biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Pşımaho Kotse
Kültür & Sanat · 1884–1962

Pşımaho Kotse

Pşımaho Kotse (Kabardeyce: Куэцэ Пщымахуэ, Rusça: Пшемахо Коцев), Çerkes asıllı Rus ve sonradan Türk yazar, aktivist ve Kuzey Kafkasya Dağlık Cumhuriyeti hükûmetinin ikinci lideri. 1917-1920'de Kuzey Kafkasya'nın en önde gelen siyasî figürlerinden biriydi.

Hayat çizgisi 7 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
188419201962
Önemli eserler Eğitim İlk üretimler Önemli eserler Miras
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Pşımaho Kotse (Kabardeyce: Куэцэ Пщымахуэ, Rusça: Пшемахо Коцев), Çerkes asıllı Rus ve sonradan Türk yazar, aktivist ve Kuzey Kafkasya Dağlık Cumhuriyeti hükûmetinin ikinci lideri. 1917-1920'de Kuzey Kafkasya'nın en önde gelen siyasî figürlerinden biriydi.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1884

    12 Nisan 1884'te Rus İmparatorluğu'nun Terek Bölgesi'nin Nalçik Bölgesi'nin Babukovo (şimdiki adı Sarmakovo) köyünde Kabardey asilzade Kotse Husinoqo Tamaşa'nın ailesinde doğdu.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1905

    1905'te çalışmalarına başarıyla mezun olduğu Novorossiysk spor salonunda devam etti.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1910

    22 Kasım 1910'da, Yekaterinodar şehrinin Novoçerkassk semtinde küçük bir adaydan avukata kadar çeşitli kademelerde bir saha düzenlediği Yekaterinodar şehrinde (şimdi Krasnodar) adlî memur olarak çalışmaya başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  4. 1917

    1917-1920'de Kuzey Kafkasya'nın en önde gelen siyasî figürlerinden biriydi.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1919

    Hem Kızılların hem de Beyazların saldırdığı çok ağır bir dönemde istifa ettiği 12 Mayıs 1919'a kadar sürdü.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1920

    1920'nin sonunda Türkiye'ye sürgün edildi ve daha sonra tarihî eserler yazdı: "Kuzey Kafkasya'da Devrim ve Sovyetleşme", "Kuzey Kafkasya: özgürlük ve bağımsızlık mücadelesinin tarihinin sayfaları".

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1921

    Bir süre Trabzon ve Samsun'da yaşadıktan sonra 1921'in sonlarında Fransa'ya gitti ve bir süre orada yaşadı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1923

    1923'ten sonra Türkiye'ye döndü ve İstanbul'a yerleşti.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1925

    Bolşevikler Eylül 1925'te Gotsinsky ayaklanmasını tasfiye ettikten sonra Pşımaho Kotse, Sovyet iktidarına karşı silahlı mücadeleye katılmayı bıraktı.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1962

    8 Ocak 1962'de İstanbul'da öldü.

    Miras tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

03.1Biyografi

12 Nisan 1884'te Rus İmparatorluğu'nun Terek Bölgesi'nin Nalçik Bölgesi'nin Babukovo (şimdiki adı Sarmakovo) köyünde Kabardey asilzade Kotse Husinoqo Tamaşa'nın ailesinde doğdu. İlk eğitimini Pyatigorsk şehrinde aldı. 1905'te çalışmalarına başarıyla mezun olduğu Novorossiysk spor salonunda devam etti.

1910'da St. Petersburg Üniversitesi hukuk fakültesinden, imparatorluk Rus üniversitelerinin genel tüzüğünün sağladığı tüm haklara sahip bir birinci derece diploması sunarak mezun oldu. 22 Kasım 1910'da, Yekaterinodar şehrinin Novoçerkassk semtinde küçük bir adaydan avukata kadar çeşitli kademelerde bir saha düzenlediği Yekaterinodar şehrinde (şimdi Krasnodar) adlî memur olarak çalışmaya başladı.

Kuzey Kafkasya'daki sosyal ve politik olayların aktif bir katılımcısı ve dağ halklarının ulusal kurtuluş hareketinin organizatörlerinden biriydi. 1920'nin sonunda Türkiye'ye sürgün edildi ve daha sonra tarihî eserler yazdı: "Kuzey Kafkasya'da Devrim ve Sovyetleşme", "Kuzey Kafkasya: özgürlük ve bağımsızlık mücadelesinin tarihinin sayfaları".

Dağıstan'ın, Dağlık Cumhuriyet'in bağımsızlık savaşına yardım etmek üzere Osmanlı tarafından atanan Yusuf İzzet Paşa komutasındaki Kuzey Kafkasya Ordusu'nun desteğiyle Sovyet Rusya'dan alınmasının ardından Tiflis'ten Dağıstan'a geçerek millî heyetin çalışmalarına katıldı. Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Abdülmecid Çermoy'un istifası üzerine Cumhuriyet Birliği Parlamentosu tarafından yeni lider olarak seçildi. Hem Kızılların hem de Beyazların saldırdığı çok ağır bir dönemde istifa ettiği 12 Mayıs 1919'a kadar sürdü. Kızıl Ordu'nun ülkeyi işgalinden sonra 1920 yılının Mayıs ayında birçok aydın gibi Gürcistan'a kaçmak zorunda kaldı. 13 Ekim 1920'de Sovyet Hükûmetinin isteği üzerine Gürcistan Hükûmeti tarafından tutuklandı.

