Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Osman Yaşar Reşer (ya da Oskar Emil Rescher) (1 Ekim 1883, Stuttgart, Almanya - 26 Mart 1972 İstanbul, Türkiye), Alman şarkiyatçı.
20. yüzyılın aktif oryantalistlerinden olan Osman Reşer, ilmî çalışmalarının ve muhtelif kurumlarda üstlendiği vazifelerin haricinde uzun yıllar kitap ticaretiyle meşgul oldu. Matbu kitapların yanı sıra 1913 senesinden itibaren İslâm yazmalarının Batı'daki kurumlara satılmasına aracılık etti.
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1883
Doğum ve Erken Yıllar
1883 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1902
Oskar Rescher, 1902'de Stuttgart'ta Eberhard-Ludwig-Gymnasium'dan mezun oldu.
Eğitim tek kaynak -
1903
Askerlik görevinden sonra 19 Ekim 1903'te Ludwig-Maximilians-Universität'ta (Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi) hukuk tahsiline başladı; 18 Temmuz 1904'te kaydını sildirdi.
Eğitim tek kaynak -
1908
1908'de mezun oldu.
Eğitim tek kaynak -
1909
26 Haziran 1909'da aynı üniversitede “Studien über Ibn Ginni und sein Verhältnis zu den Theorien der Baṣrī und Baġdādī” adını taşıyan teziyle doktor unvanını aldı.
Eğitim tek kaynak -
1913
Matbu kitapların yanı sıra 1913 senesinden itibaren İslâm yazmalarının Batı'daki kurumlara satılmasına aracılık etti.
Önemli eserler tek kaynak -
1918
1918'de dünyaya gelen König, Reşer'in ölümüne kadar onunla münasebetini sürdürdü.
Miras tek kaynak -
1919
“Studien über den Inhalt von 1001 Nacht” başlıklı habilitasyonunu 1 Mayıs 1919'da Friedrich-Wilhelms-Universität zu Breslau'da (bugün Wrocław Üniversitesi) tamamladı.
Eğitim tek kaynak -
1924
1924'te 41 yaşındayken kalıcı olarak İstanbul'a döndü.
Önemli eserler tek kaynak -
1937
1937 tarihinde Türk vatandaşı olduktan sonra Osman Yaşar Reşer adını aldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1939
Reşer, matbu kitaplardan oluşan ihtisas kütüphanesini 1939'da Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne sattı.
Eğitim tek kaynak -
1943
1943?) çiftinin tek çocuğu olarak Stuttgart'ta dünyaya geldi.
Önemli eserler tek kaynak
Hayat hikâyesi
01Hayatı
Oskar Rescher, 1 Ekim 1883'te Adolf (1856-1925) ve Leopoldina (ö. 1943?) çiftinin tek çocuğu olarak Stuttgart'ta dünyaya geldi. Tam adı Oskar Emil Rescher'dir. 1937 tarihinde Türk vatandaşı olduktan sonra Osman Yaşar Reşer adını aldı.
17. yüzyıldan beri varlığı bilinen Rescher ailesi, Güney Almanya'nın en geniş Yahudi yerleşimcilerindendi. Reşer'in dedesi Nehemias, hekim; annesinin babası Karl Kauffmann ise Stuttgartlı bir sanayiciydi. Otto (1852-1932) ve tek erkek kardeşi Adolf, babalarının köyü olan Schrozberg'den Stuttgart'a taşındı, burada tekstil ticaretiyle uğraştı ve zenginlik elde etti. Adolf, 1882'de Dina olarak da bilinen Leopoldina ile evlendi. Leopoldina 1943'te muhtemelen Theresienstadt toplama kampında öldü.
