Koronavirüs Bilim Kurulu

Bilim Kurulu şu ana kadar, Çin'deki Türk vatandaşlarının Türkiye'ye taşınması, yurtdışı uçuşların yasaklanması, ülke kara sınırlarının belirli ülkelere kapatılması, referans ve pandemi hastanelerinin belirlenmesi, vatandaşların yurt dışı seyahatlerinin ertelenmesi, yurt dışından gelen vatandaşlar için 14 günlük karantina tavsiyesi, eğitime ara verilmesi, konaklama tesisleri, restoranlar, yurtlar ve huzurevlerinde tedbirlerin çeşitlendirilmesi, açık ve kapalı cezaevlerinde açık görüşlerin ertelenmesi tavsiye kararlarında bulundu.

Vuhan'da 9 Ocak 2020'de gerçekleşen ilk ölümün ardından 14 Ocak'ta Bilim Kurulunun hazırladığı "2019-nCoV Hastalığı Rehberi" Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlandı. Rehberde özellikle sağlık çalışanlarına yönelik hastaların bakımı ve izolasyonu, vakanın tanımlanması için gerekli koşullar ve tanımlama sonrasında izlenecek yollar, virüs ve hastalık üzerine genel bilgilere yer verildi. Yeni bilgiler ve gelişmelere bağlı olarak 28 Ocak'ta bilgiler Bilim Kurulu toplantısı sonrasında güncellendi. 2 Şubat'ta ise yine bir toplantı sonrasında alınan karar sonucu internet sitesi üzerinden rehberin sunumu yayımlandı.

COVID-19 hastalığı ile mücadele için bilgilendirme kitapçıklarının hazırlanmasını sağlayarak Sağlık Bakanlığı tarafından İl Sağlık Müdürlüğü, tüm sağlık birimleri ve kamu kurumlarına dağıtımı yapıldı. Kitapçık içerisinde virüsün tanımı, hastalık belirtileri ve bulaşma yöntemleri hakkında bilgilendirmeler yer aldı. 26 Mart 2020'de Bilim Kurulu üyeleri video konferans yöntemi ile Çinli yetkililer ve bilim insanları ile görüştü. Üç saat süren toplantı sırasında bilgi ve tecrübe paylaşımı hakkında konuşuldu. Hürriyet gazetesi köşe yazarı Abdulkadir Selvi görüşme sırasında Çinli bilim insanlarının dört tavsiyede bulunduğunu söyledi. İzolasyonun, vakaların, yurtdışından gelenlerin ve sağlık çalışanlarının karantinaya alınmasının temel mücadele yöntemleri olduğunu söylediklerini iddia etti.

Habertürk internet sitesi köşe yazarı Muharrem Sarıkaya, 27 Mart 2020 tarihli Bilim Kurulu toplantısı sırasında Türkiye'de salgının yönetimi konusunda üç aşamalı plan kararı alındığını iddia etti. A, B ve C planı çerçevesinde ilerleyen plan doğrultusunda A planı dahilinde belirli bölgelerin karantina alınması kararının olduğunu söylerken şu an Türkiye'de uygulanan planın A planı olduğunu belirtti. Bazı köy ve beldelerin karantina altına alınmasının bu kararın sonucu olduğunu yazdı. B planı dahilinde kısmi sokağa çıkma yasağının uygulanırken C planı dahilinde ise kesin sokağa çıkma yasağının uygulanacağını iddia etti. 2009'da hazırlanan "Pandemik İnfluenza Ulusal Hazırlık Planı" hükümlerinin hayata geçirildiğini anlatırken şu an elde bulunanlar dahilinde C planına geçilmesinin düşünülmediğini söyledi.

28 Mart 2020'de Bilim Kurulu toplantısı sonrasında Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, alınan kararların Cumhurbaşkanlığına iletildiğini ve Cumhurbaşkanı değerlendirdikten sonra açıklama yapacağını söyledi. Bilim Kurulunun tavsiye niteliğindeki k

1. Kurul üyeleri ebola, kırım kongo ve grip konusunda tecrübeli kişilerden oluşmaktadır. Çeşitli bilimsel akademik çalışmaları olan kişiler olmakla beraber aynı şekilde uluslararası alanda hastalık konusunda yapılan çalışmaları incelemektedir. Kesin vaka tanımı yapılmasında, rehberler oluşturulmasında ve tedavi algoritmaları oluşturulmasında katkıda bulunmaktadır. Kurulun üye sayısı ilk başta 26 kişiden oluşuyordu
2. 2009'da hazırlanan 2019'da güncellenen ve influenza pandemisi için ülke genelinde kişi, kurum ve kuruluşların hazırlık yapmaları için ortaya çıkan "Pandemik İnfluenza Ulusal Hazırlık Planı", Bilim Kurulu üyesi olan Levent Akın, Firdevs Aktaş, Mehmet Ceyhan, Ayşegül Füsun Eyüboğlu'nun katkılarının bulunduğu bir grup bilim insanı tarafından hazırlandı. Kurul üyelerinden Ateş Kara, Dünya Sağlık Örgütüne çeşitli zamanlarda danışmanlık yaptı. Aynı zamanda DSÖ'nün Ebola yayılışını engellemek maksadıyla kurulan 25 kişilik çalışma grubunda yer aldı. Şebnem Erdinç ile beraber "Ebola virüs hastalığı bilgilendirme ve vaka yönetim rehberi" hazırladı. Kurul içerisinde bulunan Sağlık Bakanlığı Hukuk Müşaviri Cemil Güneş, alınan kararların hukuka uygunluğunu denetlemek ve ihlal olmadığına dair araştırması maksadıyla dahil edildi. Levent Akın, Domuz gribi vakası sırasında etkin görev aldı ve Pandemi Kurulu üyeliği yaptı. Recep Öztürk ise Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Bilimsel Danışma Kurulu üyesi olarak yer aldı
3. Mart 2020'de kurulun üyelerinin daha sonradan arttırılmasıyla 26 olan sayısı 31 oldu. Türk Dişhekimleri Birliği üyelerinden birinin Bilim Kurulunda olması gerektiği kanaati sonrasında Sağlık Bakanlığı tarafından dişhekimlerini temsil etmesi amacıyla Figen Çizmeci Şenel üyeliğe atandı. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Gazi Hastanesi Başhekimi Ahmet Demircan da görevlendirildi. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca ve Bilim Kurulu üyeleri ilk kez video konferans yöntemiyle 3 Nisan'da bir araya geldi. Sağlık Bakanlığının Bilkent Yerleşkesi'ndeki toplantı sonrası yapılan açıklamada Bilim Kurulu üyelerinden birinin COVID-19 hastalığı belirtileri gösterdiği söylendi
4. 6 Nisan 2020'de üyeleri arasına yedi isim daha katıldı. 31 olan üye sayısı böylece 38'e yükseldi. Yeni uzmanların katılımı ile Sağlık Bakanlığının yaptığı açıklamaya göre kurulun misyonu daha da genişletildi ve aynı zamanda "psikolojik, sosyolojik, istatistiki ve din sosyolojisi boyutuyla farklı bir ekibin çalışacağı bir kurulun hazırlığı içerisinde" olunduğu belirtildi. 7 Nisan'da bizzat Fahrettin Koca tarafından Koronavirüs Bilim Kurulu Toplantısı sonrasında yapılan açıklamada yeni bir kurulun oluşturulduğu ve isminin Toplum Bilimleri Kurulu olduğu söylendi. Yeni kurulun görevi hakkında "...süreçle ilgili öngörü çalışmaları yapacak, toplumsal öneriler getirecek, toplum, aile ve bireyler olarak nelerden kaçınmak gerektiğinin ötesinde, bize hayatı kolaylaştıracak tekliflerde de bulunacak" dedi
5. Üye
6. Afşin Emre Kayıpmaz
7. Ateş

