Nâzım Resmor

1867 yılında Erzurum'da doğdu. Mekteb-i Mülkiyeden mezun oldu. Önce Bâb-ı Seraskerî Muhasebe Kalemi Mülâzımlığı, sonra Adana, îşkodra ve Yanya Vilayetleri Mektupçuluk görevlerinde bulundu. Gevgili ve Hama Sancakları Mutasarrıflıkları görevlerinden sonra 1911 yılında Van Vali Vekilliği, 1912 yılında ise Harput Valililiğine terfi etti.

Yanya'da İttihat ve Terakki Cemiyetine girdikten sonra II. Meşrutiyetin ilânında rol oynadı. Bu yüzden 1919'da Damat Ferit Hükûmetince azledilen 19 validen biriydi.

İlk Büyük Millet Meclisinde (1. Dönem) Tokat Milletvekili olarak yer aldı. Ankara'da ilk hükûmetin kurulması üzerine Dahiliye Vekaleti Müsteşarlığına seçildi ve bu görevi bir ay süreyle yürüttü.

1920 yılında Yeşil Ordu Cemiyeti kurucuları arasında yer aldı, bu cemiyetin İslami-Bolşevik çizgideki programının hazırlanmasına katıldı ve Genel Sekreterliğini üstlendi. Bu cemiyete üye olan diğer milletvekilleriyle birlikte Millet Meclisinde 14 kişilik Halk Zümresi adlı grubu oluşturdu.

Büyük Millet Meclisi Hükûmetinin Cami Baykut ardından 2. Dahiliye Vekili olan Hakkı Behiç Bey'in kendisine yöneltilen sert soru önergeleri üzerine istifası üzerine 4 Eylül 1920 tarihli toplantıda Mustafa Kemal, Albay Refet (Bele) Bey'i aday gösterdi. Henüz üç ay önce, 1920 Haziran ayında kurulan Halk Zümresi ise Nâzım Bey'i aday gösterdi. İlk turda kazanan olmadı fakat ikinci turda Refet Bey 187 oyun 65'ini alabilirken, 98 oy alan Nâzım Bey Dahiliye Vekili seçildi. Fakat sadece 1 gün Dahiliye Vekilliği yapabildi. Çünkü Mustafa Kemal iç işleri bakanlığı gibi önemli bir makama üçüncü kez Bolşevik eğilimli bir kişinin seçilmiş olmasına büyük tepki göstererek seçimi tanımadığını beyan etti. Dahiliye Vekili sıfatıyla kendisiyle görüşmeye gelen Nâzım Bey ile görüşmeyi bile kabul etmedi. Merkez Ordusu Komutanı Nurettin Paşa'nın kendisini ölümle tehdidine kadar varan baskılar ve o sıralarda Ankara Keçiören'de misafir olduğu evde Mustafa Kemal'in ziyaret ettiği Çerkez Ethem'in ricası sonucunda Nâzım Bey bir gün sonra görevinden istifa etti. 6 Eylül günü yapılan yeni oylamada 131 oy alan Refet Bey yeni Dahiliye Vekili oldu. Mustafa Kemal yıllar sonra, 1927'de verdiği Büyük Nutuk'ta Meclis iradesine karşı koymasını "Bu zatın yabancı çevrelere casusluk ettiğine de asla şüphe etmiyordum. Nitekim, daha sonra İstiklâl Mahkemeleri birçok gerçeği ortaya koymuştu. ... Böylece Nâzım Bey, Hükûmet'in bütün iç idare makinesinin başında, memleket ve millete değil, fakat paralı uşağı olduğu kimselerin isteklerinin gerçekleşmesine en büyük hizmeti yapabilecek duruma gelebilmiştir." diyerek açıkladı.

Nâzım Bey aynı zamanda Ankara'da gizli olarak kurulan Türkiye Komünist Partisi (TKP) örgütlenmesi ve Aralık 1920'de yasal olarak kurulan ve Komintern (Komünist Enternasyonal) programına bağlılığını ilan eden Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası (THİF) içinde de Salih Hacıoğlu ile birlikte önde gelen bir rol oynadı. Bu arada yayınladıkları Emek adlı gazetede yürütülen Bolşevik propaganda Ankara'da artan bir t