Mehmet Vehip Kaçı

Vehib, 1877 yılında Yanya'da (günümüzde: İoannina, Yunanistan) doğmuştur. Şehrin önde gelen ailelerinden birine mensup olan babası Mehmet Emin Efendi, şehrin belediye başkanlığı görevinde bulunmuştur. Kendisi Arnavut veya Türk kökenlidir. Aile kökleri, Sultan II. Murad döneminde günümüzdeki Taşkent, Özbekistan'dan göç eden bir Türk komutan olan Taşkentli Mehmet Veliyettin Kaçıhan'a dayanmaktadır. Türkiye'de Soyadı Kanunu yürürlüğe girdiğinde Vehip, "Kaçı" soyadını alırken kardeşleri "Bülkat" ve "Taşkent" soyadlarını almıştır. Ağabeyi Esat Paşa, 1915'te Çanakkale'yi savunmuştur. Küçük kardeşi Mehmet Nakyettin Bey, Türkiye'nin ilk millî özel bankası olan Yapı Kredi'nin kurucusu Kâzım Taşkent'in babasıdır. Vehib'in kendisi 1899 yılında Mühendishane-i Berrî-i Hümâyûn'dan, ardından Mekteb-i Erkân-ı Harbiye-i Şâhâne'den Kurmay Yüzbaşı olarak mezun olmuş ve o dönem Yemen'de konuşlu bulunan 4. Ordu'ya tayin edilmiştir. 1909'da, 31 Mart Vakası'nın ardından Vehib, Harbiye Nezareti'nde çalışmaya başladığı İstanbul'a çağrılmıştır. Kısa bir süre sonra Mahmud Şevket Paşa tarafından Askerî İdadi Komutanı olarak atanmıştır. Binbaşı rütbesine yükselmiştir.

23 Temmuz 1908 tarihinde İkinci Meşrutiyet'in ilanı sırasında Manastır'da sonradan "Hürriyet" adı verilen meydanda Vehip Bey'in Ya Kanun-ı Esasi, ya ölüm! diye haykırdığı bilinir.

Birinci Balkan Savaşı sırasında Vehib, 20 Şubat 1913 tarihine kadar Yanya Kolordusu komutanı olan ağabeyi Esad Paşa ile birlikte Yanya Kalesi'ni savunmuştur. Osmanlı kuvvetleri nihayetinde Veliaht Prens Konstantin komutasındaki Yunanlara teslim olmuştur. Savaş esiri olarak serbest bırakılmasının ardından Vehib, 22. Piyade Tümeni'nde Albaylığa getirilmiştir. Arabistan'daki Hicaz bölgesine gönderilmiştir.

Esaretten dönüşünde Hicaz'daki 22. Fırka komutanlığına atandı.

5. Ordu'nun emrinde 15. Kolordu komutanlığı yaptı. 3. Fırka ile Kumkale ve Yeniköy'ü, 11. Fırka ile Beşige'yi savundu. 8. Fırka'yı ağabeyi Esad Paşa'nın emrine verdi.

1916 yılı Şubat ayında Mahmud Kamil Paşa'nın yerine 3. Ordu komutanlığına getirildi. 1918 yılında 24 Şubat'ta Trabzon, 14 Mart'ta Hopa'yı, 26 Mart'ta Batum'u geri aldı.

Mondros Mütarekesinin imzalanması üzerine İstanbul'a döndü. Enver, Talat ve Cemal'in iltica etmelerinden sonra kurulan hükûmet vekiller heyeti kararıyla diğer 62 kişiyle birlikte Bekirağa Bölüğü'ne hapsedildi. Tahliye edildikten sonra yine arandığından dolayı İtalya'ya gitti. Almanya, Romanya, Yunanistan ve Mısır'da bulundu.

Vehib, Türk İstiklâl Harbi'ne katılmamıştır. I. Dünya Savaşı'nın sonunda İstanbul'a dönüşünün ardından, görevini kötüye kullanmaktan yargılanmış ve Bekirağa Bölüğü'ne hapsedilmiştir. İtalya'ya kaçmıştır. Vatandaşlığı, Türkiye'nin yeni hükûmeti tarafından iptal edilmiştir. İtalya, Almanya, Romanya, Yunanistan ve Mısır'da bir süre vakit geçirmiştir. Mustafa Kemal'e olan karşıtlığı iyi bilinmekteydi ve bir zamanlar Çanakkale'de kendi komutası altında savaşmış olan Türkiye'nin yeni liderine duyduğu küçümsemeyi hiçbir zaman gizlememiştir. 1940 yılına kadar İstanbul'a dönmemiştir. Ömrünün son 22 yılını Türkiye dışında geçirdi.