Osman Kavrakoğlu 1960 Darbesi ve Yassıada Yargılamaları

1. 27 Mayıs 1960Darbesi'nden bir süre önce çocukluk arkadaşı Suphi Bey aracılığıyla darbe yapılacağı haberini aldı. Söylentileri Adnan Menderes ve Celal Bayar ile paylaşmıştı. Bayar, 9 Subay Olayı'nda konunun üzerine gidilmesini istemiş, özellikle de 21 Mayıs'taki Harp Okulu yürüyüşünden endişe duymuşsa da askerin böyle bir girişimde bulunacağına olanak verilmemişti. 10 yıl iktidarda kalan Demokrat Parti’nin Ortak Divan Başkanlığı görevini yapan Kavrakoğlu, kısa bir süre sonra 27 Mayıs 1960 tarihinde tutuklanan DP vekilleri arasındaydı. Yassıada’ya sevk edildikten sonra 31 Ağustos 1960 günü ilk ifadesini verdi
2. Anayasa hükümlerinin değiştirildiğini ve memleketin tek parti rejimine sürüklediği iddialarını kesinlikle kabul etmedi. Üzerine atılı suçlamaları reddeden Kavrakoğlu, iddia edildiği gibi eylemlerin gerçekleşmediğini, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun 17. maddesinin himayesinde olduğunu belirtti. İktidar oldukları süre içinde deneyimsizlikten kaynaklı hatalar olsa da Menderes hükûmetinin hiçbir dönem dikta rejimi uygulamadığını dile getirdi. TBMM’den Anayasa'ya aykırı bir kanun çıkmayacağını, zira bunların Anayasa’ya aykırı olup olmadığını denetleyecek bir kurumun bulunmadığını belirtti. Her ne kadar yapılan eylemler esnasında yumuşak hareket edilse de politik deneyimsizliklerin de olduğunu söyledi. İkinci duruşmada avukatı Şevket Karadeniz gözükse de sonraki duruşmalarda savunmalarını kendi hazırladı
3. 1950’den 1960 yılına, Salahiyet Kanunu’nun (Polis Görev ve Yetki Yasası) Mecliste onaylanmasına kadar geçen sürede çeşitli tarihlerde yaptığı konuşmalar ve davranışları ile DP’nin tutumunu ön safta yürütenlerden biri olduğu için Yüksek Adalet Divanı tarafından on beş ayrı maddeden yargılanmıştır

Bu maddeler şunlardır

1. Cumhuriyet Halk Partisi’nin mallarının geri alınmasına dair 11 Aralık 1953 tarihli öneriyi imzalayan mebuslar arasında bulunması
2. Abana ilçesinin Bozkurt'a eklenmesine yönelik yasa tasarısının bütçe encümeninde üye olarak bulunması
3. Kırşehir’in ilçe durumuna getirilmesi yönündeki önerinin TBMM’de 30 Haziran 1954 günü görüşülmesi sırasında ve bu yasanın aleyhinde konuşan Osman Bölükbaşı’na zabıt ceride (Meclis tutanağı) 351’de "Sözünü geri alsın, burada zalim yok" demek suretiyle sataşması
4. 39. maddenin güncellenmesine yönelik tartışmaların değerine dair önerge vermesi
5. Kavrakoğlu'nun, Yassıada’da tutukluluk süresince çeşitli nedenlerden gerçekleşen ölümler nedeniyle sanık numarası 335-333-332 şeklinde değişti. Demokrat Parti’nin önem verdiği her işte, grupta veya TBMM’de ortaya atılıp onu yürütmek ve çıkarmak için çaba gösteren ve DP iktidarın ön safında gelenlerden biri olarak tanınmıştı kamuoyunda. Kavrakoğlu'na gerek konuşmaları ile gerek önergeleriyle asli faillerle asli iştirak hâlinde olduğu atfedildi. 15 Haziran 1961 tarihinde yapılan yirminci oturumda sorgu aşamasında Ethem Menderes’in günlüğünden alınan önemli bir not gündeme geldi. Ethem Menderes, 11 Mart 1959 Çarşamba günü günlüğüne "Tokyo, Çukurova, Sakary