Kısaca kimdir?
Ney (Fransızca telaffuz: [nɛ̃y], Farsça: نی; diğer dillerde: nai, nye, nay, gagri tuiduk, karghy tuiduk), üflemeli çalgıdır. Kaşgarlı Mahmut, Divân-ı Lügati't-Türk adlı Türk kültür ve dilini anlatan eserinde, sagu denilen, "erler" için düzenlenen, ölüm, erdem ve acıları anlatan törenlerde kullanıldığını aktarmıştır.
"Ney", içi boş tüpü olan her şeyi ifade eden Farsçaya bir kelimedir Farsçaya nâ veya nay (kamış) adını almıştır. Farsçaya toplumunda da üflemeli çalgıların hemen tümü için kullanılan mizmâr sözcüğü (nefes borusu, ses organı anlamında) ney için de kullanılmıştır. Türkçede ise hemen her zaman ney olarak anılmıştır. Romanya'da nayu olarak adlandırılır.
Sümer toplumunda MÖ 5000 yıllarından itibaren kullanıldığı sanılan bu çalgıya ait elimizdeki en eski bulgu, MÖ 3000-2800 yıllarından kalan bugün Amerika'da Philadelphia Üniversitesi Müzesi'nde sergilenen neydir. Çalgının o dönemlerde de dinsel törenlerde kullanıldığı sanılmaktadır.
Ney çeşitleri
—Ney çeşitleri
- Başlıca 13 çeşit ney vardır. Kısadan uzuna doğru ana ahenk ve ara ahenk (mabeyn) ney çeşitleri aşağıdaki gibidir:
- Ney Çeşidi
- Bolahenk nısfiye
- Bolahenk-süpürde mabeyni
- Süpürde ney
- Müstahsen
- Yıldız ney
- Kız ney
- Kız-mansur mabeyni
- Mansur ney
- Mansur-şah mabeyni
- Şah ney
- Davud ney
- Davud-bolahenk Mabeyni
- Bolahenk Ney
- Not Neylerin uzunlukları yaklaşık ölçülerdir. Kamış çapına ve hacmine bağlı olarak bu oranlar artı ya da eksi değişkenlik gösterirler
- Neylerin boyları uzadıkça ses elde edilmesi, kontrolü ve parmakların perdelere rahatça ulaşıp kıvrak hareket edebilmesi zorlaşmaktadır. Bu nedenle neye yeni başlayacak bir kişiye mansur veya kız neyi gibi orta-üst uzunlukta neyler tavsiye edilmektedir. Bu neylerde hakimiyet sağlayan kişi daha kısa neylerde kolayca başarılı olabilir. Şah ney günümüzde bazı usta neyzenler tarafından solo olarak kullanılmakta, Davud ney çok nadiren kullanılmakta, Davud-Bolahenk Mabeyni ile Bolahenk neyler ise hemen hiç kullanılmamaktadırlar. Klasik Osmanlı Musıkisi icracıları genellikle mansur, kız, yıldız ve sipürde ahenklerinde icra ettiklerinden bu ahenklerdeki neyler en çok kullanılanlardır
Ney · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Ney kendi hikâyesinde anılıyor Gökhan Abur
“yılı kutlamalarında sanatçılar Deniz Arcak ve Asu Maralman'ın yanı sıra Devlet Opera ve Balesi ekibinin katılımıyla Tarsus, Mersin ile Mersin Opera Binası'nda sahneye çıkmıştır.”
-
Ney kendi hikâyesinde anılıyor Kenan Eyüp Şahin
“Şirketin ayrıca Londra, Paris, Münih, Madrid, Singapur ve Sydney'de ofisleri vardır.”
-
Ney kendi hikâyesinde anılıyor Lâgarî Hasan Çelebi
“Murad döneminde gerçekleştirdiği bu sıra dışı deneyle roket teknolojisinin ve dikey uçuşun dünya tarihindeki en önemli öncülerinden biri olarak kabul edilir.”
-
Ney kendi hikâyesinde anılıyor Durmuş Akbulut
“İlk kitabı, Resim Neyi Anlatır 2005'te, ikinci kitabı Açık Beden 2007'de, Üçüncü kitabı Türk Resminin Öncüleri: "Osman Hamdi ve Batı Kuşağı" 2009'da, dördüncü kitabı Sinemanın İlkl...”
-
Ney kendi hikâyesinde anılıyor Mircan Kaya
“Sidney, Hollanda, Venedik, Slovenya ve Londra gibi dünyanın farklı bölgelerinden saha kayıtlarını da içeren Antipodesia albümü Türkiye'de deneysel müzik alanında bir ilk denebilece...”
-
Ney kendi hikâyesinde anılıyor İbrahim Gökçek
“Avukatı Didem Ünsal'ın yaptığı açıklamada, iki Grup Yorum üyesinin ambulansla hastaneye götürüldüğünü ve acil servisinden girişlerinin yapıldığını, burada müdahaleyi ve tedaviyi ka...”
-
Ney kendi hikâyesinde anılıyor Remide Olcay Neyzi
“Olcay Neyzi, Türkiye'de modern pediatri eğitiminin kurucu figürlerinden biri olan öncü bir Türk çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanıdır.”
-
Ney kendi hikâyesinde anılıyor Ali Adnan Ertekin Menderes
“1953 yılında CHP'nin tek parti iktidarı sırasında edindiği malları haczedildi ve hazineye aktarıldı.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.
Buradan nereye?
Faruk Beşok
Basketbol antrenörü ve kısa forvet pozisyonunda oynayan eski profesyon... · d. 1971
Hamit Kapancı
Kültür & Sanat · 1878–1928
Hüsnü Mahalli
Suriyeli Türkmen Orta Doğu ve siyaset uzmanı, akademisyen, gazeteci ve... · d. 1949