Kourken Tahmazian

Kourken Tahmazian 28 Ekim 1890 tarihinde Trabzon'da doğdu. Gençlik yıllarında Sosyal Demokrat Hınçak Partisi'nin Trabzon şubesinde siyaset yaptı. Abisinin de dahil olduğu 32 Hınçak Partisi üyesinin 1904 yılında tutuklanarak hapsedilmesinden sonrasında İstanbul'a taşındı. Burslu olarak Getronagan Ermeni Lisesi'nde okudu. İstanbul'da siyasi faaliyetlerine devam etti ve partinin gençlik gazetesi olan Gaidz'i (1911-1914) kurdu. Gaidz, aynı zamanda Osmanlı'da yayımlanan ilk Marksist dergiydi. 1912 yılında sosyal demokrat bir parti kurmak isteyen Tahmazian, Balkan Savaşlarının patlak vermesiyle fikrini gerçekleştiremedi.

Sonrasında Paris'e taşınan Tahmazian, Sorbonne Üniversitesi'nde eğitim gördü. I. Dünya Savaşı'nda Fransız Yabancı Lejyonu'nda savaştı. Ağustos 1915'te yaralandıysa da taburcu edildi. Eylül 1915'te Sofya'ya taşınan Tahmazian, Hınçak Partisi'nin yayın organlarından Balkan Mamoul'u kurdu.

Ertesi yıl Paris'e döndü. Ekim Devrimi'nden (1917) sonra Bolşeviklerin safında yer aldı. 1918'de Hınçak Partisi'nin sol görüşlü üyeleri ve Ermeni Devrimci Federasyonu'nu bir araya getiren Ermeni Sosyalistler Birliği'ni kurdu. O tarihlerde Hınçak Partisi'nin Paris şube üyesi olan Tahmazian, 1919'da Hınçak Partisi'nin Komintern'e katılmasını önerdi. Komintern ise Hınçak Partisi'nin kuruluşa katılmak için fazla milliyetçi olduğunu belirterek adaylığı reddetti. Adaylığın reddiyle beraber Hınçak aktivistlerinin Komintern'e bireysel olarak üye olmasını istedi. 1924'te Hınçak Partisi'nin Paris şubesindeki 35 üyeden 33'ü, partinin dağılması ve parti üyelerinin Fransız Komünist Partisi'ne katılmaları yönünde oy kullandı. Tahmazian, Fransız Komünist Partisi'nin Ermeni kolunun fiili liderliğini üstlendi.

Tahmazian, 29 Mart 1922 tarihli kararnameyle Fransız vatandaşlığına kabul edildi.

SSCB, 1925 yılında Kourken Tahmazian'ı Ermenistan Yardım Komitesi'nin Fransa şubesini kurmakla görevlendirdi. Tahmazian, 1931 yılına kadar bu komitenin genel sekreterliğini yaptı. 1925 ve 1930 yılları arasında komitenin yayın organı olan Erivan'ın (1925-1930) yayın yönetmenliğini üstlendi. 1931 yılında dört aylığına Sovyet Ermenistanı'nda kaldı. Bu süreçte Erivan dergisinin yerini alacak Mer Oughine dergisini çıkarmak için gerekli parayı topladı.

1933 yılında Tahmazian'ın yerine Haig Kaldjian Fransa Komünist Partisi'nin Ermeni kolunun başına geçti. Buna karşın Tahmazian ölene kadar gayriresmi liderliğini sürdürdü. Tahmazian, uzun süreli bir hastalık sürecinin ardından 8 Mart 1936 tarihinde Lariboisière hastanesinde öldü.