Mustafa Sâmi Efendi

İstanbul'da doğdu. Kaynaklarda çocukluk ve ilk gençlik yılları hakkında bilgi yoktur. Memuriyete Defterdar Mektûbî Kalemi'nde başladı; ardından hamamlar kâtipliği, ihtisap kâtipliği, bazı vezirlerin divan kâtipliği görevlerinde bulundu. 1833 yılında hâcelik rütbesi verildi, kısa bir süre sonra Viyana sefâreti kâtipliğine tayin edildi. İstanbul'a dönüşünde Âmedî Kalemi hulefâlığına getirildi. 1838'de Paris sefiri Ahmed Fethi Paşa'nın maiyetine baş sır kâtibi olarak gönderildi. 27 Nisan'da İstanbul'dan yola çıkan Sâmi Efendi Malta, Napoli, Roma, Floransa, Milano, Venedik, Trieste, Viyana, Prag, Berlin, Frankfurt, Brüksel ve Londra gibi Avrupa'nın belli başlı şehirlerine uğrayan bir güzergâh üzerinden 23 Eylül'de Paris'e ulaştı. Bu seyahate ve Paris'te bulunduğu yıllara ait intibalarını Avrupa Risâlesi adıyla kaleme aldığı sefâretnâmesinde anlatmıştır. 1839'da İstanbul'a dönüşünün ardından Posta ve Telgraf nâzırı oldu. Avrupa Risâlesi'nin yayımlanmasından sonra da 1840'da Takvimhâne nâzırlığına getirildi. Takvîm-i Vekāyi'de devrin önemli siyasî gelişmelerine dair bazı yazılar kaleme aldı. Takvimhâne nâzırlığından Mayıs 1841'de azledilen Sâmi Efendi'nin azline sebep, Ahmed Lutfi Efendi'nin bildirdiğine göre kendi örf ve âdetlerimizi kötüleyip Avrupa'yı övmesi, bu yoldaki ölçüsüz sözleri ve özellikle Mustafa Reşid Paşa'ya intisabı ile Tanzimat'ın ilânı ve uygulanması sırasında birtakım yanlış davranışları olmuştur. 1846'da Ziraat Meclisi âzası, kısa bir süre sonra da Viyana maslahatgüzârı oldu. Eylül 1846'da Berlin sefiri olarak görevlendirildi. Ağustos 1849'da ûlâ sınıf-ı sânîsi rütbesine yükseltilip Tahran sefirliğine tayin edildi. Haziran 1851'de tekrar azledilerek İstanbul'a döndü. Vefatında Haydarpaşa Kabristanı'na defnedildi.