Pusuda

Kasabanın okumuş yazmış delikanlısı Yaşar, şehirden doğduğu kasabaya dönmektedir. Ancak onun dönüşü kasabanın ağası Yılanoğlu'nun işine gelmemektedir, çünkü o da Yaşar'ın sevdiği kıza göz koymuştur. Bu nedenle Yaşar'ın ortadan kalkmasını istemektedir. Göz koyduğu kızı sevdiği gence kaptırmamak için kasabanın safı bostancı Dursun'u kandırır ve Yaşar'ı öldürmesi için ikna eder. Dursun hiçbir zaman adam yerine konmamış saf bir “maraba”dır. Dursun, Yılanoğlu'nun dolduruşuyla kırsal bir alanda "pusu"ya yatar ve elinde tüfeğiyle Yaşar'ı beklemeye başlar. Ancak işler Yılanoğlu'nun düşündüğü gibi yürümez ve Yaşar'a doğrululmuş silah bir anda kendisine döner. Cehaletin kurbanı olmuştur.

Cahit Atay oyunlarının konularını genellikle köy ve kasaba insanlarının hayatından alırken toplumun aksayan yanlarını, yanlış ve bağnaz gelenek görenekleri yeren bir tarzı izler. Ağa-köylü ilişkisinde ağaların yanlış tutumları eleştirir. Bu oyunlardaki ağalar, köylünün elindekini avucundakini alan, kötü niyetli, köylüye eziyet eden, bunu yaparken de devletin gücünü kendi yanına almış kişiler olarak resmedilirler. Henüz bilinçlenmemiş olan köylü ise yapılan baskıya ve sömürüye karşı koymayı pek akıl edemez. Ağa-köylü-aydın üçlüsünün sorunlarının işlendiği "Pusuda" oyununda da suç kavramının yöresel koşullar çerçevesinde nasıl bir kahramanlık hevesi doğurabileceğinin ipuçları verilirken insanların bilinçsizce yaşamak zorunda bırakılmaları, ezilmeleri ve sömürmeleri konu alınıyor. Mizah ve hüznün bir arada işlendiği, hem düşündüren hem de güldüren bu oyununda da diğerlerinde olduğu gibi pürüssüz ve sağlam bir anlatım ve çarpıcı bir kurgu kullanmıştır.

"Pusuda", ilk kez 1961-1962 tiyatro sezonunda Ankara Devlet Tiyatrosu'nun Oda Tiyatrosu sahnesinde oynanmıştır. Bu temsildeki kadro şöyleydi:

1. Sahneye koyan
2. Dekor
3. Işık
4. Kondüit