Haydar Bammate ve Alihan Kantemir gibi Kafkas milliyetçi yoldaşlarının çabalarıyla Tiflis'te serbest bırakıldı. Bir süre Trabzon ve Samsun'da yaşadıktan sonra 1921'in sonlarında Fransa'ya gitti ve bir süre orada yaşadı. 1923'ten sonra Türkiye'ye döndü ve İstanbul'a yerleşti. Kafkasya ile ilgili yazıları "Mücahit" (Ankara), "Kafkas Dergisi" (Münih) gibi dergilerde yayınlandı. Cumhuriyet döneminden uzun bir aradan sonra İstanbul'da kurulan ilk Kafkas örgütlerinden biri olan "Kuzey Kafkasya-Türk Kültür ve Dayanışma Derneği" nin (Bugünkü Birleşik Kafkasya Derneği) kurucularındandır. Bu dernek tarafından “Kuzey Kafkasya Özgürlük ve Kurtuluş Savaşı Tarihinden Sayfalar” adlı bir kitapçık yayınlandı.

1923'te İstanbul'da, eski bir Beyaz Muhafız subayı olan Ahmedhan Avarski ve Pşımaho Kotse, Anatoly ticaret şirketini kurdu. Firma, Kuzey Kafkasya'daki isyancılara (Gotsinsky liderliğindeki) maddî ve teknik yardım sağlamaya çalıştı. Sovyet hükûmeti, Kotse'nin çeşitli Bolşevik karşıtı göçmen komiteleriyle işbirliği yaptığına inanıyordu. Bolşevikler Eylül 1925'te Gotsinsky ayaklanmasını tasfiye ettikten sonra Pşımaho Kotse, Sovyet iktidarına karşı silahlı mücadeleye katılmayı bıraktı.

8 Ocak 1962'de İstanbul'da öldü. Şişli Camii'ndeki cenaze namazının ardından eski cumhurbaşkanları için düzenlenen resmî ve askerî törenle Kafkas kökenli kişilerin omuzlarında Feriköy Mezarlığı'na defnedildi.

04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Pşımaho Kotse Yusuf İzzet
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Pşımaho Kotse hayat hikâyesinde anıyor Yusuf İzzet

    “Dağıstan'ın, Dağlık Cumhuriyet'in bağımsızlık savaşına yardım etmek üzere Osmanlı tarafından atanan Yusuf İzzet Paşa komutasındaki Kuzey Kafkasya Ordusu'nun desteğiyle Sovyet Rusya...”

05

Kaynaklar

7kaynak kaydı
3farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
10zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Pşımaho Kotse
    tr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "PŞIMAHO KOTSE". www.kuzeykafkasyacumhuriyeti.org. 31 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2021.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: ":0" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (B...
    arşiv · www.kuzeykafkasyacumhuriyeti.org · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Berzeg, Sefer E. (2011). Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti Devlet Başkanı Pşımaho Kotse (Kosok), Yaşamı ve Gurbet Yazıları. Ankara : Kuban Yayıncılık.
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Karmov, A.X. (2013). ДОРЕВОЛЮЦИОННАЯ ПУБЛИЦИСТИКА П.Т. КОЦЕВА. Известия Кабардино-Балкарского научного центра РАН, No : 4 (54), S:190-196. (DEVRİM ÖNCESİ GAZETECİ P.T. KOTSEVA. Rusya Bilimler Akademisi Kabardey-Balkar Bi...
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Karmov, A.X. (2017). ДОРЕВОЛЮЦИОННАЯ ЭМИГРАНТСКАЯ ПУБЛИЦИСТИКА П.Т. КОЦЕВА. Вестник Института гуманитарных исследований Правительства Кабардино-Балкарской Республики и Кабардино-Балкарского Научного центра Российской ака...
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Berzeg, Sefer E. (Ocak 2006). Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti 1917-1922, Sovyet Karanlığına Girerken (III. Cilt). İstanbul : Birleşik Kafkasya Derneği.
    erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Вопросы казачьей истории". 11 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2021.
    doc.knigi-x.ru · erişim 03.10.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Pşımaho Kotse” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    7 kaynak ve 10 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Daniyar İsmayilov

Türkmen asıllı Türkiye adına yarışan halterci · d. 1992

aynı alan · kültür & sanat

Halil Rıza Ulutürk

Azeri şair · 1932–1994

aynı alan · kültür & sanat

Ali İhsan Karacan

İş insanı ve akademisyen · d. 1951

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →