Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Mustafa Okyay Kaynak (d. 19 Nisan 1948, Afyonkarahisar), Türk elektrik mühendisi ve akademisyen. Boğaziçi Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü emeritus öğretim üyesi ve aynı üniversitede UNESCO Mekatronik Kürsüsü başkanıdır. Türkiye Bilimler Akademisi'nin (TÜBA) asli üyesidir.
Mekatronik kavramını Türkiye'ye tanıtan ve ülkedeki ilk UNESCO Kürsüsü'nü bu alanda kuran isim olarak bilinir. Araştırma alanları arasında akıllı kontrol, yapay zeka, mekatronik, değişken yapılı sistemler (VSS) ve kayar kip kontrolü, endüstriyel siber-fiziksel sistemler ile veri güdümlü yöntemler yer alır. IEEE Fellow unvanını taşıyan Kaynak, 2017'den 2021'e kadar Clarivate Analytics tarafından her yıl "yüksek atıflı araştırmacı" (Highly Cited Researcher) olarak listelenmiştir.
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1948
Doğum ve Erken Yıllar
1948 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1964
Lise öğrenimini Ankara'da Kurtuluş Lisesi'nde tamamlayan Kaynak, Selüloz ve Kâğıt Fabrikaları (SEKA) adına devlet bursuyla 17 yaşında Birleşik Krallık'a gönderildi (1964–1972 Devlet Bursu).
Önemli eserler tek kaynak -
1965
1965–1966 yılları arasında Londra'da North Western Polytechnic'te "A-Level" düzeyinde Genel Eğitim Sertifikası derslerini gördü.
Eğitim tek kaynak -
1966
1966–1969 yılları arasında Birmingham Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü'nde lisans (BSc) öğrenimini gördü ve 1969 yılında birincilik dereceyle (Honours, Class I) mezun oldu.
Eğitim tek kaynak -
1972
Yüksek lisans çalışmaları sırasında danışmanının önerisiyle programını doktoraya çevirdi ve 1972 yılında aynı bölümden doktora derecesini kazandı.
Miras tek kaynak -
1973
Eylül 1973 – Ekim 1974 arasındaki askerlik hizmetini Ankara'da NATO Altyapı Daire Başkanlığı'nın Hava Kuvvetleri Birimi'nde teğmen-proje mühendisi olarak yaptı.
Önemli eserler tek kaynak -
1975
Şubat 1975 – Temmuz 1978 arasında Cidde'de Suudi Arabistan Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nde elektronik mühendisi olarak çalıştı; bu görev mecburi hizmet borcunu kapatabilmek amacıyla üstlenilmişti.
Önemli eserler tek kaynak -
1979
1 Ocak 1979 tarihinde Boğaziçi Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü'nde öğretim üyeliğine başladı.
Eğitim tek kaynak -
1981
Ekim 1981 – Mayıs 1982'de Matsumae Uluslararası Vakfı bursuyla Tokyo Üniversitesi Endüstriyel Bilimler Enstitüsü'nde misafir araştırmacı olarak çalışan Kaynak, bu görev sırasında mekatronik kavramıyla tanıştı ve bu kavramı Türkiye'ye taşıyan akademisyen olarak anıldı.
Eğitim tek kaynak -
1987
1987 yılında IEEE Transactions on Automatic Control dergisinde değişken yapılı sistemler tabanlı kontrol konusunda yayımladığı çalışmalar, kayar kip kontrolü alanında dönüm noktası olarak gösterilmektedir.
Önemli eserler tek kaynak -
2001
Ayrıca Eylül 2001 – Temmuz 2013 döneminde Hava Harp Okulu Havacılık ve Uzay Teknolojileri Enstitüsü'nde yarı zamanlı profesör olarak ders verdi.
Eğitim tek kaynak -
2003
2003 yılında "değişken yapılı sistemler teorisine ve bu teorinin mekatronikte uygulamalarına yaptığı katkılar" gerekçesiyle IEEE Fellow seçilmiştir.
Önemli eserler tek kaynak -
2017
IEEE Fellow unvanını taşıyan Kaynak, 2017'den 2021'e kadar Clarivate Analytics tarafından her yıl "yüksek atıflı araştırmacı" (Highly Cited Researcher) olarak listelenmiştir.
Önemli eserler tek kaynak
Hayat hikâyesi
01Eğitimi
Lise öğrenimini Ankara'da Kurtuluş Lisesi'nde tamamlayan Kaynak, Selüloz ve Kâğıt Fabrikaları (SEKA) adına devlet bursuyla 17 yaşında Birleşik Krallık'a gönderildi (1964–1972 Devlet Bursu). 1965–1966 yılları arasında Londra'da North Western Polytechnic'te "A-Level" düzeyinde Genel Eğitim Sertifikası derslerini gördü.
1966–1969 yılları arasında Birmingham Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü'nde lisans (BSc) öğrenimini gördü ve 1969 yılında birincilik dereceyle (Honours, Class I) mezun oldu. Yüksek lisans çalışmaları sırasında danışmanının önerisiyle programını doktoraya çevirdi ve 1972 yılında aynı bölümden doktora derecesini kazandı.
02Sanayi yılları (1972–1979)
Doktora çalışmasının ardından Türkiye'ye dönen Kaynak, Eylül 1972 – Nisan 1973 ve Ekim 1974 – Şubat 1975 dönemlerinde İzmit'teki SEKA Genel Müdürlüğü'nde elektronik mühendisi olarak çalıştı. Eylül 1973 – Ekim 1974 arasındaki askerlik hizmetini Ankara'da NATO Altyapı Daire Başkanlığı'nın Hava Kuvvetleri Birimi'nde teğmen-proje mühendisi olarak yaptı.
Şubat 1975 – Temmuz 1978 arasında Cidde'de Suudi Arabistan Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nde elektronik mühendisi olarak çalıştı; bu görev mecburi hizmet borcunu kapatabilmek amacıyla üstlenilmişti.
03Aile
Eşi Pervin Kaynak'tır; çiftin Ece adında bir kızı vardır.
04Boğaziçi Üniversitesi (1979–)
- 1 Ocak 1979 tarihinde Boğaziçi Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü'nde öğretim üyeliğine başladı. Akademik yükseltmeleri şu şekilde gerçekleşti:
- Nisan 1983'e kadar Yardımcı doçent
- Ağustos 1988'e kadar Doçent
- Nisan 2015'e kadar Profesör
- Nisan 2015'ten itibaren Emeritus Profesör
- Boğaziçi Üniversitesi'nde aşağıdaki idari görevleri yürüttü:
- Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Başkan Yardımcısı (Nisan 1981 – Ağustos 1986)
- Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Başkanı (Nisan 1983 – Mayıs 1985)
- Biyomedikal Araştırma Enstitüsü Müdürü (Mayıs 1985 – Ağustos 1986)
- Boğaziçi Üniversitesi Senato Üyesi (Mayıs 1985 – Ağustos 1986)
- Mekatronik Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü (Ekim 1995 – Haziran 1997; Ekim 1998 – Nisan 2015)
- Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Başkanı (Ağustos 1998 – Ekim 2000)
- UNESCO Mekatronik Kürsüsü Başkanı (Kasım 1993 – günümüz)
- Ayrıca Eylül 2001 – Temmuz 2013 döneminde Hava Harp Okulu Havacılık ve Uzay Teknolojileri Enstitüsü'nde yarı zamanlı profesör olarak ders verdi.
05Yurt dışı görevleri
- Ekim 1981 – Mayıs 1982'de Matsumae Uluslararası Vakfı bursuyla Tokyo Üniversitesi Endüstriyel Bilimler Enstitüsü'nde misafir araştırmacı olarak çalışan Kaynak, bu görev sırasında mekatronik kavramıyla tanıştı ve bu kavramı Türkiye'ye taşıyan akademisyen olarak anıldı. Daha sonraki uzun süreli yurt dışı görevleri arasında şunlar bulunur:
- Dortmund Üniversitesi Robotik Araştırma Enstitüsü, Almanya — Alexander von Humboldt Vakfı bursuyla (Kasım 1986 – Ekim 1987)
- Michigan Teknoloji Üniversitesi, ABD — Misafir doçent (Eylül 1990 – Temmuz 1991)
- Singapur Ulusal Üniversitesi — Misafir profesör, Mekatronikte M.Sc. Programı (Temmuz 1997 – Temmuz 1998)
- Münih Teknik Üniversitesi, Almanya — Humboldt destekli misafir profesör (Ağustos 2001)
- Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley — Misafir araştırmacı (Temmuz–Ağustos 1993, NATO ortak araştırma projesi)
- Çin'deki görevleri arasında, Harbin Teknoloji Enstitüsü'ndeki "1000 Kişi" (Qianren/Thousand Talents) Programı profesörlüğü (Temmuz 2013 – Temmuz 2017) ve sonrasındaki yarı zamanlı kürsü profesörlüğü (2017–2021) ile Pekin Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nde 1000 Kişi Programı profesörlüğü (2018–2021) yer alır. Ayrıca Kasım 2017 – Ağustos 2021 arasında Kral Fahd Petrol ve Maden Üniversitesi'nde adjunct profesör olarak görev yaptı.
06Araştırma alanları
- Kaynak'ın akademik çalışmaları başlıca şu alanları kapsar:
- Kayar kip kontrolü ve değişken yapılı sistemler (VSS) teorisi
- Yapay sinir ağları, bulanık mantık ve sezgisel hesaplama tabanlı akıllı kontrol
- Tip-2 bulanık küme teorisi ve uygulamaları
- Mekatronik sistemler ve akıllı motor sürücüleri
- Endüstriyel siber-fiziksel sistemler ve Endüstri 4.0
- Veri güdümlü hata teşhisi ve hataya dayanıklı kontrol
- Robotik manipülatörlerin ve insansız hava araçlarının kontrolü
- Yapay zeka ve dijital ikiz teknolojileri
- 1987 yılında IEEE Transactions on Automatic Control dergisinde değişken yapılı sistemler tabanlı kontrol konusunda yayımladığı çalışmalar, kayar kip kontrolü alanında dönüm noktası olarak gösterilmektedir. 2003 yılında "değişken yapılı sistemler teorisine ve bu teorinin mekatronikte uygulamalarına yaptığı katkılar" gerekçesiyle IEEE Fellow seçilmiştir.
07IEEE Endüstriyel Elektronik Topluluğu
- IEEE Endüstriyel Elektronik Topluluğu'nda (IEEE Industrial Electronics Society) çeşitli kademelerde görev almıştır:
- Yönetim Komitesi Üyesi (AdCom Member) (1990–)
- Yayınlar Başkan Yardımcısı (1994–1995)
- Teknik Faaliyetler Başkan Yardımcısı (1996–1997)
- İdari İşlerden Sorumlu Başkan Yardımcısı (1998–1999)
- Seçilmiş Başkan (2000–2001)
- Başkan (2002–2003)
- Yeni Gelişen Teknolojiler Teknik Komitesi Başkanı (1991–1996)
08Diğer mesleki görevler
- IEEE Sistemler, İnsan ve Sibernetik Topluluğu (SMCS) Organizasyon ve Planlamadan Sorumlu Başkan Yardımcısı (2022–2024)
- IEEE Türkiye Şubesi Başkanı (2011–2012)
- IEEE Hesaplamalı Zeka Topluluğu (CIS) Konferanslardan Sorumlu Başkan Yardımcısı (2004–2005)
- IFAC Ekonomik, İş ve Finansal Sistemler Teknik Komitesi (TC 9.1) Başkan Yardımcısı (2014–2020)
- IEEE Kontrol Sistemleri Topluluğu Yönetim Kurulu Üyesi (2019)
- IEEE Sistemler, İnsan ve Sibernetik Topluluğu Yönetim Kurulu Üyesi (2016–2018, 2019–2021)
09Düzenlediği uluslararası konferanslar
- Çok sayıda uluslararası bilimsel toplantının genel başkanlığını yürütmüştür. Bunların başlıcaları şunlardır:
- IEEE Endüstriyel Elektronik Uluslararası Sempozyumu (ISIE 2014), İstanbul
- IEEE Global Mühendislik Eğitimi Konferansı (EDUCON 2014), İstanbul
- 9. Asya Kontrol Konferansı (ASCC 2013), İstanbul
- IEEE Sistemler, İnsan ve Sibernetik Konferansı (SMC 2010), İstanbul
- IFAC Uyarlamalı ve Öğrenme Kontrol ve Sinyal İşleme Çalıştayı (ALCOSP 2010), Antalya
- 10. Uluslararası Değişken Yapılı Sistemler Çalıştayı (VSS 2008), Antalya
- IEEE Uluslararası Elektrik Makineleri ve Sürücüleri Konferansı (IEMDC 2007), Antalya
- Uluslararası Bulanık Sistemler Birliği Kongresi (IFSA 2003), İstanbul
- ICANN/ICONIP 2003, İstanbul
- IEEE Kontrol Uygulamaları Konferansı (CCA 2003), İstanbul
- Akdeniz Kontrol ve Otomasyon Konferansı (MED'04), Kuşadası
- Uluslararası Mekatronik Konferansı (ICM'04), İstanbul
10Uluslararası ödüller
- IEEE Üçüncü Bin Yıl Madalyası (Third Millennium Medal) (2000)
- IEEE/IES Anthony J. Hornfeck Hizmet Ödülü (2005)
- IEEE Fellow unvanı (2003) – "değişken yapılı sistemler teorisine ve mekatronikte uygulamalarına katkıları için"
- APNNA (Asya-Pasifik Sinir Ağları Topluluğu) Liderlik Ödülü (2003)
- IEEE/IES Dr.-Ing. Eugene Mittelmann Başarı Ödülü (2011)
- IEEE/SMCS Üstün Katkı Ödülü (2011)
- Çin Dostluk Ödülü (2016) — mühendislik bilimleri alanında bu ödüle Türkiye'den layık görülen ilk bilim insanıdır.