Kurulun kapsamı ve çeşitliliği, birçok meslek grubu ve odaları tarafından tartışma konusu yapıldı. Başkent Üniversitesi İktisat Bölümü Başkanı Uğur Emek, Bilim Kurulunun "Pandemik İnfluenza Ulusal Hazırlık Planı" çerçevesinde "bilimsel danışma kurulu oluşturulması ve bu kurulun halkla iletişimde yardımcı olması gerektiği" söylemi üzerine oluşturulduğunu belirtirken kurulun sadece tıp bilimcilerinden oluşturulmasının hata olduğunu ve salgının çok boyutlu sektörel olarak etkilerinin olduğunu belirtti. BirGün gazetesine verdiği mülakatta sadece sağlık temelli değil; "ekonomiden güvenliğe, tarımda, diplomasiye kadar makro ölçekli bir plan dahilinde" hareket edilmesi gerektiğini söyledi. Salgın ile mücadele için kurulun çok önemli rol oynadığını söyleyen Ruh Sağlığı Derneği Başkanı Ömer Akgül, "Koronavirüs Bilim Kurulu psikolojik ve sosyolojik faktörlerle güçlendirilmeli veya müstakil bir Psikososyal Koronavirüs Kurulu kurulmalı." açıklamasını yaptı. Salgının biyolojik etkinliği ile mücadelenin yanında psikolojik mücadelesine de önem verecek şekilde Bilim Kurulunun yeniden şekillenmesi gerektiğini belirtti.

Virüs salgınına yönelik çalışmalarından dolayı Sağlık Bakanlığı ve Bilim Kuruluna teşekkür eden Türkiye Dişhekimleri Birliği Başkanı Atilla Ataç, Bilim Kurulu içinde bir dişhekiminin olmamasını eleştirdi. Birliği temsil eden birinin olmamasını eksiklik olarak değerlendirdi. İleriki günlerde Bilim Kurulu üyelerinin dişhekimi de olması gerektiği yönündeki kararı sonrasında TDB içerisinden birisi de kurula üye olarak katıldı. Sağlık Bakanlığı Bilim Kuruluna ilk kurumsal tepki Mart ayı sonunda Bilim ve Aydınlanma Akademisi (BAA) tarafından yapıldı, BAA bilimi ciddiye almayan siyasi iktidara bir tepki olarak kurul üyelerinin derhal istifa etmesi gerektiğini bildiren bir bildiri yayımladı. Bu bildiri sonrasında, gelişmeler üzerine BAA bir bildiri daha yayımlayarak "bu defa kurulu istifaya çağırmadıklarını, iktidarın propaganda aygıtına dönüştüklerini" belirten bir bildiri daha yayımladı. Türk Eczacıları Birliği, ülke genelinde zorunlu sokağa çıkmama durumunun uygulanmasını isterken, tanı testlerinin eczacılara uygulanmasını ve Bilim Kurulu içerisinde bir üyelerinin olmasının gerekli olduğunu açıkladı. Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatrisi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Ayşen Coşkun, gençlerin ve çocukların evde tutulmasının kolay olmadığını, bu sürecin zor olduğuna değindi. Ruh sağlığı danışmanlarının da Bilim Kurulunda olması gerektiğini söyledi. 5 Nisan 2020'de Türkiye Diyanet ve Vakıf Hizmetleri Kolu Kamu Görevlileri Sendikası Başkanı Nuri Ünal, Diyanet İşleri Başkanlığı görevlilerinden de Bilim Kurulu üyeleri arasında birisinin olmasını istediklerini söyledi. Açıklamasında "...bilim kurullarında, din konusunda doğru bilginin ortaya konulması açısından, Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu Üyelerinden bir kişinin görev alması yerinde olacağını düşünmekteyiz ve talep ediyoruz" dedi. Yazılı olarak Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'ya taleplerini bi