Mélinée Manouchian Son mektup

Canım Mélinem, sevgili küçük yetimim,

Birkaç saat içinde artık bu dünyada olmayacağım. Bugün saat 3:00'te idam edileceğiz. Bu hayatımda bir kaza gibi başıma geliyor; İnanmıyorum ama yine de seni bir daha asla görmeyeceğimi biliyorum.

Sana ne yazabilirim? İçimdeki her şey karışık ama aynı zamanda net.

Kurtuluş Ordusu'na gönüllü olarak katıldım ve zafere ve nihai hedefe birkaç santim kala ölüyorum. Yarının özgürlük ve huzurunun tatlılığını tadacak, hayatta kalacak herkese mutluluklar dilerim. Eminim Fransız halkı ve özgürlük için savaşan herkes, hatıramızı onurla onurlandırmayı bilecektir. Ölüm anında, Alman halkına ya da hiç kimseye karşı hiçbir nefretim olmadığını beyan ederim; herkes ceza ve ödül olarak hak ettiğini alacaktır. Fazla sürmeyecek olan savaştan sonra Alman halkı ve diğer tüm halklar barış ve kardeşlik içinde yaşayacaklardır. Herkese mutluluklar... Derin bir pişmanlığım var ve bu seni mutlu edememiş olmamdandır; Her zaman istediğin gibi, senden bir çocuğum olmasını çok isterdim. Bu yüzden savaştan sonra evlenmeni ve benim mutluluğum için bir çocuk sahibi olmanı ve son dileğimi yerine getirmek için seni mutlu edecek biriyle evlenmeni kesinlikle istiyorum. Bütün mallarımı ve işlerimi sana ve yeğenlerime bırakıyorum. Savaştan sonra eşim olarak savaş emekliliği hakkınızı talep edebilirsiniz, çünkü ben Fransız kurtuluş ordusunda sıradan bir asker olarak ölüyorum.

Beni onurlandırmak isteyen dostlarınızın da yardımıyla okunmaya değer şiir ve yazılarımı yayınlamalısınız. Mümkünse, hatıramı Ermenistan'daki aileme götürmelisiniz. Vicdanı rahat bir adamın cesareti ve sükuneti ile 23 yoldaşımla birlikte yakında öleceğim; kişisel olarak kimseye kötülük yapmadım ve yaptıysam da,

içimde nefret yoktu. Bugün güneşli. Güneşe ve doğanın güzelliklerine bakarken o kadar çok sevdim ki; hayata ve hepinize, sevgili eşime ve sevgili arkadaşlarıma veda edeceğim. Derisini kurtarmak için bize ihanet eden ve bizi satanlar hariç, bana kötülük yapan veya yapmak isteyen herkesi affediyorum. Seni, kız kardeşini ve beni yakın ve uzak tanıyan herkesi şevkle öpüyorum; Hepinizi kalbime karşı tutuyorum.

Eleda. Arkadaşın, yoldaşın, kocan,

Not: Rue de Plaisance'daki valizimde 15.000 frank var. Alabilirsen o parayı al ve tüm borçlarımı kapat, artanını Ermenistan'a yolla. MM

1955'te, Paris'in 20. bölgesindeki Manuşyan grubunun adını taşıyan bir sokağa verilmesi vesilesiyle, Louis Aragon, Misak Manuşyan'ın karısı Méline'ye yazdığı son mektuptan bir şekilde esinlenerek "Strophes pour se souvenit" adlı bir şiir yazmıştır.

Canım Mélinem, sevgili küçük yetimim,

Sana yaşamanı ve çocuk doğurmanı söylüyorum.

Misak'ın idamından sonra Méline bir daha asla evlenmedi ve çocuğu da olmadı.