Oskar Rescher, 1902'de Stuttgart'ta Eberhard-Ludwig-Gymnasium'dan mezun oldu. Askerlik görevinden sonra 19 Ekim 1903'te Ludwig-Maximilians-Universität'ta (Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi) hukuk tahsiline başladı; 18 Temmuz 1904'te kaydını sildirdi. Aynı sene, Friedrich-Wilhelms-Universität zu Berlin'de (bugün Humboldt-Universität zu Berlin) Filoloji Fakültesi'nde Şark Dilleri okumaya başladı. 1908'de mezun oldu. 26 Haziran 1909'da aynı üniversitede “Studien über Ibn Ginni und sein Verhältnis zu den Theorien der Baṣrī und Baġdādī” adını taşıyan teziyle doktor unvanını aldı.
Doktorasını tamamladıktan sonra sahasında ilerlemek için 1909-1910'da Leipzig Üniversitesi'ne devam etti; 1909 senesinde DMG'ye tam üye oldu. Sahasında devrin önde gelen yayın organı olan ZDMG’de yazıları yayınlanmaya başladı. Aynı dönemde İstanbul’a ziyaretler gerçekleştirdi. Bu seyahatler esnasında İstanbul ve Bursa’daki yazma eserleri inceledi, bu konuda çalışmalar yaptı ve bunları yayınladı.
1909-1914 yıllarında, yazmalardan ve İsmail Saip Sencer’den (1873-1940) beslenerek hazırladığı kitapları ve makaleleri yayınladığı verimli bir dönem geçirdi. I. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla askere çağrıldı. Önce Montmédy’de, daha sonra Berlin yakınlarındaki Wünsdorf’ta bulunan Halbmondlager Esir Kampı’nda görev aldı. Wünsdorf’ta Müslüman esirlerin mektuplarını sansürlemekle görevliydi. Savaş sırasında bir süre Baalbek’te de bulundu.
“Studien über den Inhalt von 1001 Nacht” başlıklı habilitasyonunu 1 Mayıs 1919'da Friedrich-Wilhelms-Universität zu Breslau'da (bugün Wrocław Üniversitesi) tamamladı. Aynı üniversitede şark dilleri okuttu. Prusya Bilim, Kültür ve Eğitim Bakanı Carl Heinrich Becker'in (1876-1933) imzasını taşıyan ve aslı Güler Doğan Averbek'in şahsi arşivinde bulunan belgeye göre 11 Mayıs 1925 tarihinde profesör payesi almaya hak kazandı.
1924'te 41 yaşındayken kalıcı olarak İstanbul'a döndü. Ömrünün kalan kısmını kısmen Ankara'da, çoğunlukla İstanbul'da geçirdi. Almanya'daki Nazi iktidarı sebebiyle ülkesine dönemeyeceğini düşündüğünden Türk vatandaşlığına alınmak için başvurdu ve 2 Haziran 1937 tarihinde yayınlanan Resmî Gazete'deki kararnameye göre Türk vatandaşı oldu.
Türkiye'de yaşadığı yıllarda İstanbul Erkek Lisesi, Harbiye Mektebi, Darülfünun, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, İslâm Tetkikleri Enstitüsü, İstanbul İmam-Hatip Okulu, Topkapı Sarayı Müzesi Yazma Eserler Kütüphanesi'nde çalıştı.
Son yılları hastalıklarla ve maddi imkânsızlıklarla geçti. Bacaklarından rahatsızdı, egzema ve prostat büyümesinden muzdaripti, kolu uzun süredir alçıdaydı. Tedavisini Ayla König takip etti. 26 Mart 1972, Pazar gecesi saat 23.30'da vefat etti, İstanbul'un Zeytinburnu ilçesinde bulunan Silivrikapı Mezarlığı'na defnedildi.
Ayla König'in Reşer'in hayatında özel bir yeri vardı. 1918'de dünyaya gelen König, Reşer'in ölümüne kadar onunla münasebetini sürdürdü. Reşer'in bazı çalışmalarını daktilo etti, son yıllarında mektuplarını yazdı, Reşer'in kitap ticaretinde özellikle son dönemde önemli rol oynadı. Ölümünden sonra dördüncü şiir kitabının yayınlanmasını sağladı. Reşer'den kalan kütüphanenin büyük bir bölümünü sattı, kitapların bir kısmı ile Reşer'in terekesinin büyük bölümünü kendi nezdinde tuttu. Nişantaşı'nda bulunan dairesinde 20 Ağustos 1993'te çıkan yangının ardından intihar etti.