- Humboldt Araştırma Ödülü (Humboldt Research Award) (2016)
- IEEE Access Outstanding Associate Editor Ödülü (2017)
- Japonya Bilim Geliştirme Cemiyeti (JSPS) Kıdemli Ödülü (2018)
- Doctor Honoris Causa, Óbuda Üniversitesi, Macaristan (2020)
- Guide2Research, 2020 Türkiye'nin En İyi Bilim İnsanları Listesi'nde 3. sıra (2020)
- Clarivate Analytics Highly Cited Researcher (2017, 2018, 2019, 2020, 2021)
- IEEE Industrial Electronics Society / Computational Intelligence Society / Systems, Man and Cybernetics Society / Systems Council Distinguished Lecturer
11Çin'deki onurlar
- Çin "1000 Kişi" (Qianren) Programı Profesörlüğü (2013)
- Wuhan Üniversitesi Misafir Profesörü (2012–2015)
- Harbin Teknoloji Enstitüsü Misafir Profesörü (2004–2006)
12Türkiye'deki ödüller
- Türkiye Bilimler Akademisi Üstün Araştırma Ödülü (Boğaziçi Üniversitesi, 2003 ve 2013)
- Mustafa Parlar Vakfı Bilim Ödülü (2015)
- Türkiye Bilimler Akademisi Uluslararası Akademi Ödülü (2020)
- Türkiye Bilimler Akademisi Asli Üyeliği (2022– )
13Burslar
- Türk Devleti Yurt Dışı Eğitim Bursu (1964–1972)
- Matsumae Uluslararası Vakfı Bursu (1981–1982)
- Alexander von Humboldt Vakfı Bursu (1986–1987)
- IFAC Japonya Vakfı Bursu (1990)
14Yayınları
Kaynak; yazarı veya ortak yazarı olduğu üçü İngilizce, ikisi Türkçe olmak üzere beş kitap, yedi adet editörlüğünü yaptığı kitap ve dört yüzü aşkın hakemli makale ile uluslararası literatüre katkıda bulunmuştur. Web of Science verilerine göre 13 yüksek atıflı (highly cited) yayınına yalnızca bu yayınlardan 3.600'ün üzerinde atıf yapılmıştır.
15Seçilmiş kitapları 3 kitap · kapaklı raf
Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Okyay Kaynak kendi hikâyesinde anılıyor Mehmet Önder Efe
“Yüksek lisans derecesini 1996 yılında Boğaziçi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Sistem ve Kontrol Mühendisliği programından, doktora derecesini ise yine aynı üniversitenin Elek...”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Okyay Kaynaktr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Curriculum Vitae of Okyay Kaynak" (PDF). Boğaziçi Üniversitesi Mekatronik Araştırma ve Uygulama Merkezi. 13 Ocak 2022. 16 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.mecha.bogazici.edu.tr · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Çalışmaları en çok atıf alan duayen akademisyen Prof. Dr. Okyay Kaynak". Boğaziçi Üniversitesi Haberler. 28 Ocak 2021. 5 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.haberler.bogazici.edu.tr · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Okyay Kaynak". IEEE Systems Council. 18 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.ieeesystemscouncil.org · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Çin'den Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okyay Kaynak'a büyük ödül". Hürriyet Kampüs. 7 Ekim 2016. 17 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.hurriyet.com.tr · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Okyay Kaynak” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
5 kaynak ve 13 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.