Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Muazzez İlmiye Çığ (20 Haziran 1914, Bursa - 17 Kasım 2024, Mersin), Türk kütüphaneci ve yazar. Türkiye'de laiklik, kadın hakları ve başörtüsü yasaklarının önde gelen savunucularından biriydi. Çığ, akademisyen olmadığı için herhangi bir akademik ünvanı yoktu, ancak 2000 yılında İstanbul Üniversitesi kendisine fahrî doktor ünvanı verdi.
Muazzez İlmiye Çığ, en popüler eserlerinden kabul edilen Kuran, İncil ve Tevrat’ın Sümer’deki Kökeni başlıklı kitabında, Arap kadınlarının taktığı başörtüsünün Müslüman dünyasında ortaya çıkmadığı, aslında beş bin yıl önce Sümerli rahibeler tarafından takıldığını iddia etti. Ayrıca, Kur'an'da yer alan birçok hikâyenin aslında Sümer efsanesi olduğunu da iddia etti. 2007 yılında halkı kin ve düşmanlığa tahrik etmek suçuyla yargılandı, ancak ilk celsede beraat etti.
Çığ, sonradan 8 yıl Topkapı Sarayı müdürlüğü de yapan eşi Kemal Çığ'ın çalıştığı Eski Şark Eserleri Müzesi'nin Çiviyazılı Belgeler Arşivi’nde, Sümer ve Hitit dillerinde yazılmış eski tabletleri sınıflandırıp katalogladı.
Sümer medeniyeti hakkındaki en yetkin isim, dünyaca ünlü Sümerolog Samuel Noah Kramer, History begins at Sumer: thirty-nine firsts in man's recorded history (Türkçesi: Tarih Sümer’de Başlar) başlıklı eserinde, Muazzez İlmiye Çığ’dan “tablet koleksiyonu uzmanı” ifadesi ile bahseder.
Alman Arkeoloji Enstitüsü ve İstanbul Üniversitesi Tarih Öncesi Bilimler Enstitüsü'nün onursal üyesidir. 2002 yılında, gazeteci Serhat Öztürk ile gerçekleştirdiği ve hayatını anlattığı nehir söyleşi, Çivi Çiviyi Söker başlığıyla Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yayımlandı.
İlk yılları ve eğitimi
—İlk yılları ve eğitimi
Muazzez İlmiye İtil'in anne ve babası Kırım Tatarıdır ve her ikisi de Türkiye'ye göç etti; baba tarafı Merzifon'a, anne tarafı ise Türkiye'nin dördüncü büyük şehri olan ve o dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nun önemli bir bölgesel yönetim merkezi olan kuzeybatıdaki Bursa'ya yerleşti.
Muazzez İlmiye, I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinden birkaç hafta önce Bursa'da doğdu. 1919'da beşinci yaş gününü kutladığı sırada Yunan Ordusu tarafından İzmir'in işgal edilmesi üzerine öğretmen olan babası, ailesinin güvenliğini sağlamak için Çorum'a taşındı ve genç Muazzez burada ilköğrenimini tamamladı. Ayrıca Fransızca ve keman dersleri aldı. 1926'da sınavla Bursa Kız Muallim Mektebi'ne girdi ve 1931'de, 17 yaşına geldiğinde ilkokul öğretmeni yetiştiren bu okuldan mezun oldu.
Yaklaşık beş yıl boyunca, bir başka kuzeybatı kenti olan Eskişehir'de öğretmenlik yaptı. Bu sırada kardeşi Turan İtil, beyin cerrahı olmak için Amerika'ya gitti. 1936'da Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Hititoloji Bölümü'ne kaydoldu. Hocaları arasında, İkinci Dünya Savaşı'nı Türkiye'de profesör olarak geçiren, Hitler dönemi Alman-Yahudi mültecileri Hans Gustav Güterbock ve Benno Landsberger gibi dönemin en önemli Hitit kültürü ve tarihi uzmanları vardı.
Muazzez İlmiye Çığ · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1914
Doğum ve Erken Yıllar
1914 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1919
1919'da beşinci yaş gününü kutladığı sırada Yunan Ordusu tarafından İzmir'in işgal edilmesi üzerine öğretmen olan babası, ailesinin güvenliğini sağlamak için Çorum'a taşındı ve genç Muazzez burada ilköğrenimini tamamladı.
İlk üretimler tek kaynak -
1926
1926'da sınavla Bursa Kız Muallim Mektebi'ne girdi ve 1931'de, 17 yaşına geldiğinde ilkokul öğretmeni yetiştiren bu okuldan mezun oldu.
Eğitim tek kaynak -
1936
1936'da Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Hititoloji Bölümü'ne kaydoldu.
Eğitim tek kaynak -
1940
1940'ta diplomasını aldıktan sonra, İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ni oluşturan üç kurumdan biri olan Eski Şark Eserleri Müzesi'nde on yıl sürecek kariyerine, kurumun arşivlerinde tercüme edilmeden ve tasnif edilmeden saklanan binlerce çivi yazılı tablet alanında uzman olarak başladı.
İlk üretimler tek kaynak -
1957
1957 yılında Münih'te gerçekleşen Oryantalistler Kongresi'ne katıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1960
1960'ta 6 ay Heidelberg Üniversitesi'nde bulundu.
Eğitim tek kaynak -
1965
1965'te Roma'da sergilenen Hitit sergisinin Londra'ya taşınması faaliyetinde görev aldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1972
1972'de emekliye ayrıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1988
Emeklilikten sonra bir süre yurt dışında yaşayan Muazzez İlmiye Çığ, 1988'de Philadelphia'da Asuroloji kongresine katıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1990
1990'da Tarih Sümer'de Başlar başlığıyla Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlandı.
Önemli eserler tek kaynak -
1993
Kitabın çok ilgi görmesi üzerine 1993'te çocuklara yönelik Zaman Tüneliyle Sümerlere Yolculuk da dâhil, Sümer ve Hitit kültürlerini tanıtan 13 kitap yazdı.
Önemli eserler tek kaynak -
2000
Çığ, akademisyen olmadığı için herhangi bir akademik ünvanı yoktu, ancak 2000 yılında İstanbul Üniversitesi kendisine fahrî doktor ünvanı verdi.
Eğitim tek kaynak -
2002
2002 yılında, gazeteci Serhat Öztürk ile gerçekleştirdiği ve hayatını anlattığı nehir söyleşi, Çivi Çiviyi Söker başlığıyla Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yayımlandı.
Önemli eserler tek kaynak -
2007
2007 yılında halkı kin ve düşmanlığa tahrik etmek suçuyla yargılandı, ancak ilk celsede beraat etti.
İlk üretimler tek kaynak
Üretimleri
Hakkında yazılanlar
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Muazzez İlmiye Çığtr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıÖztürk, Serhat; Çığ, Muazzez İlmiye (2002). Çivi çiviyi söker: Muazzez İlmiye Çığ kitabı. 1. basım. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. ISBN 978-975-458-318-2.erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"'Türbanı kabul etmiyorum!". Sabah. 2 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2024.arşiv · arsiv.sabah.com.tr · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıDuvar, Gazete (12 Mayıs 2021). "Muazzez İlmiye Çığ anlatıyor: Sümer tapınaklarında seks". gazeteduvar. 20 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2024.gazeteduvar.com.tr · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKur'an, İncil ve Tevrat'ın Sumer'deki Kökeni. Muazzez İlmiye Çığ. Kaynak Yayınları. 2018. 22 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2024.kaynakyayinlari.com · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKramer, Samuel N. (1991). History begins at Sumer: thirty-nine firsts in man's recorded history. 3. pr. Philadelphia: Univ. of Pennsylvania Pr. ISBN 978-0-8122-1276-1.archive.org · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıTarih Sümer'de başlar. Samuel Noah Kramer. Kabalcı. 2020. s. 47. 5 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2024.kabalcikitap.com · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"DAI - Mitglieder". dainst.org. 18 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2024.arşiv · www.dainst.org · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıhttps://www.iskultur.com.tr (1 Ocak 2002). "Çivi Çiviyi Söker "Muazzez İlmiye Çığ Kitabı"". Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. 16 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2024.iskultur.com.tr · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıGamm, by Gül Demir-Niki (15 Kasım 2008). "Muazzez Çığ stands among the world's best Sumerologists". Hürriyet. 11 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2024.hurriyet.com.tr · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Avrupa'nın 400 yılda yaptığı yenileşmeyi 80 yılda yaptık". Sözcü. 8 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021.arşiv · www.sozcu.com.tr · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Muazzez İlmiye Çığ” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.