02Çalışmaları
Verimli bir âlim olan Reşer'in üretkenliği İsmail Saip Sencer'in vefatından sonra duraklasa da ölümüne kadar sürdü. 1909'da ilk makalesini yayınlayan Reşer, hayatı boyunca 58 kitap, 76 makale, 70 değerlendirme, 5 kitap tercümesi, 2 makale tercümesi neşretti. Kitapların dördü şiirlerinden ve bazı kısa yazılar ile hikâyelerden oluşmaktadır. Eserlerinin bir kısmı, doğumunun 100. yılı münasebetiyle Biblio Verlag Osnabrück tarafından tekrar neşredildi. İbn Hallikân'ın Vefeyât'ına hazırladığı indeks yayınlanamadı.
03Yazma ticareti
Reşer, matbu kitaplardan oluşan ihtisas kütüphanesini 1939'da Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne sattı. Bu kitapların kendisi tarafından düzenlenmiş ve notlandırılmış envanteri Güler Doğan Averbek'in şahsi arşivindedir. Daha sonra kurduğu ikinci kütüphanenin önemli bir bölümü, 1955-1972 yılları arasında İslâm Tetkikleri Enstitüsü'nde muhafaza edildi; ölümünün ardından Ayla König tarafından Ruhr-Universität Bochum, Seminar für Orientalistik'e satıldı.
Yaklaşık 50 yıl boyunca kütüphaneci olarak görev ifa eden ve 60 yıl boyunca kitap ticaretiyle meşgul olan Reşer, İslâm yazmalarını Batıyla, Batılı âlimlerin etütlerini ise Doğuyla buluşturmak istedi. İstanbul'da ve Ankara'da bulunduğu sürede pek çok İslam yazmasının Avrupa ve Amerika'daki kütüphanelere satılmasına aracılık etti. Bugün British Library (o zaman British Museum), Cambridge Üniversitesi Kütüphanesi, Oxford Üniversitesi Bodleian Kütüphanesi, Uppsala Üniversitesi Kütüphanesi, Basel Üniversitesi Kütüphanesi, Wrocław Üniversitesi Kütüphanesi, Yale Üniversitesi Beinecke Nadir Eser ve Yazma Kütüphanesi, California Üniversitesi Kütüphaneleri, Vatikan Havari Kütüphanesi, Prag Millî Kütüphanesi, Avusturya Millî Kütüphanesi, Berlin Devlet Kütüphanesi, Leipzig Üniversitesi Kütüphanesi, Hamburg Carl von Ossietzky Devlet ve Üniversite Kütüphanesi, Baverya Devlet Kütüphanesi-Münih, Heidelberg Üniversitesi Kütüphanesi, Göttingen Devlet Kütüphanesi ve Halle/Saale'deki Alman Şarkiyatçılar Birliği Kütüphanesi'nde Reşer'den satın alınmış Türkçe, Arapça ve Farsça binlerce yazma mevcuttur.
04Bibliyografya 6 kitap · kapaklı raf
Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.
Üretimleri
Rescher, Nicholas. Autobiography. Berlin/Boston: De Gruyter, Inc., .
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Osman Reşer hayat hikâyesinde anıyor Fuat Sezgin
““Fuat Sezgin’in Akim Kalan Brockelmann Projesi: Oskar Rescher’in Geschichte der arabischen Litteratur (GAL) Nüshası.” II.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Osman Reşertr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıNicholas Rescher, Autobiography. Berlin/Boston: De Gruyter, Inc., 2013, s. 302.erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıNicholas Rescher, age, s. 1.erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Osman Reşer” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
3 kaynak ve 12 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.