Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Mehmet Muhittin Sevilen, bilinen adıyla Hayalî Küçük Ali (1886, İstanbul - 7 Aralık 1974, Ankara), Türk kukla ve gölge oyunu sanatçısıdır.
Geleneksel temaşa sanatının önde gelen ilk isimlerinden olan Sevilen, Türkiye'de Cumhuriyet öncesi Karagöz ve Hacivat sanatının en bilindik temsilcisi, Cumhuriyet sonrasında Atatürk'ün huzurunda gösteri yapmış ve Atatürk tarafından desteklenmiş bir sanatçıdır.
Daha 8 yaşındayken Karagöz oyununa merak saran Mehmet Muhittin, Davutpaşa Rüştiyesini (ortaokul) bitirmesinin ardından PTT'de çalışmaya başladı. I. Dünya Savaşı sürecinde askere gitti. Askerlik sonrasında tekrar mesleğine dönerek 1944 yılında emekli olana kadar Ankara'da çalıştı.
Emeklilik sonrasında Karagözcülük konusunda profesyonelce çalışmaya başlayan sanatçı, çocukluk sürecinde Saffet Bey'den aldığı destek ve izleyicisi olduğu Hayalî Ömer Efendi, Hayalî Memduh Bey, Hayalî Arap Cemal Efendi, Hayalî Sobacı Ömer Efendi, Hayalî Nazif Bey, Hayalî serçe Mehmet Efendi, Hayalî Katip Salih Efendi, Hayalî Arap Ömer Ağa ve Hayalî Behiç Efendi gibi gölge oyunu ustalarının öğretileriyle, çocuk yaşlarda başladığı oynatıcılık mesleğini sürdürmüştür.
İlk oyununu 1900 yılında Fatih'in Draman semtinde Hımhımlı Mandıra adıyla sergilemiş ve büyük ilgi ve beğeni toplamıştır.
Cumhuriyet öncesi döneminin zor koşullarında gölge oyununa büyük emek veren "Hayalî Küçük Ali", o günlerde sanatını uygulayabilmek için özel izinler almak zorunda kalmıştır:
".. Mevlanakapı yokuşunda Velet Karabaş Mahallesi'nde, Çarıkhane sokağında, 16 numaralı hanede mukim bâlâya, fotoğrafı ilişik Ali Efendi'ye, edep ve terbiye dairesinde hikâye söylemek, meddahlık etmek ve hayal oynatmak için müsaade edildiğini bildirir işbu vesika kılındı"...
60 yılı aşkın sanat yaşamı boyunca, sadece Karagöz oynatıcılığı yapmakla yetinmeyen Mehmet Muhittin Sevilen, 20 yıla yakın süreyle TRT'de radyo programları gerçekleştirip sunmuş, kitaplar yazmış, meddahlık yapmış, özellikle de öğrenci yetiştirmeye önem vererek, Halkevlerinde öğretmenlik yapmıştır. Birçok oyununun metinlerini kendisi yazan sanatçı, yapıtlarını ülkenin dört bir yanında Halkevleri'nde, "Karagöz odaları"nda sergilemiştir.
Karagöz ve Hacivat oyununu, hiçbir özelliğini bozmadan günümüze taşıyarak, yapmacıksız şekilde aktarmayı ustaca başarmış ve bu konuda onlarca ses bandı doldurarak, bu sanatı yaşatma çabasına düşmüş, hastayken bile vazgeçmemiştir.
Geleneksel Türk Tiyatrosu'nun oluşumunda temel taşlardan biri sayılan Karagöz oyunu bugün de "Hayalî Küçük Ali", Mehmet Muhittin Sevilen'in torunları ve bu sanata gönül verenler tarafından sürdürülmeye çalışılmaktadır.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1886
Doğum ve Erken Yıllar
1886 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1900
İlk oyununu 1900 yılında Fatih'in Draman semtinde Hımhımlı Mandıra adıyla sergilemiş ve büyük ilgi ve beğeni toplamıştır.
Önemli eserler tek kaynak -
1944
Askerlik sonrasında tekrar mesleğine dönerek 1944 yılında emekli olana kadar Ankara'da çalıştı.
Önemli eserler tek kaynak
Hayat hikâyesi
03.1Yapıtları
- Karagöz'ün hamam eğlencesi, 1928
- Karagöz'ün Kağıthane safası, 1928
- Hayal Perdesi, 1931
- Karagöz, 1969
03.2Karagöz Tasvir (betimleme) kolleksiyonları, 1958 - 1960
- Milli Kütüphane Hayalî Küçük Ali tasvir koleksiyonu
- Ankara Devlet Konservatuvarı Hayalî Küçük Ali tasvir koleksiyonu
- Ankara Etnoğrafya Müzesi Hayalî Küçük Ali tasvir koleksiyonu
- Bursa Müzesi Hayalî Küçük Ali tasvir koleksiyonu
03.3Ses kayıtları
- Milli Kütüphane müzik bölümü arşivinde 19 bantta 17 Karagöz oyunu
- Meddah Hikâyesi (Sandıklı Ebe), 1958 - 1960
- Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü arşivinde milli kütüphanedeki oyunlar
- Moliere'in "Zoraki Tabip" oyunundan uyarlama Karagöz'ün Hekimlik oyunu
Üretimleri
04.1Filmografi 2 film · afişli raf
Liste Vikipedi maddesindeki filmografiden alındı. Görseli bulunamayanlar künyesinden dizildi.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Mehmet Muhittin Sevilen kendi hikâyesinde anılıyor Hadi Poyrazoğlu
“Daha dokuz yaşında Karagöz Saffet'in yanında Gölge oyunu öğrenmeye başladı ve daha sonra Hayali Küçük Ali lakaplı Mehmet Muhittin Sevilen'in yanında çalışmalarına devam etti.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Mehmet Muhittin Sevilentr.wikipedia.org · erişim 29.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Mehmet Muhittin Sevilen” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
1 kaynak ve 3 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.