biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Mustafa Reşid Paşa
Osmanlı sadrazamı, devlet adamı ve diplomat · 1800–1858

Mustafa Reşid Paşa Ailesi

Koca Mustafa Reşid Paşa (Osmanlıca: قوجه مصطفی رشید پاشا; 13 Mart 1800 — 7 Ocak 1858), Osmanlı sadrazamı, devlet adamı ve diplomat.

Hayat çizgisi 5 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1839–1858
180018301858
Eğitim Önemli eserler Miras Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Koca Mustafa Reşid Paşa (Osmanlıca: قوجه مصطفی رشید پاشا; 13 Mart 1800 — 7 Ocak 1858), Osmanlı sadrazamı, devlet adamı ve diplomat.

Osmanlı Devleti'nde Tanzimat'ın mimarı ve devrin en önemli devlet adamlarından biridir. Sultan Abdülmecit döneminde 6 kez olmak üzere toplam 7 yıl 1 ay Sadrazamlık yapmıştır. Ayrıca 4 kez Hariciye Nazırlığı, Edirne Valiliği, birden fazla kez ise Paris ve Londra Elçiliği görevinde bulunmuştur.

İngiliz yanlısı bir politikası olan Mustafa Reşid Paşa, Hariciye Nazırlığı döneminde 1838'de Baltalimanı Antlaşması ile İngilizlere ticari imtiyazlar bağışlayarak gittikçe ağırlaşan Mısır meselesinde İngilizlerin desteğini sağlamaya çalışmış ancak bu anlaşmanın, Osmanlı iktisadi hayatına zarar verdiğini düşünen kişiler tarafından ciddi eleştirilere maruz kalmıştır. Özgürlükleri, insan haklarını, modern eğitimi, teknolojik yenilikleri ülkesine taşımak ve Avrupa devletleri katında saygınlık kazanmasını sağlayarak bu devletlerle siyasi, ekonomik ve askeri anlaşmalar gerçekleştirmek amacıyla hazırladığı Tanzimat Fermanı'nı 3 Kasım 1839 Gülhane Parkı'nda okuyarak ilân etmiş ve 19. yüzyıl boyunca hukuk, eğitim, askeri ve sosyal alanlarda gerçekleşecek reformlar dönemini açmıştır. 1840'ta imzalanan Londra Antlaşması ile Mısır sorununun bir çözüme kavuşturulmasında büyük rol oynadı.

Sultan Abdülmecid, onca güvendiği ve Tanzimat'ın mimarı sayılan Mustafa Reşid Paşayı ancak 1846 yılında sadarete getirebildi. Mustafa Reşid Paşa yapılan reformların garantisini eğitim olarak görmekte idi. Bunun için 1846 yılında Meclis-i Maarif-i Umumiye'yi kurdu. 1851'de Mustafa Reşid Paşa'nın girişimi ile Avrupa bilim akademileri örnek alınarak Encümen-i Daniş adında bir bilim ve kültür kurulu oluşturuldu.

1853'te Kırım Savaşı patlak verdiği sırada Hariciye Nazırlığı görevindeydi ve Rusya'ya karşı İngiltere ve Fransa'yı Osmanlı Devleti'nin yanına çekmeyi başardı. 1856'da kendisinin yetiştirdiği yeni Sadrazam Âli Paşa'nın hazırladığı Islahat Fermanı'nı Devletin çıkarlarına aykırı bulduğunu belirterek şiddetle tenkit etti. Son sadrazamlık dönemi esnasında 7 Ocak 1858 tarihinde 57 yaşındayken İstanbul'da hayatını kaybetti.

02

Ailesi

—Ailesi

İki evlilik yapmıştır. ilk eşi Mısır divan efendisinin kızı Emine Hanım'dır. İki yıl sonra zengince bir kadın olan, eniştesi Ali Paşa'nın hânesinden çıkma Âdile Hanım'la evlenmek üzere ilk eşinden ayrılmıştır. Mehmed Cemil (ilk eşinden), Mahmud Mazhar, Ahmed Celâl, Ali Galib ve Sâlih adlı beş oğlu olmuştur. Mehmed Cemil Paşa üç defa Paris sefirliğinde bulunmuştur. Küçük oğlu Sâlih Bey, Hariciye Mektûbî ve Âmedî kalemlerinde çalışmıştır. Diğer oğlu Ahmed Celâl Bâb-ı Âli Kalemi'nde yetişmiş, Meclis-i Vâlâ, Tanzimat Meclisi ve Meclis-i Âyan üyeliği yapmıştır.

Mustafa Reşid Paşa · diğer bölümler

← Mustafa Reşid Paşa profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1800

    Doğum ve Erken Yıllar

    1800 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1821

    Fakat 1821'de Seyyid Ali Paşa görevinden alındı ve üç yıl İstanbul'da ikamete zorlanarak görevsiz ve işsiz kaldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1824

    1824'te Sadaret Mektub-i kalemine girdi.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1827

    Kavalalı Mehmed Ali Paşa temsilcileri 1827'deki Navarin Olayı sonunda bazı kabul edilemeyen taleplerde bulunmuş ve uzlaşmaz tavırlar almışlardı.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1828

    1828 Osmanlı-Rus Savaşı başlayınca ordu katibi olarak sefere katıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1829

    1829'da Rusya ile yapılan Edirne Antlaşması için, Rus delegeleri ile birlikte müzakerelere katip olarak katıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1830

    Bu görevde iken 1830'da Cezayir'i işgal etmiş olan Fransa'nın bu arazileri tekrar Osmanlı Devleti yönetimine vermesini sağlaması beklenmekteydi ama Mustafa Reşid diplomasi ile bunu başaramadı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1831

    Yapılan müzakereler sırasında katip Mustafa Reşid, Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın dikkatini çekti ve ona Kahire'de iş teklif edildi; fakat Mustafa Reşid bunu kabul etmedi ve 1831'de İstanbul'a döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1832

    21 Aralık 1832'de Osmanlı ordusu İbrahim Paşa komutasındaki Mısır Ordusuna Konya Muharebesi'nde mağlup olup bozguna uğradı.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1833

    29 Mart 1833'te Mısır Ordusu Komutanı İbrahim Paşa'ya gönderilen Osmanlı merkez müzakere heyetinin katibi Mustafa Reşid idi.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1834

    Temmuz 1834'te genç yaşta olan Mustafa Reşid, Amedilik görevi üzerinde kalmak üzere "fevkalade orta elçi" olarak, Sultan II.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1835

    1835'te İstanbul'a geri çağrıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1836

    13 Eylül 1836'da Osmanlı Devleti Londra Büyükelçisi Mehmed Nuri Efendi Paris Büyükelçiliğine getirildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1837

    Haziran 1837'de ise o zaman İstanbul'da Hariciye Nazırı olan Ahmed Hulusi Paşa görevi yapmakta iken beklenmedik bir zamanda hayatını kaybetti.

    Miras tek kaynak
  15. 1838

    25 Ocak 1838'de "paşa" unvanı verildi.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Mustafa Reşid Paşa I. Mahmud I. Mustafa II. Mahmud Ispartalı Seyyid Ali P... Lütfi Paşa Mehmet Al Dâmad Mehmed Ali Paşa Mustafa Nâilî Paşa
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Mustafa Reşid Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Mahmud
  • Mustafa Reşid Paşa hayat hikâyesinde anıyor I. Mustafa
  • Mustafa Reşid Paşa hayat hikâyesinde anıyor II. Mahmud
  • Mustafa Reşid Paşa hayat hikâyesinde anıyor Ispartalı Seyyid Ali Paşa

    “Babasının ölümünden sonra Osmanlı Devleti'nin önemli Devlet Ricalinden olan dayısı Ispartalı Seyyid Ali Paşa'nın yanına gidip özel eğitimle yetişti.”

  • Mustafa Reşid Paşa hayat hikâyesinde anıyor Lütfi Paşa

    “Serdar-ı Ekrem Ömer Lütfi Paşa komutasındaki Osmanlı Orduları ve tarafsızlık iddia eden ama büyük bir kuvvet ile Tuna Nehri kuzeyinde bulunan Avusturya politik gücü dolayısıyla Rus...”

  • Mustafa Reşid Paşa hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Al

    “Bunun üzerine merkezi Osmanlı Devleti Kavalalı Mehmet Ali Paşa'ya; Mısır, Girit, Cidde, Kudüs ve Nablus Sancaklarının yönetimini vermeyi kabul etti.”

  • Mustafa Reşid Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Dâmad Mehmed Ali Paşa

    “Bundan sonra hemen seraskerliğe getirildi, Sadrazam Mustafa Reşid Paşa döneminde bir komplo tertiplemeye teşvik suçu dolayısıyla Kastamonu'ya sürgüne gönderildi.”

  • Mustafa Reşid Paşa kendi hikâyesinde anılıyor Mustafa Nâilî Paşa

    “Böylece Sadrazamlığa Giritli Mustafa Nâilî Paşa, Hariciye Nazırlığına da Koca Mustafa Reşid Paşa atanmıştır.”

05

Kaynaklar

5kaynak kaydı
3farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Mustafa Reşid Paşa
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Reşid Paşa". bizimsahife.org. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2015.
    bizimsahife.org · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Yılmaz, Recep (1999) "Mustafa Reşid Paşa (Büyük)" Yaşam ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, Cilt:2 say:318-322. İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, ISBN 975-09=8-0071-0
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Beydilli, Kemal (2006). "MUSTAFA REŞİD PAŞA". TDV İslâm Ansiklopedisi. 31. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı. ss. 348-350. 25 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2021.
    islamansiklopedisi.org.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Türkiye Büyük Millet Meclîsi Vakfı Yayınları No : 15 Türk Parlamento Tarihi Meşrutiyete Geçiş Süreci I. ve II. Meşrutiyet II. Cilt Ayan Ve Mebûsân Meclisleri Üyelerinin Özgeçmişleri Prof. Dr. İhsan Güneş Türk Parlamento...
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Mustafa Reşid Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    5 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Ahmet Lütfullah

Siyasetçi ve düşünür · 1880–1973

aynı alan · kültür & sanat

Hüseyin Anka Özkan

Heykel · 1909–2001

aynı alan · kültür & sanat

Ahmet Erol

Futbol Sporcusu · 1921–2012

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →