda Antalya'da ve Çatalca cephesinde Kolera hastalığını önleyici çalışmalar yaptı. 1914 yılında atandığı sahra genel sağlık müfettiş muavinliği sırasında bakteriyoloji enstitüsünü örgütleyerek tifo, dizanteri, veba ve kolera aşılarının, tetanos ve dizanteri serumlarının burada üretilmesini ve I. Dünya Savaşı boyunca ordu ihtiyacının karşılanmasını sağladı. Salgın hastalıklarla mücadelesini Hasankale'de cephe hizmetinde sürdürdü.

Tifüse karşı hazırladığı aşı tıp literatürüne geçti ve I. Dünya Savaşı'nda Alman ordusunda ve Türk Kurtuluş Savaşı'nda kullanıldı.

Refik Saydam · diğer bölümler

← Refik Saydam profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1881

    İbrahim Refik Saydam (8 Eylül 1881, İstanbul - 8 Temmuz 1942, İstanbul), Atatürk'ün Millî Mücadele'yi başlatmak üzere Samsun'a çıkan kadrodan Millet Meclisine mebus seçtiği 10 kişiden biri olup, Sağlık Bakanlığı ve Başbakanlık görevlerinde bulunmuş Türk hekim ve siyasetçiydi.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1892

    1892 yılında Fatih Askerî Rüştiyesine girdi; 1896'da Çengelköy Askerî Tıbbıye İdadisine geçti ve 22 Ekim 1905'te Askerî Tıbbiyeden mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1905

    22 Ekim 1905 tarihinde Askeri Tıbbiye'den Tabip Yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  4. 1910

    Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa'nın emri üzerine, 11 hekim, 3 eczacı ve bir kimyager ile 3 veteriner subaydan oluşan bir grupla 4 Ağustos 1910'da Almanya'ya gönderildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1912

    Balkan Harbi'nin başlaması üzerine, 26 Eylül 1912'de İstanbul'a geri döndü ve burada sağlık hizmetlerinde görev aldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1914

    1914 yılında atandığı sahra genel sağlık müfettiş muavinliği sırasında bakteriyoloji enstitüsünü örgütleyerek tifo, dizanteri, veba ve kolera aşılarının, tetanos ve dizanteri serumlarının burada üretilmesini ve I.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1919

    19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'in maiyetinde Samsun'a çıktı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1920

    1920 yılında TBMM'ye Doğubayazıt mebusu olarak seçildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1921

    Mecliste Bayezid Milletvekili olarak yer aldı ve 1921'de Sağlık Bakanı oldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1923

    Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanından sonra 30 Ekim 1923 tarihinde 1.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1924

    İsmet Paşa Hükûmeti'nde de 21 Kasım 1924 tarihine kadar sürdürdü.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1925

    4 Mart 1925 tarihinde 3.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1928

    1928'de Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü'nü kurarak aşı üretimini başlattı.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1929

    Ayrıca 1929 Buhranı sonrasında tarım ürünlerindeki fiyat düşüşü paralelinde hem devletin gelirleri azalmış hem de nüfusun %75'ini oluşturan köylülerin halihazırda var olan geçim sıkıntısı daha da artmıştı.

    Önemli eserler tek kaynak
  15. 1931

    1931-1938 yılları arasında zaman zaman Millî Eğitim Bakanlığı ve Maliye Bakanlıklarına vekalet etti.

    Eğitim tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Refik Saydam Mustafa Kemal Atatürk Ahmet Fikri Tüzer Ali Fethi Okyar Adnan Adıvar Feridun Nafiz Uzluk Recep Akdağ Reşit Galip Zekai Muammer Tunçman
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Refik Saydam hayat hikâyesinde anıyor Mustafa Kemal Atatürk

    “Soyadı Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden sonra Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk tarafından "Saydam" soyadı verildi.”

  • Refik Saydam kendi hikâyesinde anılıyor Ahmet Fikri Tüzer

    “Sağlık Bakanlığı Müsteşarlığı, Erzurum Milletvekilliği, CHP Genel Sekreterliği ve İçişleri Bakanlığı yapan Tüzer, Başbakan Refik Saydam'ın vefatı üzerine geçici olarak başbakanlık...”

  • Refik Saydam kendi hikâyesinde anılıyor Ali Fethi Okyar

    “Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatından sonra 1939'da Refik Saydam kabinesinde Adliye Vekili olarak görev yaptı.”

  • Refik Saydam kendi hikâyesinde anılıyor Adnan Adıvar

    “(Cumhuriyet döneminin ilk sağlık bakanı, Adnan Adıvar'dan sonra gelen Refik Saydam'dır).”

  • Refik Saydam kendi hikâyesinde anılıyor Feridun Nafiz Uzluk

    “1936’da Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü çiçek hastalığı mütehassıslığına tayin edildi.”

  • Refik Saydam kendi hikâyesinde anılıyor Recep Akdağ

    “Refik Saydam'dan sonra en uzun süre görev yapan sağlık bakanıdır.”

  • Refik Saydam kendi hikâyesinde anılıyor Reşit Galip

    “Millî Eğitim Bakanlığı görevini bir süre için Sağlık Bakanı Refik Saydam vekaleten yürüttü, ardından Yusuf Hikmet Bayur bakanlığa atandı.”

  • Refik Saydam kendi hikâyesinde anılıyor Zekai Muammer Tunçman

    “1925'te Bursa'da çalıştığı hastaneyi ziyaret eden Refik Saydam'ın önerisi ile uzmanlık için Avrupa sınavlarına katıldı ve kazandı.”

05

Kaynaklar

11kaynak kaydı
8farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Refik Saydam
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "İbrahim Refik Saydam (1881-1942)". Atatürk Ansiklopedisi. 11 Şubat 2021. 8 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2025.
    ataturkansiklopedisi.gov.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Prime Ministers of the Turkish Republic" 17 Aralık 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., All about Turkey
    allaboutturkey.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Ortaylı, İlber (2020). Gazi Mustafa Kemal Atatürk. Kronik Kitap. ss. 324-327. ISBN 978-975-2430-29-7. 27 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mart 2025.
    kitapyurdu.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Refik Saydam Hakkında Bir Doküman; Hazırlayanlar: Y.S. Aydıntuğ, H. Kayhan, A. Altunsoy, M. Uçar
    scribd.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "A Famous Turkish Physician from Military Medical School: Dr. Refik Saydam and His Public Health Works" (PDF). 21 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Mart 2019.
    ishim.net · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Refik Saydam". 22 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2020.
    arşiv · www.kimkimdir.net.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "REFİK SAYDAM HÜKÜMETLERİ DÖNEMİNDE TÜRKİYE'NİN EKONOMİ POLİTİKASI (1939-1942)". 5 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi24 Ekim 2020.
    dergipark.org.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    İkinci Adam. Remzi Kitabevi. ss. 130-150.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    İkinci Adam. Remzi Kitabevi. s. 137.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    İkinci Adam. Remzi Kitabevi. ss. 225-228.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Refik Saydam” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Silahdar Süleyman Paşa

III · 1715–1715

aynı alan · kültür & sanat

Sami Zan

Hekim, anatomi profesörü ve akademisyen · 1921–1984

aynı alan · kültür & sanat

Yaşar Kutluay

Kültür & Sanat · d. 1931

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →